VOV4.Sêdang - Tơdroăng ‘nhê kong a kong pơlê Dak Lak dế hlo ai hên ‘nâng. Sap apoăng hơnăm troh nôkố, a Dak Lak hiăng ai troh 650 roh ‘nhê kong, hdi xo tơnêi kong, hdi xo tơdế tung tâi tâng kơxô̆ roh pro xôi luât kong tung lâp tơnêi têa. Tơdroăng ‘nhê kong, hdi xo tơnêi a Dak Lak cho hên ‘nâng, hên tíu ‘nhê kong ton xŏng laga pơxâu phak ôh tá kơtăng.

Hên mâu poh xá dêi kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu rak ngăn kong Krông Bông (tơring Krông Bông, kong pơlê Dak Lak) kong dế tro vâi ko ‘nhiê. Ngăn ‘na ngiâ hlo mâu kối ngo pơtối dêi rơpó hiăng ôh tá hlo ai loăng kong xếo ngăn ing chêng ngo troh a kối ngo. Prôk tiô mâu troăng kŭn mot tung kong, hlo mâu loăng kong nếo klêi ko ‘nhiê, hên mâu loăng kân, loăng kŭn hiăng tro ko kơdong tâi, hlo to loăng kơ tong a ‘nâi.

Hên xiâm loăng vâi nếo klêi uâ, kơdong, ki xâ gá troh 2 plê mơngế kuâ.  Pôa Gùi Văn Hưng, Ngế phŏ pơkuâ Kŏng ti rak ngăn kong Krông Bông tối:

“Ki khât ga tơdroăng rak ngăn kong hlo rế pá, ôh tá kâi. Malối Kŏng ti rak ngăn kong Krông Bông ai tơkăng kong ƀă péa tơring Ea Kar ƀă M’Drăk, dế  ối a tơdế kơpong kuăn pơlê ai mơngế H’Mông rêh ối ƀă dâng 11 rơpâu pơ’leăng mâ mơngế. Pakĭng mê, tung tơnêi ki rak ngăn dêi kŏng ti tơvât hên ƀă tơnêi tro dêi Vi ƀan mâu cheăm rak ngăn. Chiâng ai tơdroăng pá khât vâ rak ngăn, kuăn pơlê mot tung kong ko loăng, muih kong”.

Ko ‘nhiê kong, hdi  tơnêi dế hlo rế ó a hên tíu

Tơdrốu khế apoăng hơnăm, a kong pơlê Dak Lak hiăng ai 650 hdrôh kuăn pơlê ko ‘nhiê kong, hdi tơnêi kong hmâng vâ , krê to a kŏng ti rak ngăn kong Krông Bông hiăng ai 425 hdroh kuăn pơlê kong ‘nhiê kong lŭp dâng 108 ha, vâ chê 3/4 kơxô̆ rôh pro xôi tung lâp kong pơlê. Tiô pôa Trần Văn Tùng, Ngế pơkuâ rak ngăn kong tơring Krông Bông, kong a Kŏng ti rak ngăn kong Krông Bông tro ko ‘nhiê hên hĭn, đi đo ƀă  tá troh nôkố tơdroăng xôi apoăng cho ing ngế pơkuâ rak ngăn kong:

“Tơdroăng ko ‘nhiê kong hiăng ton tiah mê, cho xua ing ngế pơkuâ rak ngăn kong ôh tá vâ rak ngăn krâu khât. Kŏng ti rak ngăn kong Krông Bông châ tơnêi têa pơcháu tơnêi kong kân thế rak ngăn la mơngế cheăng rak ngăn kong bú iâ ngế, ôh tá kâi, ƀă hlối oh tá vâ rak ngăn khât, ing mê a tơnêi kong ki Kŏng ti rak ngăn đi đo ai mâu rôh khu ‘mêi ko kong, kuăn pơlê muih kong, tê rôe loăng kong đi đo hlối pá vâ châ ‘nâi”.

Mâu ngế pơkuâ rak ngăn kong dế pro pơhôi ‘na tơdroăng rak kong a Dak Lak

Tơdrêng ƀă Krông Bông, tơdroăng ko ‘nhiê kong, hdi tơnêi kong xuân rế rơ- iô, pơkí, hlối pá vâ châ ‘nâi a mâu tơring môi tiah Ea Súp, Čư Mgar ƀă Ea Hleo. Pôa Nguyễn Văn Quyến, kăn phŏ pơkuâ kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó  uâ pơliê pro kế kâ ƀă loăng kong Dak Lak, ăm ‘nâi tíu pêi cheăng kố châ pơcháu rak ngăn lối 27.000 ha kong ƀă tơnêi kong a tơring Ea Sup. Tơdroăng khu ‘mêi ko kong, hdi tơnêi dêi kŏng ti rơ-iô khât păng ‘nâng.

Sap ing hơnăm 2017 troh nôkố, ai dâng 400 ha kong ƀă tơnêi kong dêi kŏng ti tro ko ‘nhiê, hdi xo hiăng châ pro hlá mơ-eá. Laga, bú iâ tơdroăng châ séa ngăn, pơxâu phak ƀă pơxâu phak hâi kơtăng, mê cho tơdroăng ki pro khu ‘mêi tong ko loăng, muih kong rế ôh tá xâu:

“Mâu ngế ko ‘nhiê kong hdi tơnêi kong mê ôh tá xâu ki klâi, vâi tơnôu ‘nâng, khŏm tơxiăn ƀă khu rak ngăn kong dêi kŏng ti. Mâu rôh ki vâi ‘nêk, mơnhâu ƀă ‘nhiê tơmeăm khoăng, tíu rak ngăn kong dêi kŏng ti hiăng chêh pơtroh hlá mơ-eá ăm mâu kơ koan khu râ pơkuâ cheăng râ kơpêng, La troh nôkố xuân hâi lo pơxâu phak mâu ki xôi. Malối mâu tơdroăng hdi tơnêi pro hngêi, pro hơpăm tung tơnêi dêi kŏng ti rak ngăn  hiăng hlo hên tơdroăng mê”.

Tung pơla mê, pôa Ngô Văn Thắng, Kăn phŏ hnê ngăn Vi ƀan tơring Ea Súp tối tiah kố, tơdroăng ko kong a tơring kố rơ-iô ƀă ai xiâm ki kân ing tơdroăng ôh tá vâ rĕng tơmâng ‘na rak ngăn, ôh tá vâ pê tâi hnoăng cheăng dêi ngế pơkuâ rak ngăn kong ƀă tá mâu kơ koan khu râ pơkuâ cheăng, malối cho tơnêi kong hiăng châ pơcháu ăm khu mơdró rak ngăn:

“Ki khât tung tơring mê tơdroăng mơdât, tơdroăng pơxâu phak mâu ngế ko ‘nhiê kong, pơxâu mâu ngế hdi tơnêi kong hmâng vâ trâm hên xơpá. Ối ăm hlo ôh tá râ rak ngăn krâu khât kong. Hên khu mơdró ôh tá châ tơkŭm mâu khu pêi hnoăng cheăng rak ngăn kong, lơ tâng ai mê mâu ngế ki rak ngăn kong mê bú iâ ngế ôh tá kâi vâ pêi hnoăng cheăng rak ngăn kong”.

Hiăng 7 hơnăm Chin phuh hnê mơhno klĭng péa kong ƀă pêi pro tơdroăng hơlâ tơdrêng ‘na rak ngăn kong ki chiâk xêh. La, tơdroăng mê a Dak Lak ăm hlo, troăng hơlâ rak ngăn kong xuân hâi hlo tơƀrê, ko ‘nhiê kong, hdi tơnêi  kong xuân hlo ai lâp lu. Ki khât ăm hlo, mâu ngế pơkuâ rak ngăn kong, mâu kơvâ cheăng dế ôh tá rak ngăn  khât, pro pơhôi hnoăng cheăng rak ngăn kong ƀă hâi hên tơdroăng tơvâ tơvân ki ê. Tung pơla mê,  tơdroăng pơxâu phak cho hnoăng cheăng tơná xuân pêi tro, pơxâu mâu ki xôi hâi pơxâu phak kơtăng, mê chiâng ai hên tíu tung cheăm tơring ai hên tíu ko ‘nhiê kong.

Tơdroăng mê hiăng ton tung hên hơnăm pro tơdroăng pơxâu phak mâu ngế ki xôi tung rak ngăn kong rế ton rế pá, kal thế veăng tơmâng dêi hên khu râ, kơvâ cheăng ƀă thế pro kơtăng, mê mơni kô kâi vâ mơdât tơdroăng ko ‘nhiê kong.

Công Bắc – VOV Tây Nguyên

Gương tơplôu ƀă tơbleăng