Rộn ràng sắc màu văn hóa cồng chiêng ở Pleiku
Thứ bảy, 05:00, 30/05/2026 Tơplôu: Nhat Lisa/Quốc Học–Đức Mạo/VOV Tây nguyên Tơplôu: Nhat Lisa/Quốc Học–Đức Mạo/VOV Tây nguyên
VOV.Xơ Đăng – Ô vâi krâ-nhŏng o ƀă pú hmâ! Ing idrâp chêng koăng ki chuât pu hung pu hung tung dế kơphô̆ kong ngo Pleiku, kong pơlê Gia Lai, mâu vâi droh kơ’nhon xuăng rơmuăn lĕm, vó drôu hiăng tâ ki xú pơ-ou ƀă mâu túa rơkâu xối tiô khôi hmâ dêi mơngế Jarai hiăng tơmot dêi pó khâp chiâng môi um méa mơhno tối ‘na túa lĕm tro dêi Tây Nguyên ki kro mơdrŏng hên mơngiơk, hên túa tơlá. Tơdroăng “Chêng koăng mơ’nui măng tĭng-Châ hlo ngăn ƀă Hlê plĕng” ôh tá xê to pơtroh ăm pin mâu mơngiơk dêi leh mơdĭng ki hơniâp ro, lĕm tro mê ối chiâng tíu ki tơdjêp vâ khu tơmối châ lăm troh ngăn, ‘nâi nhên ƀă rơtế rak vế túa tôu chêng tôu koăng a Tây Nguyên.

Tung kơpong ki bâ phuâng lĕm dêi Plông kân Đại đoàn kết, bêng Pleiku, kong pơlê Gia Lai, idrâp chêng koăng hiăng chuât pu hung pu hung, tơ’mot kơdrâm kơdrĕng kuăn pơlê a kơpong kố, rơtế ƀă mâu kuăn pơê tung kong pơlê ƀă kong pơlê ê tơrŭm dêi pó, kuâ kŏng dêi pó ối tâ tá tơvó, kơhnhon xuăng hơniâp ro, sôk suâ, rơpâ rơmuăn. Kố cho tơdroăng ki tôu chêng koăng “Rơkâu xối kơpôu” xua khu vâi krâ ki rơkê dêi hdrông Jarai, lo ing pơlê Blăh, cheăm Phú Túc, kong pơlê Gia Lai ki mơđah. Pakĭng mâu ƀai chêng chal vâi kra roh nah, khu vâi hơnăm ối nếo ối tôu mơđah chêng koăng ki vêh pro nếo, cho chêng tiô chal nếo, ai idrâp chuât xơtó, tơdrá ro tơniâ, chuât dri drih dri drih, pơtroh ăm tơdroăng ki hơniâp ro kố thăm rế lĕm ro, kơdrâm kơdrĕng, ing mê, chôu ‘măn ăm khu tơmối rơhêng, nguân vâ troh pôu găn, châ hlo, châ ‘nâi tơdroăng ki rơngê ting ting, tôu chêng tôu koăng, kơhnhon xuăng a Gia Lai.

“Á pói rơhêng vâ tơdroăng kố kô pơtối châ mơđah hên tâ nếo vâ á pơtối troh a kong pơlê Gia Lai vâ veăng châ ngăn, châ hlo, châ ‘nâi ‘na tơdroăng ki mơđah kố”.

O Ksor H’Huế cho môi ngế tung khu tôu chêng tôu koăng, lo ing pơlê Mlăh, cheăm Phú Túc ai tối ăm ngin tiah kố: Rêm xoh châ xâp, rơnuâ dêi ếo pơtâk hdrông kuăn ngo, rơtế ƀă khu tôu chêng tôu koăng-kơhnhon xuăng dêi pơlê châ mơđah ăm khu tơmối, á o hlo tâ hâk tơngăm khât ‘nâng xua khôi túa, vêa vong dêi hdrông kuăn ngo Jarai tơná xuân ối châ rak vế ƀă mơjo pâ.

“Á pói tơngah tiah kố, khôi túa, vêa vong lĕm tro dêi hdrông kuăn ngo tơná pơtối châ lân lĕng kân rơdâ troh ƀă tơmối kong têa ê, rơtế ƀă tơnêi têa Việt Nam pin”.

Troh ƀă tơdroăng “Chêng koăng a mơ’nui măng tĭng-Châ tơmâng, châ ngăn-Hlê plĕng” roh kố a Pleiku, khu tôu chêng tôu koăng dêi pơlê Mlăh, cheăm Phú Túc ối vêh mơnhông pro tơdroăng “Leh koh tơbâ” - Môi khôi túa lĕm tro roh ton nah dêi mơngế Jarai. Tung idrâp chuât pu hung pu hung dêi chêng koăng chuât xơtó tung kong kế, ngo ngối, pôa pơchâu-ngế ki rơkâu xối mâu tơdroăng ki rơkâu pâ ivá mo sêi têi ‘răng, châ pêi lo hên kế tơmeăm, pơlê cheăm tơniăn lĕm, kuăn ‘nĕng, cháu cháu tơrŭm ƀă tơdroăng rêh kâ ối phâi tơtôu. Mơngế ki rak vế, pêi pro tơdroăng rơkâu xối mê cho pôa Rahalan Klil, mơngế ki rơkâu xối a pơlê Mlăh, cheăm Phú Túc, kong pơlê Gia Lai tối ăm ngin ‘nâi, túa rơkâu xối mê cho vâ pơtroh tuăn loi ki trâu rơdâ, mơhno tối hiâm mơno ‘nâi koh mơnê dêi kuăn pơlê ƀă khu xeăng plêng, xeăng tơnêi, khu xeăng ki rak ngăn pin.

“Hâi kố, ngin tá tuăn tá mơno rơkâu xối kơ khu xeăng, rơkâu pâ Xeăng kring vế, rak ngăn ăm rơpŏng hngêi hơniâp ro, tơniăn lĕm. Rơkâu xối ăm mơhúa nôu pâ, jâ nôa rêh ối ton hơnăm, kuăn cháu châ tơngah. Ngin pleăng troh a ăm khu Xeăng môi to chu kriếo, 7 to vó drôu, púi pâ Xeăng tơdah xo mâu tơmeăm hdroăng ki mê, pơtroh ăm ngin hên tơdroăng ki pon mơhúa, tơniăn lĕm tâi tâng. Pâ ăm rơnó kơ’nâi ah dâi lĕm, báu pêng hnôu, alâi pêng hneăm, pêi kâ châ trâm tơdroăng pon mơhúa, ai kế kâ kế kơdĭng, tơdroăng rêh ối phâi tơtôu ton tá ah”.

Nâ K’pă H’Nhung (mơngế Jarai) cho môi ngế hnê mơhno ‘na môm hyô ối a (pơlê ôm hyô tung kuăn pơlê a Plei Chuet”, bêng An Phú, kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi khế hdrối ngê̆ nhân tôu chêng koăng dêi pơlê xuân hiăng veăng tơdroăng “Chêng koăng hâi mơ’nui măng tĭng - Hmâng ƀă vâ ‘nâi”. Hơnăm hriâm kố nah, Pơlê ôm hyô kuăn pơlê Plei Chuet  hiăng tơdah 8 hngêi trung mầm non, râ má môi, râ má péa ƀă râ má pái tơdrêng ƀă krâm tơmối tung tơnêi têa ƀă kong têa ê troh vâ ngăn hlo vâ ‘nâi. Mâu vâi o hâk vâ pơtâp to chĕng klĕng, pêi báu, pơtâp teăn pong, teăn hmôu ếo pơtâk, klêi mê sâp ếo pơtâk  kuăn ngo hên mơngiơk vâ xup um ‘măn tơbâ ngăn xo ah hmôi. Nâ Kpă H’Nhung ăm ‘nâi:

“Tung rơpŏng hngêi, ai pâ, mâu vâi nâ xuân pro ôm hyô tung kuăn pơlê, veăng pêi mâu tơdroăng dêi leh tơbleăng ƀă tuăn vâ khât, pâ nhoăm túa lĕm tro ton nah dêi pâ pôa pin ton nah ‘măn ăm. Khu tôu chêng Plei Chuet ngin, ai hên mâu rơxông ối nếo, vai o, droh rơtăm, kơdrâi kơnốu, ƀă ngê̆ nhân hơnăm ối nếo ing tuăn vâ veăng mơdĭng, vâ tôu chêng ƀă hlối kơ’nhon xuăng tiô túa dêi kuăn ngo Jarai ngin. Ngin veăng mơđah tôu chêng kơ’ngrâu xuăng, mơđah ăm tơmối ngăn kơdrâm kơdrĕng, ngin thăm ai hên tơdroăng phiu ro, ƀă tơdah tơmối troh ôm hyô tung kuăn pơlê”.

Pôa Bùi Trọng Hiền, ngế tăng ‘nâi plĕng ‘na tơdrá ton nah  túa lĕm tro Việt Nam (dêi Hok viện Âm nhạc Kuô̆k ya Việt Nam) hiăng ai hên hơnăm hmâ ƀă túa lĕm tro mâu hdroâng kuăn ngo a Gia Lai tối tiah kố:

“Chêng koăng hâi mơ’nui măng tĭng cho plông xah hêi nếo, pro hlâu ăm mâu chêng ton nah châ tôu a tơdế kong ngo. Tiô á, ngin vâ pơtối rak chêng koăng thế ai mâu khu chêng ƀă mâu khu chêng ton nah ƀă thế ai rôh vâ mơđah tôu. A hlo túa ôm hyô tung kuăn pơlê djâ chêng chiâng tơmeăm tơbleăng pin thế pêi pro”.

Tơdế kơphô̆ kong ngo Pleiku, Gia Lai, idrâp chêng koăng, rơrêk kơ’nhon xuăng rơtế ƀă hên mơngiơk lĕm tro Jarai hiăng pro ăm pá kâi piu tung hiâm mơno tơmối. Ôh ti xê to môi tơdroăng vâ mơnúa ngăn. “Chêng koăng hâi mơ’nui măng tĭng – Châ hmâng vâ ‘nâi” ối veăng tơbeăng krá kak dêi tơdroăng mơđah tôu chêng koăng Tây Nguyên./.

 

Tơplôu: Nhat Lisa/Quốc Học–Đức Mạo/VOV Tây nguyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC