VOV4.Sêdang - Kơpong rak vế kế tơmeăm chiâng xêh An Toàn ai 22.50 ha ối tung cheăm An Toàn, tơring An Toàn, kong pơlê Bình Định. Mâu kong ki chiâng xêh, ai hên kế tơmeăm châ khu ki ai tơdjâk troh ƀă kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo Bơhnéa tơrŭm rak ngăn krâu khât. Ing mê, ôh ti xê vâi krâ nhŏng o pêi lo liăn tơ’nôm mê ối rak vế krâu khât kong kế ki chiâng xêh dêi tơnêi têa.

Khế 7, rơnó xo têa kơdruâ, têa xot, ai hên kuăn pơlê hmâ lăm tung kong kơpong gak ngăn – rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn, tơring An Lão vâ xo têa kơdruâ, têa xot. Hên ngế xúa on vâ xo têa kơdruâ xua mê tơ’lêi chếo kong. 230 rơpŏng kuăn pơlê cho mơngế Bơhnéa a cheăm An Toàn, tơring An Lão châ pơcháu gak ngăn 7.500 ha kong akố đi đo lăm séa ngăn mơngế mot tung kong. Pôa Hồ Văn Kem ối a thôn 1, cheăm An Toàn, tơring An Lão châ pơcháu gak ngăn 60 ha kong ki vâ gak ngăn – rak vế loăng pơlái kong kế a kơpong gak ngăn – rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn.

Mơngế Bơhnéa a cheăm An Toàn, tơring An Lão, kong pơlê Bình Định veăng gak ngăn kong

Ai kơxô̆ liăn pêi lo ing gak ngăn kong, pôa Kem đi đo mơdêk hnoăng cheăng dêi tơná gak ngăn ƀăng kong châ pơcháu. Pôa Kem rơtế ƀă 5 ngế Bơhnéa tung thôn mơjiâng môi khu môi khu séa ngăn kong tơdjuôm. Rêm khế, séa ngăn 2 xôh pôa đi đo mot tung kong, teăm châ hlo mơngế tơmối mot tung kong.

‘’Lăm séa ngăn rêm khế, rêm măng tĭng tâng châ hlo mơngế tơmối ‘nhê kong á lăm tơbleăng Khu pơkuâ, Vi ƀan cheăm vâ tơdrêng amê pêi cheăng, tơrŭm mâu ngế ki ‘nhê kong ki á gak ngăn. Tơnêi têa tơmâng tŏng kum, kuăn pơlê châ pơkuâ, gak ngăn kong mê xuân phiu ro, xuân ai liăn rêm hơnăm kum tung tơdroăng rêh ối’’.

Kơpong gak ngăn – rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn tơkăng ƀă mâu cheăm kơpong kong ngo mâu tơring Hoài Ân, Vĩnh Thạnh, kong pơlê Bình Định ƀă mâu tơring kong ngo mâu kong pơlê Quảng Ngãi, Gia Lai. Pakĭng mâu troăng kân troh a cheăm, tơring, akố ối ai hên troăng kŭn mot tung kong xua mê pá vâ mơdât mơngế mot tung kong. Khu pơkuâ gak ngăn kong ki rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn hiăng pơtroh 20 ngế kăn ƀô̆ gak ngăn a 3 hngêi gak ngăn ƀă 3 tíu gak ngăn kong, đi đo séa ngăn, mơdât teăm tơdrêng mâu tơdroăng ‘nhê kong.

Pôa Nguyễn Phước Thiện, ngế pơkuâ gak ngăn kong An Toàn 1, Khu pơkuâ gak ngăn kong rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn, tơring An Lão tối ăm ‘nâi, mơhé cho hâi pơtê lơ kơmăng pơrá ai kăn ƀô̆ gak  vâ séa ngăn mơngế, rơxế mot lo tung kong, pơchân tối kuăn pơlê drêng lăm xo têa kơdruâ kong pôi tá  xúa on vâ chôu:

“Tíu gak ngăn ngin cho tôh séa ngăn, lăm pơtrui rup mơngế ki ‘nhê kong rêm hneăng tung khế. Tơrŭm ƀă tôh pơkuâ gak ngăn kong dêi thôn lăm tăng rup mâu ngế ‘nhê kong. Xuân ối gak mơdât, séa ngăn mâu rơxế mot lo, vâi ai pơto mâu loăng ki lâi tâng xôi luât mê ôh tá prôk tê kơtê. Troh rơnó plâi chuăng mê lăm pơtâng tối, rêh kâ ối ƀă vâi krâ, rơtế kuăn pơlê lăm tung kong vâ séa ngăn. Troh nôkố, kuăn pơlê akố ôh tá xúa liâ vâ uâ loăng xếo’’.

Kơpong kong ối tung Khu pơkuâ gak ngăn kơpong kong rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn

Troh nôkố, Khu pơkuâ gak ngăn kong ki rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn hiăng kĭ tơkêa troăng tơrŭm gak ngăn kong ƀă mâu khu pơkuâ kong kơpong ki tơkăng; Mơjiâng mâu tôh gak ngăn kong a pơlê vâ pơtâng tối mơdêk hlê plĕng kuăn pơlê tung gak ngăn kong.  Khu pơkuâ kong ki rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn xuân hiăng pơcháu gak ngăn kong ăm lối 230 rơpŏng cho mơngế vâi krâ Bơhnéa a cheăm An Toàn ƀă ƀăng 7.500 ha. Ing kố mơnhông hnoăng dêi pơlê pơla a pơlê cheăm tung tơdroăng gak ngăn kong.

Pôa Khiếu Đức Thịnh, Kăn phŏ pơkuâ Khu pơkuâ gak ngăn kong rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn tối ăm ‘nâi, kơpong rak vế ai hên kuăn kiâ kong châ rak vế môi tiah: To chà vá chêng mơngiơk rơbông, to prăng ngiâ trĭng, chói, krĕng Trường Sơn, í prâi ƀă hía hé kal châ rak vế khât. Tung pơla kố nah, tơdroăng pơcháu kong ăm pơlê pơla kuăn pơlê hiăng mơdêk hlê plĕng ƀă pôu râng hnoăng cheăng dêi kuăn pơlê tung gak ngăn kong:

‘’Vâ pơkuâ gak ngăn kong rak vế loăng pơlái kong kế Tơnêi têa pơcháu, Khu pơkuâ dế mơjiâng troăng pơkuâ gak ngăn kong krá tơniăn, tơbleăng Vi ƀan kong pơlê kĭ. Ƀă mâu troăng pơkuâ kơpong pakong, khu cheăng hiăng kĭ troăng pêi cheăng tơrŭm tung pơkuâ gak ngăn kong ƀă mâu khu pơkuâ kong kơpong tơkăng tung tâi tâng kơpong kong ki tơná pơkuâ. Tơrŭm ƀă khu râ kăn pơkuâ kong pơlê pêi tơdroăng pơtâng tối rêm hơnăm, rêm khế vâ mơdêk hlê plĕng dêi pơlê pơla tung tơdroăng gak ngăn kong. Thế pêi pro tơdroăng gak ngăn kong, mơdêk pêi lo liăn xuân môi tiah hnoăng dêi kuăn pơlê ƀă tơdroăng gâk ngăn kong’’.

Jâ Nguyễn Thị Tố Trân, Kăn phŏ pơkuâ Khu pơkuâ pêi chiâk deăng ƀă mơnhông thôn pơlê kong pơlê Bình Định tối ăm ‘nâi, Khu pơkuâ kơpong râk vế loăng pơlái kong kế rơtế khu râ kăn pơkuâ ƀă kuăn pơlê tung pơlê gak kring lĕm kơpong kong châ pơkuâ:

“Lâp kong pơlê ai môi kong ki rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn, ƀăng kong cho kân, má péa nếo cho hên loăng pêt, ‘na mâu loăng pêt. Khu pơkuâ kong ki rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn pêi tơtro tơdroăng tơrŭm khu râ kăn pơkuâ ing tơring troh cheăm xuân môi tiah pêi tơtro tơdroăng tơrŭm ƀă pơlê pơla gak ngăn kong rak vế loăng pơlái kong kế An Toàn’’.

Thanh Thắng – VOV4 Miền Trung chêh

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng