Báu Nôu cho hdrê báu ki hmâ xúa ing nah dêi kuăn ngo K’Ho, Raglai a kong ngo cheăm Phan Sơn, kong pơlê Lâm Đồng (Kơpong tơring Bắc Bình, kong pơlê Bình Thuận ton), hmâ ƀă tơdroăng rêh ối ‘na loi tĭng dêi kuăn pơlê sap ing nah. Nôkố hdrê báu ki kố hiăng châ pơtối tơbâ ƀă châ mơdâ pêt nếo tiô pơkâ rak hưh cơ vâ mơnhông cheăng kâ krá ton.

Mâu hâi kố, mâu ngế tung Khu tơrŭm cheăng Lúa Mẹ Phan Lâm, cheăm Phan Sơn, kong pơlê Lâm Đồng dế ‘mâi i lĕm, pro nếo kơpong mơđah tơbleăng tơmeăm dêi Khu tơrŭm cheăng. Nâ Nguyễn Thị Hoa, ối tung khu tơrŭm cheăng tối ăm ‘nâi:

“Á sôk ro ‘nâng ƀă tâ hlo châ hên mâu ki kơnâ ‘na ihiâm mơno. Má môi báu, gá cho kế kâ ki vâ rêh, gá cho ‘’pơ’leăng hmốu kơnía’’ dêi plêng, tơdrêng amê ngin o ƀă mâu ngế ki châ xúa ki mê xuân tá hâi ai kơbố hlê plĕng nhên ‘na xiâm kối dêi gá, ai drêng tá mâu ngế kuăn pơlê pêi chiâk deăng xuân hiăng hía lôi ki kơnâ xiâm kối sap ing nah. Á pói tơngah la ngiâ ah hên ngế ‘nâi troh ki kơnâ tâ dêi báu Nôu xuân môi tiah mâu tơmeăm ki ê, vâ ing mê rêm ngế kô hlê plĕng nhên tâ khôi túa lĕm tro ƀă mâu ki klâi pin dế ai’’.

Drêng tơdroăng báu Nôu tro hía lôi, hơnăm 2024, rơpŏng pôa Nguyễn Văn Chung, nôkố cho Kăn pơkuâ Khu tơrŭm cheăng Báu Nôu Phan Lâm hiăng rup kŏng pêt báu Nôu tiô troăng pêt hưh cơ ing tơdroăng tŏng gum kih thuât dêi Viê̆n Khoa hok Kih thuât Pêi chiâk deăng peăng Hdroh. Apoăng, pôa Chung pêt tung ƀăng deăng 2ha ƀă châ tơƀrê lĕm. Hơnăm 2025, pôa Chung po rơdâ ƀăng deăng tâk vâ chê 5 ha a kơpong pơlê Phan Lâm ton (Danao Ghe).

Ƀă mâu tơdroăng châ tơƀrê, nôkố pôa pôa Chung hiăng mơhnhôk kuăn pơlê po rơdâ ƀăng deăng pêt báu Nôu tâk vâ chê 10ha. Báu klêi pôe kô châ Khu tơrŭm cheăng cheăm Báu Nôu Phan Lâm ƀă Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi khu Bách Mộc Global (Kŏng ti Bách Mộc) rôe tâi tâng.

Ƀă mơngế Raglai ƀă K’Ho a cheăm Phan Sơn, kong pơlê Lâm Đồng, pơ’leăng báu nôu châ kơnâ môi tiah “pơ’leăng hmốu kơnía’’. Ƀă hên tơdroăng ki phá dêi pó, troh nôkố bu ai hên rơpŏng kuăn pơlê ối pêt báu Nôu tung ƀăng deăng kŭn. Krâ pơlê Mang Ngọc Văn, hdrông kuăn ngo Raglai, tối ăm ‘nâi, ing hên rơxông, rơpŏng pôa xuân pêt báu nôu môi tiah troăng ki vâ rak tiô khôi vâi krâ nah.

“Tơdroăng khu tơrŭm cheăng pro kơpong mơđah tơbleăng ƀă rôe tâi tâng tơmeăm hưh cơ dêi pơlê cho tro lĕm ‘nâng, ki má lối báu Nôu. Xua hdrê báu Nôu dế tro hía lôi, ƀăng deăng pêt kơdroh, nôkố châ xúa mâu kih thuât ƀă ăm kuăn pơlê vêh pêt, hâi Têt Poăng báu tiô khôi vâi krâ nah dêi kuăn pơlê hơnăm kố mơni kô kơdrâm sôk ro tâ, hên báu tâ’’.

Teăng mâ Kŏng ti Bách Mộc, pôa Lục Hoà tối ăm ‘nâi, kŏng ti rôe tâi tâng tơmeăm báu Nôu tiô 3 troăng pêi pro ki xiâm: Pêi chiâk deăng tiô tơmeăm ai xêh tung kong kế; Tơniăn bê kế kâ ƀă gum rêh ối pơlê pơla tơdrêng; Rơtế ƀă pơlê gum ăm tơdroăng mơnhông tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê hdrông kuăn ngo. Ƀă drêng hdrê báu Nôu mơnhông lĕm mê Kŏng ti Bách Mộc troăng hơlâ kô mơ’no liăn tơ’nôm mâu hdrê pơlê ki ê.

“Troăng pêi pêt mê Bách Mộc kô mơ’no liăn hdrê, kơxô̆ liăn ƀă tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ƀă kô tŏng gum tung tơdroăng pơkuâ pêt tiô tro troăng tro hưh cơ. Drêng chiâng pêi tro môi tiah mê, mê peăng kŏng ti tŏng gum tơdroăng rôe ƀă rôe tâi tâng tíu tê. Ƀă troăng pêi pêt dêi Bách Mộc tiô rơxông nếo dế djâ ăm ki kơnâ păng ‘nâng ăm kuăn pơlê pêi chiâk deăng. Má môi vâi ôh tá xúa pơkeăng, trếo pơkeăng xếo. Má péa, vâi ôh tá tô tuăn pro ti lâi vâ báu lĕm, vâi bu kal pêi tro tiô pơkâ cho hiăng. Ƀă má pái tơdroăng rêh ối dêi vâi kô châ tơniăn tâng vâi pêi tro tiô pơkâ, vâi thế pêi khât’’.

Pôa Mai Hồng Đăng, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Phan Sơn, kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ‘nâi, báu Nôu ôh tá xê to tơmeăm dêi pơlê mê ối djâ mâu ki kơnâ khôi túa vâi krâ nah tơdjêp ƀă tơdroăng rêh ối tuăn ihiâm mơno dêi kuăn pơlê tíu kố.

“Nôkố ngin hiăng mơjiâng Khu tơrŭm cheăng Phan Lâm ôh tá xê to ‘na báu Nôu mê ối pêt mâu tơmeăm hưh cơ ki ê. Pơtih ai mâu troăng pêt kơxêt, pơtối kong pơlê xuân ai mâu troăng pêi pơtih pêt loăng vani, cà-ri ƀă hía hé. Tung la ngiâ cheăm xuân tơmâng mâu tơdroăng ‘na ki rơdêi pêi chiâk deăng”.

Tung pơla kố nah, rơtế ƀă tơdroăng rak vế khôi túa lĕm tro, kong pơlê Lâm Đồng xuân tơtrŏng mơnhông ôm hyô pơlê pơla ƀă tơdroăng rêh ối khôi túa lĕm tro tung pơlê. Nôkố hên troăng pêi ôm hyô pơlê pơla ki má môi hiăng châ mơjiâng chiâng, môi tiah: troăng pêi ôm hyô pơlê pơla thôn Đưng K’Si (cheăm Lạc Dương), pơlê khôi túa lĕm tro hdrông kuăn ngo Dao (cheăm Đắk Wil), pơlê khôi túa lĕm tro Mông (cheăm Tà Đùng), troăng pêi ôm hyô pơlê pơla khôi túa lĕm tro Chăm (cheăm Bắc Bình)... mơhnhôk kơdrâm tơmối tung tơnêi têa ƀă kong têa ê. Hên leh hô̆i tiô khôi vâi krâ nah K’Ho, Raglai, M’Nông, Chu Ru, Mạ, Chăm... hiăng chiâng tơmeăm ôm hyô ki pro vâi hêng vâ troh, gum pro tíu ki má môi ăm ôm hyô khôi túa lĕm tro pơlê.

Báu Nôu sap ing ton nah châ ngăn cho “pơ’leăng hmốu kơnía” dêi plêng, ƀă tơdroăng rêh ối, tuăn ihiâm mơno dêi kuăn pơlê K’Ho, Raglai kơpong kong ngo Phan Sơn, kong pơlê Lâm Đồng. La ngiâ ah, pơ’leăng báu Nôu – “pơ’leăng hmố kơnía” a cheăm kơpong kong ngo Phan Sơn ối tiô chêng tơmối troh ƀă lâp kơpong dêi Tơnêi têa.