Ing plông Đình Lạc Sơn, idrâp chêng koăng chuât ing kơxo má, môi tiah rơkong krếo, kơbông krếo kuăn pơlê vêh veăng leh ki kal má môi klêi kơ’nâi Têt. Mơngế krâ, droh rơtăm sâp ếo tiô khôi vâi krâ nah tơkŭm tŭm tâi tâng, hbrâ mot tung rơxông pơxiâm apoăng rơnó pêt mơjiâng tơmeăm apoăng.

Tiô khôi vâi krâ nah dêi mơngế Mường, kâng châ mơdâng sap ing hâi lơ 27 khế mơ’nui hơnăm âm lĭt, mơnhên roh pơtê Têt. Drêng tah lôi kâng xuân cho drêng mơgêi mâu hâi lăm xah hêi rơnó hơngui, vâi krâ kuăn pơlê pơtối pêi chiâk klâng. Leh tah lôi kâng xua mê djâ ki kơnâ chiâng mơjiâng ki krá tơniăn tơdroăng pêi cheăng nếo, pro krá tơniăn tơdroăng loi tơngah ăm môi hơnăm pêt mơjiâng tơmeăm tơ’lêi hlâu.

Ngê̆ nhân Bùi Văn Thành, pơkuâ leh a Đình Lạc Sơn tối ăm ‘nâi, leh dju kâng pơtroh tơdroăng pói tơngah ‘na tơdroăng tơniăn lĕm ƀă phâi hơtô.

‘’Pâ tơnêi pơlê kố châ tơniăn lĕm, Tơnêi têa hơniâp lĕm, kuăn pơlê tơniăn. Kuăn pơlê Mường apoăng hơnăm pâ phep dju lôi kâng, lo lăm pêi chiâk deăng vâ a klâng mê pêi klâng, a ngo ngối mê pêt alâi, pêt pôm pro ti lâi ăm lĕm tơtro, ôh tá tro ôa hdrong, báu ôh tá tro ôa, tâng măng, alâi mê ôh tá tro chêm, kuăn kiâ kong gá kâ ‘nhê, pôm ló pêt mê ôh tá tro ôa hdroâng kâ ‘nhê; ƀă ăm kuăn pơlê mơngế Mường cho ôh tá ai tơdroăng ki ‘mé, bu ai tơdroăng tơdah mé, dôh, kuăn pơlê châ tơniăn lĕm’’.

A bêng Tân Lập nôkố ai 7 pơlê dêi mâu hdroâng mơngế Mường xĕn kuăn pơlê ing peăng Kơnhŏng. Sap ing hâi má 7 troh hâi má 10 khế môi âm lĭch, rêm hngêi tơkŭm tơdjuôm dêi kuăn pơlê chôa ‘lâng tơkŭm po dju kâng, mơjiâng tơdroăng hôp khôi túa lĕm tro pơlê pơla pơtó mâu hâi apoăng rơnó hơngui.

Jâ Bùi Thị Hợi, ối a tôh kơphô̆ 2B, bêng Tân Lập tối ăm ‘nâi, kuăn pơlê hbrâ ăm leh ing hên hâi hdrối, ƀă pói vâ rak khôi túa lĕm tro ăm rơxông kơ’nâi.

‘’Drêng á pêi cheăng môi tiah mê á kô ăm kuăn, ăm muăn hlo khôi túa lĕm tro dêi mơngế Mường pin mê môi tiah lâi vâ kuăn cháu pin ‘nâi, vâ la ngiâ gá xuân kô vêh hnê ăm kuăn cháu troh la ngiâ ah’’.

Klêi kơ’nâi tơdroăng leh cho tơdroăng xah hêi hơniâp phiu ro. Hvâng đúm, môi tơdroăng xah hêi ki phá tơ-ê dêi mơngế Mường mơhnhôk kơdrâm kuăn pơlê veăng. Mâu đúm hvâng kuăn pơlê krếo ro mơhno tơdroăng pói vâ mơjiâng, phâi hơtô. Tơrot kơxái, hếo trăng ki pik têa rơmâ, pâm chu ki meăn ƀă tơnêi hneăng, rup peâp… pro tơdroăng po leh thăm rế hâk ro.

Mâu hơnăm achê kố, leh tơbleăng ối ai tơdroăng ki veăng dêi tơmối achê hơhngế, tung mê ai tơmối lâp plâi tơnêi. Pôa Mark Schmidt, tơmối Canada tối ki tâ rơrêk tung hiâm mơno drêng troh apoăng veăng leh:

“Á phiu ro ‘nâng ƀă hâk tơngăm châ veăng leh tơbleăng akố. Kố cho môi tơdroăng ki lĕm vâ tơdjêp pơlê pơla, rơpŏng ƀă tơnêi têa. Leh tơbleăng kố nhuô̆m tơdroăng ton nah, nôkố ƀă tơmiât troh tơdroăng la ngiâ eăng lĕm. Á pói vâ tơkôm tơdroăng kro mơdrŏng mơnhông mơdêk dêi tơnêi têa ƀă hơniâp lĕm dêi kuăn pơlê. Kố cho môi tơdroăng ki lĕm, ƀă á pói vâ á kô châ ngăn hên leh tơbleăng môi tiah kố hên tâ nếo’’.

Tĭng dju kâng mơngế Mường a Dak Lak rak tung hên hơnăm hiăng hluâ, vâ rak khôi túa lĕm tro khôi túa lĕm tro pơlê pơla a pơlê nếo. Tơdroăng dju lôi kâng mơgêi mâu hâi dêi rơnó hơngui, po rơnó nếo ƀă tơdroăng loi tơngah, tơdroăng khŏm mơ-eăm ƀă pói vâ ‘na môi hơnăm tơ’lêi hlâu, tơdroăng rêh ối phâi hơtô.