Pôa Liêng Hót Ha Chong, hdrông kuăn ngo K’Ho hơnăm kố hiăng lối 95 hơnăm, ối a thôn Dà Kao 2, cheăm Đam Rông 4, kong pơlê Lâm Đồng ai hơ’muăn tối tiah kố, jâ nôa roh nah hiăng lo ing kong pơlê Dak Lak lăm rêh ối a Lâm Đồng tăng tơnêi vâ mơjiâng pro pơlê kơtăn kố châ lối 100 hơnăm hdrối. Tơdroăng ki tơlôm, tơrŭm ‘na túa rêh kâ ối, pêi cheăng hiăng pro kuăn pơlê akố hlê plĕng hên nâl tơpui, trối Rơđế, K’Ho ƀă M’Nông. Rak vế, pêi pro tiô troăng tơdjâ dêi Đảng ƀă Tơnêi têa, mơngế K’Ho Cil hiăng pơtê tơdroăng ki lăm pro pơlê nếo, rêh ối pơtân ukố umê ah pơhlêh tíu ối u ê nếo. Rêm rơpŏng hngêi, rêm hdrông hdrê, nhŏng o hmâ tơkŭm tơdroăng tăng rah xo tơnêi ki lĕm vâ pro pơlê, mơdâng pro hngêi trăng, tơniăn tơdroăng rêh ối, tơniăn tơdroăng pêi chiâk pêi deăng. Drêng hiăng châ tăng tơnêi ki tơniăn lĕm ko pro hngêi, mê kăn rơpŏng hngêi kố rơkâu xối tiah kố:
“Ô Xeăng Tơnêi, Xeăng Mêi, Xeăng Khía, Xeăng têa rĕng chu ngăn a tíu kố vâ pơtroh ăm tơnêi ngin kô hơpok lĕm vâ pêi mơjiâng mâu ‘noăng báu, kloăng alâi vâ ai tơdroăng rêh kâ ối phâi tơtô, pâ phep mơjiâng tơnêi ki kố châ ai tơdroăng ki tơniăn lĕm, mâ tá ăm rơpŏng hngêi tung pơlê cheăm châi tamo, pâ phep pơtroh ăm rêm ngế ai ivá mo rơdêi lĕm, rơpŏng hngêi, pơlê pơla hơniâp ro tâ”.
Ahdrối vâ mơdâng pro hngêi trăng, kăn rơpŏng hngêi hbrâ dêi kế tơmeăm hdroăng, tung mê ai môi to í ƀă môi xiâm drôu kal vâ rơkâu Xeăng Tơnêi. Jâ Bon Krông K’Ang ối a thôn Dà Nhinh 1, cheăm Đam Rông tối ăm ngin ‘nâi, tơdroăng rêh ối, ‘na tuăn loi dêi mơngế K’Ho đi đo púi tơngah châ Khu xeăng pring vế, rak ngăn mơngế tung rơpŏng hngêi, hngêi trăng, cho tơdroăng cheăng ki kal mê khoh rơkâu xối kơ khu xeăng.
“Pâ phep Xeăng Ngo, Xeăng Kong, Xeăng dêi pơlê chu troh lăm ngăn akố, vâ tơmâng kăn rơpŏng hngêi pâ phep mơdâng pro hngêi... Kố cho rơkong rơkâu xối ki kal ahdrối vâ to hngêi nếo, tro tiô hiâm mơno púi thế dêi mơhúa jâ nôa, hnoăng cheăng ki kố ôh tá chiâng lôi chúa ƀă rơxông kuăn cháu xuân athế ai hnoăng pôu râng, rak vế khôi túa, vêa vong ki lĕm tro kố dêi kuăn ngo”.
Klêi kơ’nâi mơjiâng pro hngêi hiăng klêi, kăn rơpŏng hngêi pơtối rơkâu xối koh tơdah, ƀă to hngêi nếo dêi tung rơpŏng hngêi tê, ôh tá krếo hên nhŏng o tung pơlê. Tơmeăm hdroăng ki ôh tá păng lôi mê cho môi to chó ƀă môi to beâp. Mơheăm dêi 2 to kuăn mơnăn ki kố vâi hmâ xế tâ tá hngêi ki nếo mơjiâng pro ƀă tuăn loi xeăng, vâ khu xeăng troh tah lôi tŭm mâu tơdroăng ki hơgốu, tơdroăng ki xâu xía, rong râ, ‘mêi rơtôh, rơkâu xối mơhúa jâ nôa ƀă mâu ngế ki hiăng hlâ hdrối nah, pơtroh ăm tơdroăng pon mơhúa, tơdroăng tơniăn lĕm, hơniâp ro ăm rơpŏng hngêi.
Drêng hiăng klêi rơkâu xối xeăng, mê vâi krâ pơxiâm toăng chêng tô̆ng koăng, tâng to dri drih dri drih. Kăn rơpŏng hngêi ăm khu tôu chêng mê tối pơtâng ăm lâp pơlê ‘nâi rơpŏng ki mê hiăng to dêi hngêi nếo. Drêng tâng idrâp chêng pu hung pu hung mê, vâi krâ tung pơlê pơrá mơdoh dêi chôu phut vâ veăng troh hơniâp ro a tíu mê. Tĭng to hngêi nếo roh nah dêi mơngế K’Ho Cil xuân ối tơdjâ kơdrâm kơdrĕng kuăn pơlê tơkŭm troh a tíu mê. Ngăn tiô kô tơná dah ai xêh kế tơmeăm, hngêi rơpŏng ki lâi chía dah ai xêh kế tơmeăm vâi kô poh kâ kơpôu, ro; rơpŏng hngêi ki ôh tá ai xêh kế tơmeăm ki vâ iâ hlái xuân athế ai môi to í. Ki kal dêi hâi tĭng to hngêi nếo kố ôh tá xê tơdroăng ki ôu kâ pôu pŏng mŏng kât, mê cho tơdroăng ki tơrŭm tơrôa; ing vâi krâ troh a vâi hdrêng, vâi droh rơtăm rơtế kuâ kơpeăng kŏng dêi pó mot tung tơdroăng ki kơhnhon xuăng rơmuăn krip lĕm. Vêh chôu vế túa lĕm tro kố, jâ Rơ Yam K’Ang a thôn Dà Ninh 1, cheăm Đam Rông 4 ai tối tiah kố:
“Mâu roh ki tiah mê, ngin hmâ tơkŭm po kân krip trối ôu drôu tri trĭu há, ngin hmâ hơdruê tơdrá Tòng, tơdrá Pơ̆t vâ rơtế hơniâp ro ƀă rơpŏng hngêi, hngêi rơpŏng ki lâi ai kơpôu mê pôh kâ kơpôu, hngêi rơpŏng ki lâi ai ro mê pôh kâ ro... drêng mê, mâu vâi krâ, vâi hdrêng, vâi droh rơtăm rơtế dêi pó ôu kâ, rơngê ting ting ƀă hnối tơrŭm dêi pó kơhnhon xuăng tâ tá. Mê cho khôi túa, vêa vong dêi mơhúa jâ nôa nah hiăng hnê ‘măn ăm ngin ôh tá la lâi pơtê, athế kring tơrak ƀă pơtối mơnhông mơdêk”.
Tĭng ki mơdâng pro hngêi ƀă hâi ki phiu ro to hngêi nếo mê dêi mơngế K’Ho Cil a kong pơlê Lâm Đồng ôh tá xê to tơ’lêi ki tăng tơdroăng ki rak vế tơniăn ăm mơngế ki rêh kâ ối, mê ối cho vâ mơhno lĕm tro ăm tơdroăng ki tơrŭm tung pơlê pơla ƀă hiâm mơno koh nhoăm ƀă mơhúa jâ nôa, xiâm rêi hdrông hdrê. Mê cho ki xiâm ivá cheăng dêi túa lĕm tro, mê xuân cho ki tơniăn ăm tuăn loi ƀă hiâm mơno pơlê pâu, kơtâu kơtéa ki krá kâk gum mơngiơk lĕm tro dêi mơngế K’Ho Cil đi đo châ rak vế to la ngiâ ah.
Viết bình luận