Hlŭm tuăn cho môi tung mâu túa ki mơdĭng ki kal dêi hdrông kuăn ngo mâu hdrông kuăn ngo ki iâ mongế a kơpong Tây Nguyên. Kố châ ngăn cho hvêa chêng prôk ki pơtối rơxông mơngế vâ ing mê khu xeăng, rơpŏng hngêi ƀă pơlê pơla koh tơdah môi ngế ki nếo tung rơpŏng hngêi, môi ngế ki nếo troh a pơlê cheăm. Tiê̆n sih Bùi Ngọc Quang, Phŏ Kăn hnê ngăn Hngêi chôu ‘măn kế tơmeăm khu hdrông kuăn ngo Việt Nam, tối ăm ‘nâi:

“Tâi tâng hdrông mơngế kuăn ngo ki lâi a Tây Nguyên xuân ai tĭng hlŭm tuăn. Kơ’nâi kuăn nga ki mê hiăng kot mâ, tiô túa hmâ dêi vâi krâ roh nah, kuăn ngá drêng tá hâi teăm châ 1 hơnăm mê kuăn ngá ki mê tá hâi chiâng tơpui, xua mê, ngăn ga cho môi ngế ki nếo ai mâ tê, tâng vâ kuăn ngá ki mê chiâng môi ngế ki păng ‘nâng tung pơlê pơla, mê kuăn ngá ki mê athế pơtối châ hmâng, châ pêi pro tiô khôi túa, vêa vong dêi pơlê pơla. Ƀă mơngế Tây Nguyên, mơngế krê, rơpŏng hngêi ƀă pơlê pơla cho tơdroăng ki tơrŭm krá kâk, ôh tá păng lôi. Xua mê, tĭng hlŭm tuăn méluâ cho môi ngế tung rơpŏng hngêi la păng ‘nâng cho tâi tâng dêi pơlê pơla. Xua ga, ing nôkố troh la ngiâ ngế kuăn ngá mê cho môi ngế kuăn cháu dêi pơlê pơla”.

Hdrối vâ po tĭng hlŭm tuăn, klêi kơ’nâi ngế nôu mơhum kuăn ngá ki mê, rơpŏng hiăng pơxiâm hbrâ mâu tơmeăm ki vâ rơkâu xối ăm khu xeăng, trối: í, chu, plâi, reăng, kơƀăn kĕo ƀă hên hĕng mâu tơmeăm ki ê, rơpŏng ki chía kro mê kô poh kâ kơpôu, ro. Pakĭng tơdroăng ki hbrâ mâu tơmeăm ki vâ rơkâu xối kơ mơhúa jâ nôa, trối í, chu, plâi, reăng, kơƀăn ƀă hên mâu tơmeăm ki ê, mê 1 to kâng ki kŭn xuân hmâ hlo kăn rơpŏng hngêi hmâ mơdâng kâng tung hngêi. Kâng tung hâi tĭng hlŭm tuăn mê cho tơmeăm ki vâ mơhno tối cho tơdroăng ki kal dêi kuăn pơlê, vâi hmâ pro ƀă kơlá, pơlái, hbleăng tah lôi mâu hveăng, hlá ƀă hnối kơchuâ bro rơneăm a kâng ki mê. Pôa Đinh Ply, Kăn ngăn hdrông kuăn ngo Bơhnéa a Pơlê túa lĕm tro, ôm hyô mâu hdrông kuăn ngo Việt Nam, tối ăm ngin ‘nâi:

“Kâng ki mơdâng pro vâ xối tung hngêi mê cho kâng ki kŭn. Kâng ki pro mơdâng a kơƀăng xối xeăng vâ ga tơ’lêi châ hlo, châ vế. Krếo thế khu xeăng, mơhúa jâ nôa vêh troh amê vâ châ tâng, châ hmâng tơdroăng ki rơkâu xối dêi rơpŏng hngêi troh a khu xeăng”.

Drêng mâu tơmeăm hdroăng hiăng tŭm têk, mê kăn rơpŏng hngêi kô krếo mơngế rơkâu xối. Ngăn tiô kơ rêm hdrông kuăn ngo, ngế ki rơkâu xối mê ai drêng ‘nâ cho pôa pơchâu, ai drêng ‘nâ cho ngế nôu, ngế pâ dêi kuăn ngá ki mê. Tĭng hlŭm tuăn hmâ pro a peăng xê, la sap ing kơxo má, mâu ngế tung rơpŏng hngêi hiăng châ krếo kâ hmê a kơhâi dế. Klêi kơ’nâi kâ hmê, vâi kô po tĭng hlŭm tuăn. Ahdrối tâ vâi hlŭm tuăn  peăng hơ’vá ahdrối, klêi mê, hlŭm tuăn peăng hơ-ếo nếo. Ngế rơkâu xối kô xúa môi to klŏng phêa ki xŏn dâng 30cm ki rơhoih péa pâ, vâi hiăng rogi pôe lôi kơmâ ga. Klêi mê, chôa ‘lâng ‘măn a tuăn kuăn ngá hlŭm pơ’lâng a tuăn dêi kuăn ngá ƀă rơkâu pâ, pói rơhêng ai tơdroăng ki lĕm tro má môi kô troh ƀă ngế kuăn ngá ki mê.

Kăn rơpŏng hngêi cho ngế ki hlŭm tuăn ahdrối, klêi mê, troh a nôu pâ, hdrông hdrê ƀă pơlê kơtâo, vâi pơtối dêi pó rơkâu ăm kơ kuăn ngá ki mê. Tâng cho kuăn kơdrâi, rơkâu pâ thế ga xông kân hdrah ah kô lĕm rơduăng, rơkê pêi viâ hmê kơchâi; tâng kuăn kơnốu mê athế rơkê lăm lúa mâm chăm tung kong, rơkê râng chăng, râng têa vâ kring vế, rak ngăn pơlê pơla. Tiê̆n sih Bùi Ngọc Quang-Phŏ Kăn ngăn Hngêi chôu ‘măn  kế tơmeăm Hdrông mơngế Việt Nam, tối ăm ‘nâi tơ’nôm:

“Kuăn pơlê Tây Nguyên hiăng rah xo a hâi ki tro má môi vâ pro tĭng hlŭm tuăn ăm kuăn ngá. Kăn rơkâu xối mê tối pơtâng ăm khu xeăng hâi kố, rơpŏng hngêi, pơlê pơla kô po tĭng hlŭm tuăn ăm ngế kuăn ngá ki mê. Ngế rơkâu xối mê cho ngế ki hlŭm tuăn ăm kuăn ngá apoăng, ƀă rơkâu pâ ăm kơ ga, klêi mê, nếo troh a nôu pâ ƀă mâu vâi krâ-nhŏng o tâ tá. Rêm ngế ai rơkâu tơpui tối môi iâ, ngăn kuăn ngá mê cho môi ngế kuăn cháu dêi pơlê pơla ƀă tơpui tối ƀă kuăn ngá ‘na mâu tơdroăng ki lĕm tro, hnê chôu ‘măn ăm tơdroăng ki tơtro tung rêh kâ ối,  túa ki rơkê tung pêi chiâk pêi deăng, pêi cheăng kâ, hnê pơtho tối ăm ‘na túa lĕm tro ƀă hên mâu tơdroăng ki ê ăm kơ kuăn ngá ki mê”.

Klêi kơ’nâi mâu rơkong rơkâu xối ăm kơ kuăn ngá mê, kăn rơpŏng hngêi kô kơchoh dêi a kŏng môi iâ drôu xiâm chôa ‘lâng pik a rơkong, a klĭng dêi kuăn ngá. Mê xuân cho roh ki mơgêi tĭng hlŭm tuăn ƀă pói rơhêng vâ rêm ngế pơtối ôu kâ, rơngê ting ting, kơhnhon xuăng. Mâu ngế ki châ krếo ôu kâ mê vâi hmâ râng djâ tơvế mâu tơmeăm, ai kế ki klâi râng tơvế kế ki mê, ki xiâm cho ing hiâm mơno ki vâ rơkâu ăm kơ kăn rơpŏng hngêi.

Tiô tơdroăng loi tĭng dêi kuăn pơlê mâu hdrông kuăn ngo a kơpong Tây Nguyên ki rơkê plĕng dêi kuăn mơngế ga ối a trŭm tuăn. Rêm ngế klêi kơ’nâi kot mâ, pơrá athế châ pro tĭng hlŭm tuăn vâ ga la ngiâ ah kô chiâng mơngế ki rơkê plĕng. Dâng 1 pơla măng tĭng klêi kơ’nâi kot mâ kô po tĭng hlŭm tuăn, ngế nôu pin dêi ngế kuăn ngá mê lo lăm tí dế iâ troh pôu a hngêi tâ tá achê vâ xo tơmeăm vâi krâ-nhŏng o ăm hâk mơnê kơ kuăn ngá. Tơmeăm ki ăm kơ kuăn ngá mê hmâ hlo cho kơtâ ‘nêk, priê pâ, lơ môi kơtu kơpê, prế ƀă mâu tơmeăm ki ê... ôh tá kơnâ to lâi laga ai pơxúa kân tung tơdroăng vâ mơhno tối cho ki kơnía, tung i hiâm mơno pói rơhêng vâ kuăn ngá mê ai ivá mo rơdêi, têi ‘răng, kơ’nâi ah ai tơdroăng rêh ối tŭm têk, phâi tơtôu, hơniâp ro.