45 hơnăm klêi kơ’nâi hâi tơleăng le\m tâi tâng peăng Hdroh, tơnêi têa tơru\m chiâng môi, [a\ klêi kơ’nâi 5 hơnăm mơjiâng, tơring tíu tơkăng kong Ia H’Drai dêi kong pơlê Kon Tum hiăng tơtêk hên. Sap ing kơpong tíu tơplâ [a\ kong kế, ngo ngối Ia H’Drai nôkố chiâng kơpong pêt loăng kơxu [a\ kân rơdâ châ 24 rơpâu ha.

Kong tô khăng khoăng, kơmăng mê hngiú ó pro mâu lêng xông tơplâ xâ mê nah, nôkố châ muih, pêt loăng kơxu pro ăm pơxúa hên. Pôa Trương Ly, Kăn hnê ngăn Ho#i đong, ối cheăng tung khu tơru\m, Ko\ng ti pêi cheăng môi tung khu pêt loăng kơxu }ư\ Mang Mrai, ngế veăng pêt mâu loăng kơxu apoăng a kơpong tơnêi kố, tối ăm ‘nâi:

‘’Drêng loăng kơxu pêt akố troh nôkố lối 10 hơnăm loăng kơxu xông kân ngiât le\m. Ki dâi le\m dêi kơdrum kơxu tâng pơchông tung mâu tơring dêi kong pơlê, dêi kơpong Tây Nguyên cho le\m má môi. Ai to lâi xiâm kối. Má môi, xua hyôh kong prâi, má péa cho tơnêi tơníu. Má pái cho ki a’ngêi. Môi tơdroăng nếo chhá kơxu tâk rêm hơnăm. Ko\ng ti ai mâu kơdrum nếo kúa má pái, má pu\n pêi lo châ 1,7 ta#n troh 1,8 ta#n chá/ha mơni la ngiâ kô châ 2 ta#n/ha’’.

Djâ on tơhrik troh kơpong tíu tơkăng kong H’Drai

Ing môi kơpong kong kế, ngo ngối [a\ [a\ng lối 98 rơpâu ha, troăng klông cho ai troăng ku\n, prôk pá puât xua ngo ngối, tung dế, troăng troh a Ia H’Drai nôkố hiăng tơ’lêi hên. Rơtế [a\ troăng kân 14C drô troăng tíu tơkăng kong [a\ kong têa pú hmâ kong têa Kul, troăng kân ki lăm ngi tơring ing tơring Sa Thầy lăm ăm tung [a\ kơxu dế pro, ing Ia H’Drai lăm [a\ tiô troăng kong pơlê pú hmâ Gia Lai xuân tơ’lêi.

Nôkố tung tơring, troăng kân troh 3 cheăm; Ia Dom, Ia Tơi [a\ Ia Đal hiăng châ tôh [ê-tông tơdjêp troăng lăm séa ngăn tíu tơkăng kong tơ’lêi hlâu tung pêi pêt tơmeăm khoăng, tê mơdró. Rơtế [a\ troăng klông, troăng kơxái on tơhrik, têa krúa châ mơ’no liăn pro, rơnêu, pơtê tơdroăng ki xo on tơhrik, têa a mâu thôn kơpong hơngế hơngo. Ngoh Hà Văn Yết, thôn 1, cheăm Ia Đal ai troăng tíu tơkăng kong achê [a\ kong têa pú hmâ Kul, phiu ro:

‘’On tơhrik kố hdrối nah ai 10 rơpo\ng toi troăng on tơhrik la ivá ôh tá têi. Xúa tung tơdroăng rêh ối ki klâi xuân pá, xua on tơhrik ôh tá têi, [a\ gá xuân tơ’nhê hên. Nôkố châ peăng On tơhrik hnhâng kơxái rêm toăng môi to chôu krê xua mê on tơhrik têi, [a\ xúa tung rơpo\ng chía tâ iâ ‘na tơ’nhê’’.

Kuăn pơlê pơlê tơnăng ká xi xo\ng a tíu tơkăng kong Ia H’Drai hiăng ai tơdroăng rêh ối tơniăn

Cho kơpong pêt loăng kơxu, drêng yă chhá kơxu chu rơpâ, vâ tơniăn tơdroăng rêh ối, kuăn pơlê a tơring Ia H’Drai hiăng pêt châ vâ chê 4 rơpâu ha loăng ki kơnâ liăn; păn kơpôu ro chu, í peâp lối 41 rơpâu to; păn ká xi xo\ng tung long têa hngêi kơmăi on tơhrik; mơjiâng chiâng châ 20 tíu mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng. Tơru\m cheăng kâ tê mơdró hên tơdroăng cheăng. Kơnôm mê, rêm hơnăm tơring kơdroh châ sap ing 5 troh 6% rơpo\ng kơtiê, hên tâ kơxo# ki kơdroh kơtiê tiô pơkâ tơdjuôm dêi kong pơlê Kon Tum.

Cho môi tung 29 rơpo\ng rơpo\ng kuăn pơlê tơnăng ká xi xo\ng lo ing hên kơpong phá tơ-ê dêi pó, ing ôh tá ai mơ-éa mơnhên pơ’leăng mâ mơngế, ôh tá ai tơnêi pêi kâ, rêh ối achê long têa hngêi kơmăi on tơhrik Sê San 4 nôkố châ ai tíu rêh ối tơniăn, ngăn kơpong tơnêi Ia H’Drai cho pơlê xiâm má péa dêi tơná, ngoh Nguyễn Văn Triều, cheăm Ia Tơi, rơrêk tung hiâm mơno:

‘’Hlo tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ mơnhông mơdêk hên tâ tung pơlê xiâm. Xuân kơnôm Đảng, kơnôm khu râ kăn pơkuâ kong pơlê Kon Tum tối tơdjuôm, khu râ kăn pơkuâ tơring kum hên ăm pin châ toăng hngêi ru\m môi tuăn. Hlo vâi krâ tơdroăng rêh ối xuân tơniăn, hâk phiu. Tu\m ăm vâi krâ. Kố châ ngăn cho pơlê xiâm má péa’’.

Rơtế [a\ pro tơ’lêi hlâu vâ tơdroăng cheăng kâ, rêh ối pơlê pơla mơnhông mơdêk, Đảng [o# [a\ khu râ kăn pơkuâ tơring Ia H’Drai xuân tơtro\ng tơniăn cheăng lêng, kring vế ing tơdroăng mơjiâng khu lêng ó rơdêi [a\ gâk kring tơniăn kuăn pơlê… A tơring Ia H’Drai, tâi tâng kong nhân mâu kuăn pơlê pêi chiâk deăng, tíu pêt loăng rêm hơnăm châ hnê tơ’nôm, hnê mơhno tơdroăng cheăng lêng [a\ pơrá cho khu mô đo#i gak kring tíu tơkăng kong.

Pêi pro trâu hơngế tơdroăng mơjiâng Đảng cho hnoăng cheăng ki xiâm, sap ing 3 chi [o# [a\ 65 ngế đảng viên Đảng [o# tơring Ia H’Drai hiăng ai 23 khu pơkuâ cheăng Đảng [a\ 510 ngế đảng viên [a\ tâi tâng tơring ôh tá ai thôn, pơlê ôh tá ai khu cheăng Đảng. Pôa Nguyễn Hữu Thạch, Kăn pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng tơring, Kăn hnê ngăn Vi [an tơring Ia H’Drai, tơring Ia H’Drai tối ‘na troăng pêi la ngiâ ki kân dêi tơring tung la ngiâ vâ pơtối mơdêk tơdroăng rêh ối kuăn pơlê:

‘’Ngin mơnhên tơdroăng apoăng ki kal má môi cho mơjiâng khu kăn [o#, mơngế pơkuâ, mơngế cheăng ai ivá pơkuâ, ivá po rơdâ pêi pro, pêi tá hiâm mơno, tro tơdroăng cheăng kum ăm tơdroăng rêh ối vâi krâ kuăn pơlê rế hía rế mơnhông mơdêk. Má péa nếo, cho tơring kô tơru\m [a\ mâu kơ koan a kong pơlê ti tăng mâu khu mơ’no liăn hriăn ple\ng uâ mơdiê kơxu. Klêi mê mơhnhôk mơ’no liăn mơnhông mơdêk long têa hngêi kơmăi on tơhrik Sê San 4. Păn ká xi xo\ng. Pro mâu tíu ôm hyô’’.

45 hơnăm klêi kơ’nâi tơleăng le\m peăng hdroh môi tuăn tơnêi têa [a\ klêi kơ’nâi 5 hơnăm mơjiâng tơring, kơpong tơnêi tíu tơkăng kong Ia H’Drai [a\ răng [om [a\ kong kế ngo ngối nah nôkố hiăng ngiât le\m to loăng plâi kâ. Tíu xiâm pơkuâ ‘na pro mơ-éa tơring Ia H’Drai châ mơ’no liăn mơjiâng pro le\m hiăng djâ um méa dêi môi tíu kuăn pơlê rêh ối kơdrâm kơpong tíu tơkăng kong.

Mơnê tơdroăng ki hơniâp le\m, Đảng [o#, khu râ kăn pơkuâ, khu lêng [a\ kuăn pơlê tơring Ia H’Drai dế mơ-eăm rêm hâi pơtối mơnhông mơdêk cheăng kâ rêh ối pơlê pơla [a\ gak kring tơniăn hnoăng pơkuâ tíu tơkăng kong tơnêi têa.

Khoa Điêm chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng