Troăng [ê tong sap ing cheăm Dak Wil, tơring Cư\ Jut, kong pơlê Dak Nông prôk tơdrăng troh tíu tơkăng kong tơkâ luâ mâu kơdrum loăng plâi dêi rơpo\ng hngêi pôa Vũ Đức Tuân ối a thôn. Kong tô ó a kơpong ngo hmốu, hngêi pôa pro a tơdế loăng ngiât kơtóu plâi hên. Pôa Tuân ăm ‘nâi, drêng hiăng pê klêi hnoăng cheăng lâp plâi tơnêi ing kong têa Kul vêh dêi pơlê, hơnăm 2006, pôa rơtế [ă rơpo\ng hngêi lo ing tơring Yên Khánh, kong pơlê Ninh Bình troh a tơring Cư\ Jut, kong pơlê Dak Nông vâ mơjiâng tơdroăng cheăng kâ.

{ă 3 ha tơnêi rơnâk ngo, tơnêi hmốu, prếi on veăng hiăng po pông tơnêi pêt alâi, pêt prá, păn mơnăn, í pêap. Kơ’nâi péa pái hơnăm bê ‘na kế kâ, tơniăn tung rêh ối a pơlê nếo, păn che\m dêi mâu kuăn ‘ne\ng hriâm, prếi on veăng pôa pơxiâm tơmiât troh tơdroăng pêt tiu [ă mâu hdrê plâi kâ.

Xua kơpong tơnêi tơkăng kong ôh tá hơpok le\m, pôa hiăng ‘no 200 rơtuh liăn vâ ăm kơmăi po tơnêi, chiâ xo hmốu, ‘mâi pro kơdrum pêt tiu. Troh drêng tiu hiăng ai plâi mê yă tiu hiăng chu rơpâ, pôa hiăng re\ng pêt tơvât mâu hdrê loăng plâi kâ môi tiah pêt krui kuit, krui [o\ng, plâi  nong, plâi na, plâi ối [ă hên hdrê loăng plâi ki ê. Ing kơdrum tiu, kơxo# liăn châ xo xuân tơniăn vâ păn roăng dêi 3 ngế kuăn hriâm troh đăi hok [ă mơnhông cheăng kâ dêi rơpo\ng hngêi.

Pôa Vũ Đức Tuân tối, kơnôm mơ-eăm hriâm, rơkê ple\ng tung pêi cheăng, tu\m tơdroăng ki pá xuân kâi tơkâ luâ.

‘’Á cho ngế nếo vêh pro mô đo#i, cho ngế tro rong, la á ôh tá kơnôm tơngah tơnêi têa xua dêi tơná tro rong tiah kố tiah mê, athế mơ-eăm kơhnâ pêi cheăng; ‘nâi nhên dêi tơná ối ai ivá ối kâi pêi cheăng [ă xuân ôh tá pâ thế tơdroăng ki klâi. Drêng nếo troh a kơpong tơnêi kong ngo kố, nhâ huăn êa rơtoh lu ko. Mê á troh akố po pông tơnêi, pêt loăng plâi.

Apoăng hâi ai liăn to lâi mê bú pêt alâi, klêi mê a hriâm a vâi ngoh o, tí tăng ‘nâi ple\ng tung măng internet, klêi mê pơkâ pêt loăng plâi kâ. Nôkố tung kơdrum ai tiu, ai plâi krui kuit, ai krui [o\ng ngiât, ai krui ngeăm, ai plâi treăng kêt dro [ă hên loăng plâi ki ê, tối tơchoâm hên hdrê loăng plâi. Pak^ng pêi cheăng kâ ki tiô troăng hơlâ athế păn rak kuăn ‘ne\ng hriâm troh tá tui lui. Nôkố, a hiăng ai cheăng pêi tơniăn tâi’’.

Tơdrêng [ă pêt tiu, kơphế, pêt loăng plâi ki xiâm, nôkố a cheăm Dak Wil, tơring Cư\ Jut, kong pơlê Dak Nông loăng plâi kâ hiăng mơhno ki rơdêi, tung mê, kơdrum loăng plâi kâ dêi rơpo\ng hngêi ngế lêng tro rong Vũ Đức Tuân cho hdrê loăng ki vâ mơhno tối cho ki xiâm dêi cheăng kâ.

Pôa cho ngế ki djâ troăng ahdrối tung tơdroăng tơkâ luâ pá puât, ‘mâi po tơnêi vâ pêt loăng plâi kâ tiô troăng hơlâ hưh cơ sinh học. Pôa mung kih sư ngăn ‘na chiâk deăng ing Đồng Nai troh hnê khoa hok kih thuât pêi cheăng tiô túa nếo nôkố, xúa luât pơkâ kih thuât pro ăm loăng lo reăng kơ’muăn plâi vâ ai yă tê kơnâ.

Xua mê, ki hên mâu loăng plâi kâ dêi rơpo\ng pôa xuân châ krí a mơ’nui hơnăm, achê rơnó Têt,  ai pơxúa hên hdrôh tâng vâ pơchông [ă rơnó ki xiâm. Jâ Hà Thị Thuyến, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Dak Wil, tơring Cư\ Jut, kong pơlê Dak Nông ăm ‘nâi, túa pêt loăng plâi kâ dêi rơpo\ng ngế lêng tro rong Vũ Đức Tuân a thôn 9 dế châ po rơdâ, chiâng tơmeăm ki xiâm dêi kong pơlê tung tơdroăng mơhnhôk mơjiâng thôn pơlê nếo.

‘’Khu lêng hơnăm hiăng krâ ai hên ngiâ méa ki tơ-[rê, tung mê ai pôa Vũ Đức Tuân hiăng khên mung liăn pêi cheăng sap ing hâi apoăng. Ing kơdrum tơnêi l^ng tá ai ki klâi to tơnêi hmốu prếi. Rơpo\ng hngêi hiăng ‘no liăn, ki hdrối cho hiăng go#m tah mâu hmốu ki lơ pro tơdjâk ‘na pêt loăng plâi, klêi mê ‘no liăn pêt mâu loăng plâi, rơvât phon hưh cơ, rak ngăn loăng plâi ăm tơniăn ‘na kih thuât , mơdêk châ xo tơ’mot liăn.

Troh nôkố, kơdrum loăng plâi rơpo\ng hngêi pôa Tuân hiăng chiâng kơdrum ki xiâm, pro túa ăm mâu ngế ki ê tung khu lêng tro rong râ vâ pêi [ối’’.

Ing tuăn hiâm mơ-eăm dêi ‘’Mô đo#i Pôa Hồ’’, ngế lêng tro rong Vũ Đức Tuân ối a cheăm tơkăng kong Dak Wil, tơring Cư\ Jut, kong pơlê Dak Nông hiăng tơkâ luâ tơdroăng pá a kơpong tơnêi ki nếo, ôh tá xê to vâ tơniăn tung rêh ối, păn che\m dêi 3 ngế kuăn hriâm đăi hok, ai cheăng pêi tơniăn mê ối kơd^ng vâ pro kro mơdro\ng.

Nôkố [ă tơnêi 2,5 ha tiu pêt tơvât mâu loăng plâi kâ, rêm hơnăm, rơpo\ng pôa pêi cheăng châ xo lối 500 rơpâu liăn. Ai hên hnoăng tung mâu lêng, veăng ‘no hnoăng tung pêi tơdroăng cheăng lâp plâi tơnêi a tâi tâng kong têa Kul, veăng ‘no hnoăng tung pơla pêi tơdroăng cheăng lâp plâi tơnêi a kong têa Kul, drêng vêh pêi cheăng môi tiah kuăn pơlê maluâ tro rong, la ngế lêng hơnăm hiăng krâ Vũ Đức Tuân xuân ôi rak vế um méa ki le\m dêi ‘’Mô đo#i Pôa Hồ’’ ‘na tơdroăng cheăng kâ tung rơpo\ng hngêi, rêh ối ai tuăn le\m [ă vâi pú.

Quốc Học chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng