Kot mâ ƀă xông kân tung khôi hmâ tôu chêng tôu koăng, sap ing ối tơxĭn nah ngoh Đinh Hdot (ối a pơlê Đăk Pơkao, cheăm Tơ Tung, kong pơlê Gia Lai) hiăng châ tâng idrâp chêng idrâp koăng chuât chhâk xơtó tung mâu tĭng kâ báu nếo, ôu kâ pơkŏng ŏng mế lơ mâu roh ki po mơdĭng pơlê pơla tơkŭm dêi pó a kuât. Ƀă ngoh, idrâp chêng ôh tá xê to tơdrá ki chuât ro mê ối cho rơkong tơpui tối dêi mơhúa jâ nôa, cho mơhúa dêi hdrông kuăn ngo Bơhnéa. Ing hiâm mơno ki trâu hơngế mê hiăng pơklât thế ngoh khoh chiâng kơdo mơ-eăm mơjiâng mâu khu tôu chêng tôu koăng ƀă khu rơngê ting ting Bơhnéa a pơlê cheăm vâ hnê tối ăm khu rơxông nếo nôkố.
Peăng kơhâi ngoh lo lăm a chiâk deăng, troh a kơmăng ngoh tơkŭm mâu vâi droh rơtăm, vâi o phô̆m vâ xông kân, brôk dêi pó troh a kuât vâ hnê mâu vâi o, vâi muăn tôu chêng tôu koăng, rơngê ting ting.
Mâu hơnăm hdrối mê hía nah, mâu kơtum chêng koăng ki ton hiăng châ ‘mâi rơnêu, xut xếo krúa lĕm, chôu ‘măn dêi lế, lĕm, krâu khât; mâu tơdrá rơngê ting ting dó xêh lơ piu hiât lôi nôkố pơtối châ rak ki chuât dri drih dri drih nếo tung mâu roh ki tơkŭm trâm mâ, po mơdĭng dêi pơlê pơla. Ki rơhêng vâ tối, ai hên vâi o, vâi muăn tung pơlê hiăng chiâng hâk mơnâ khât ‘na khôi túa, vêa vong dêi hdrông kuăn ngo tơná, klêi kơ’nâi veăng mot tung khu tôu chêng tôu koăng, rơngê ting ting. Ngoh Đinh Hdot ai tối tiah kố:
“Á đi đo tơmiât tiah kố, tâng khu ki hiăng krâ ôh tá châ hnê ‘măn ăm khu rơxông nếo, ing mê ah, kô chiâng piu hiât lôi khôi túa vêa vong dêi hdrông kuăn ngo tơná. Idrâp chêng, rơkong rơngê ting ting ôh tá xê to vâ mơđah ăm vâi krâ-nhŏng o tung pơlê, lơ pơlê ki ê tơmâng, ngăn, mê ối cho um ai ki ối chôu vế ing chal vâi krâ nah, cho mơhúa dêi mơngế hdrông Bơhnéa. Xua ti mê, méluâ trâm hên tơdroăng pá puât á xuân ối pơtối kơdo mơ-eăm rak vế, hnê tơdjâ khu tôu chêng tôu koăng, khu rơngê ting ting vâ kuăn cháu rơxông nếo ối ‘nâi troh dêi xiâm rêi, xiâm kối dêi jâ nôa, hdrông hdrê tơná. Rêm xoh hlo mâu vâi o vâi muăn hâk kơhnâ mơhriâm tôu chêng tôu koăng lơ mơhrriâm rơngê ting ting, á hiăng châ tâ, á châ hlo, châ tâng hơniâp ro ó khât, vâ ing mê, ai tơ’nôm ivá cheăng vâ pơtối rak vế, pêi pro dêi mâu tơdroăng cheăng ki mê”.
Hnoăng cheăng ki tơpui tối dêi ngoh Đinh Hdot mê ăm hlo, drêng i hiâm mơno mơjo, hâk vâ khât dêi tơná ƀă khôi túa lĕm tro dêi vâi krâ hiăng hnê ‘măn ăm sap ing nah. Ôh ta xê to hnê ‘na túa ki mơđah, mê ngoh ối hnê tối, tơpui leăng, tơno mơnhên ăm mâu vâi o, vâi muăn hlê plĕng trâu rơdâ dêi tơrêm ƀai rơngê, ƀai ting ting, hlê nhên ‘na tơrêm rơ-rêk chêng, tung tơdroăng rêh kâ ối dêi mơngế Bơhnéa. Tiô ngoh tối, rơhêng vâ rak vế khôi túa lĕm tro dêi vâi krâ ki apoăng mê athế pro trối lâi vâi khu rơxông nếo hlê plĕng nhên ƀă ‘nâi hâk tơngăm dêi khôi túa, vêa vong ki lĕm tro dêi hdrông kuăn ngo tơná.
Dế nôkố, mâu khu tôu chêng tôu koăng ƀă khu rơngê ting ting xua ngoh Đinh Hdot mơjiâng mê, đi đo hmâ lăm mơđah tung mâu leh mơdĭng khôi túa lĕm tro a tơrêm pơlê tung cheăm, ƀă hnối đi đo mơhriâm, pơtâp, lăm mơđah tung kong pơlê, ƀă mâu kong pơlê ê. Ngoh Đinh Văn Anging, mơngế tung khu tôu chêng tôu koăng ƀă rơngê ting ting tối ăm ngin ‘nâi:
“Ahdrối nah, á bu tơmâng jâ nôa rơngê ting ting la ta hâi la lâi á tơmiât kô chiâng rơngê ting ting, châ lăm mơđah. Klêi kơ’nâi châ ngoh Đinh Hdot hnê, ing mê, á o hiăng chía hlê plĕng hên ‘na khôi túa lĕm tro dêi hdrông Bơhnéa. Ngoh hiăng hnê ngin o kơhnâ khât, ing tơdroăng ki pơchuât tơrêm ‘noăng chư, rêm ‘to nâl rơngê, ting ting ta troh a tối leăng ‘na ki vâ pơto pơtih a tơrêm tơdroăng. Xua á mot tung khu rơngê ting ting, mê á hiăng chía rơkê iâ, drêng tâng ối pá ngiâ kơdrâm mơngế ƀă thăm rế hâk git dêi idrâp tơpui, rơkong rơngê ting ting, khôi túa vêa vong dêi kuăn ngo tơná. Á pói rơhêng vâ a la ngiâ kố ah, kô pơtối châ mơhriâm hên ing mâu vâi krâ, vâi meh, vâi ngoh vâ ing mê, pơtối hnê ăm mâu vâi o rơxông nếo tung pơlê”.
Ôh ta xê to gum ăm khu droh rơtăm, khu vâi o phô̆m vâ xông kân hlê plĕng nhên tâ ‘na khôi túa, vêa vong dêi vâi krâ roh nah. Mâu khu tôu chêng koăng, rơngê ting ting, kơhnhon xuăng ối mơjiâng tơdroăng ki xah ôm hêi ki lĕm tro, tơdjâ tơrŭm tung pơlê pơla, ƀă hnê mơhnhôk i hiâm mơno hâk tơngăm dêi hdrông kuăn ngo tơná dêi tơrêm ngế vâi rơxông nếo. Rêm chôu phut a kơxê klêi kơ’nâi châi ing chiâk deăng, hiăng tâng nếo idrâp pu hung pu hung dêi chêng koăng tung kuât. Mâu vâi ki krâ kơhnâ khât tung hnê tối, vâi hdrêng xuân mơ-eăm tung mơhriâm, pơtâp, ing mê khoh chiâng ai um ai ki rế achê ƀă hnối rak vế ki kro mơdrŏng dêi khôi túa, vêa vong hdrông kuăn ngo. Ngoh Đinh Plih, ngế tung khu tôu chêng tôu koăng ƀă rơngê ting ting dêi pơlê Đăk Pơkao ai tối tiah kố:
“Ngoh Đinh Hdot, cho ngế ki rơkê kơhnâ khât tung rak vế, pêi pro hnoăng cheăng tiô khôi túa lĕm tro dêi hdrông kuăn ngo. Ngoh hiăng mơdoh hên chôu phut vâ hnê mơhnhôk khu droh rơtăm veăng tôu chêng tôu koăng, hnê tối, rak vế ‘na khu tôu chêng tôu koăng, khu rơngê ting ting. Ai mâu ‘nâ veăng tung khu, ai mâu ‘nâ xua tơvâ hên tơdroăng cheăng la ngoh xuân ôh tá lôi mơhrâm kơ vâi. Konôm ing tơdroăng ki kơhnâ mơ-eăm mê, nôkố tung pơlê ngin khoh ai khu tôu chêng koăng ki hmâ lăm mơđah ukố umê, mâu vâi muăn tơxĭn xuân chiâng tôu chêng tôu koăng ƀă rơngê ting ting luâ tâ kơ hdrối nah. Vâi krâ-nhŏng o tung pơlê bố bố ta hâk mơnâ kơ ngoh, xua ngoh cho ngế ki ‘nâi tơmiât tơdroăng la ngiâ ăm pơlê pơla ƀă pơtối mơnhông khôi túa lĕm tro dêi hdrông Bơhnéa”.
Pôa Đinh Plơnh, cho krâ pơlê Đăk Pơkao, tối ăm ngin ‘nâi, ngoh Đinh Hdot cho “mơngế ki râng tơvế tơdroăng ki kro ‘na ki kơnía git” dêi pơlê. Ôh ta xê to pơtối rak vế tơdroăng ki mơđah, tôu chêng tôu koăng, rơngê ting ting ukố umê, mê ngoh ối kơhnâ khât tung tơdroăng tí tăng tơmâng, chêh xo, thâo hrik ƀă vêh hnê tối ăm rơxông nếo hên mâu tơdroăng rơngê ting ting chal krâ roh nah dêi mơngế Bơhnéa.
“Mâu hnoăng ki tơveăng chôu ‘măn, hnê mơhno tối dêi ngoh Đinh Hdot ga ai pơxúa kân khât tung hnoăng cheăng kring vế, rak ngăn khôi túa, vêa vong dêi hdrông kuăn ngo Bơhnéa. Tơdroăng ki mơjiâng ƀă pơtối rak vế, hnê mơjiâng mâu khu tôu chêng tôu koăng, khu rơngê ting ting hiăng gum hên khu droh rơtăm hlê plĕng ƀă mơjo pâ hên tâ dêi khôi túa, vêa vong dêi hdrông kuăn ngo tơná. Kố châ ngăn cho kal athế pơtối hnê mơhnhôk ƀă po rơdâ hên tâ vâ khôi túa, vêa vong chêng koăng dêi Tây Nguyên pơtối châ rak vế, pơtối mơnhông tung chal rêh ối nếo nôkố”.
Tung dế tơdroăng rêh rêh kâ ối hiăng pơhlêh rêm hâi, mâu ngế trối ngoh Đinh Hdot a cheăm Tơ Tung, kong pơlê Gia Lai xuân ối chôa ‘lâng rak vế dêi idrâp chêng koăng, rơkong rơngê ting ting dêi pâ pôa hiăng tơveăng gum ki kal ăm khôi túa, vêa vong túa lĕm tro dêi Bơhnéa pơtối châ hnê tối, chôu ‘măn, ƀă lân lĕng rơdâ troh rơxông chal nếo.
Viết bình luận