VOV4.Sêdang - Tơdroăng ki long têa tơ’nhiê ƀă pro xôi kĭng long rơchoâ pro ôh tá tơniăn long têa a Dak Lak dế rơ-iêo. Hên tơdroăng ki pro xôi ó hiăng hlo trâm tung hên tung mâu hơnăm hdrối mê hía nah la tá hâi châ pơkâ tơleăng, rế pro mơdêk tơdroăng ki rơ-iêo tung rơnó mê hngê, mơnhâu troh tơniăn mâu kơpong pêi cheăng kâ ƀă kơpong kuăn pơlê ối a kơpong peăng Hdroh.

Klêi kơ’nâi roh kong mêi apoăng rơnó, kơdró têa tung long têa Ea Tul 1, cheăm Ƀăng Adrênh, tơring Krông Ana, kong pơlê Dak Lak hiăng lu a ‘ngêi. 350 rơpâu met khô̆i têa peăng kơnhŏng chiâng tơdroăng tô tuăn dêi hên rơpŏng kuăn pơlê rêh ối rơtâ tá kố, xua rơchôa têa dế ối tung khu ki ôh tá tơniăn má môi. Thăm rế tô tuăn tâ mê nếo, drêng ai 2 klôh têa, châ chiâ pá kơdâm chêng rơchôa têa.

Môi ngế kuăn pơlê rêh ối a kĭng long têa tối ăm ‘nâi, drêng kong mêi kân ton hâi, chêng rơchôa têa tro hngiâm kơchoh hên têa, péa klôh têa kố mơni pro ăm long têa tro tơhnâp, chiâng hrik mơ’no têa, pro tơdjâk ăm kơpong pá kơdâm:

“Klôh têa mê kơbố ăm tơnêi vâ chiâ klôh têa a chêng rơchôa mê, pơkâ dêi luât tơnêi tơníu, hno têa xuân ôh tá ăm phêp tơdroăng kố. Ngế ki lâi ăm tơnêi, ngế ki lâi pro ôh tá tro luât mê thế pôu râng hnoăng cheăng a ngiâ luât. Xua ki kố cho rơ-iô ăm kuăn pơlê rêh ối, ƀăng deăng kân, hrik têa kố ôh tá ‘nâi la lâi gá klêi’’.

Chiâ klôh têa pá kơdâm chêng rơchôa, long têa Ea Tul 1, tơring Krông Ana

Pôa Nguyễn Đức Phú, Kăn pơkuâ tíu pêi cheăng tơring Krông Ana – Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi khu pơkuâ long rơchôa hno têa Dak Lak tối ăm ‘nâi, kŏng ti pơkuâ 14 long têa ƀă 1 rơchôa têa, tung mê ai long têa Ea Tul 1. Tơdroăng chiâ klôh têa pá kơdâm chêng rơchôa hno têa hiăng châ tíu cheăng châ hlo ƀă tơbleăng khu râ kăn pơkuâ tơring. Laga, tơdroăng pro xôi kố xuân ối ai drêng rơchôa têa dế pro ôh tá tơniăn lĕm.

Pôa Phú xuân tối ăm ‘nâi, tơdroăng pro xôi chiâng pro ôh tá tơniăn rơchôa têa tung tơring cho hên, ƀă tơdroăng tơleăng ôh tá kơtăng dế pro roh pro xôi rế hía rế tâk hên:

“Ngin hiăng pâ thế hên, mê tâi tâng mâu long têa tung tơring, laga tơdroăng ki veăng dêi khu râ kăn pơkuâ tơring tá hâi pơxâu phâk kơtăng. Ai ki ‘nâ ngin tối tơbleăng hiăng ton, thăm nếo 2 – 3 xôh laga xuân tá hâi mơdrếo tơvêh tiah apoăng. Cho xua tơdroăng tá hâi kơtăng, tá hâi mơdrếo tơvêh tiah apoăng kế tơmeăm mê pro ăm kuăn pơlê tơngôu, rơpŏng A chiâng pêi mê rơpŏng B xuân chiâng pêi. Ôh tá pơxâu phak  mê vâi pơtối pêi, ngế ki kố troh ngế ki tá’’.

Hên hĭn long, rơchôa têa a Dak Lak hiăng tơ’nhê ó ƀă ôh tá tơniăn

Tung lâp kong pơlê Dak Lak, tơdroăng rơchôa têa hiăng tơ’nhê, pro xôi ‘na tơdroăng ki ôh tá rak tơniăn cho hên. Pôa Trịnh Quốc Bảo, Kăn pơkuâ ƀơrô pơkuâ long rơchôa hno têa ƀă cơ điê̆n, Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi khu pơkuâ long rơchôa hno têa Dak Lak tối ăm ‘nâi, tung hên hĭn tơdroăng ki pro xôi, hdi xo ki tíu cheăng châ hlo, ai mâu ngế ki ‘na hiăng châ khu râ kăn pơkuâ pro ăm mơ-éa mơnhên hnoăng xúa tơnêi. Ƀă xuân môi tiah mâu tơdroăng ki ai a tơring Krông Ana, tơdroăng pơxâu phâk hrá mâu tơdroăng pro xôi hdi xo – ‘nhê hang lơng rơchôa têa, thăm rế pro mâu rơchôa têa thăm ôh tá tơniăn:

“Nôkố tơdroăng hdi xo hang lơng rak vế rơchôa têa xuân dế ai cho ôh tá tơniăn, ing hên troăng pêi pro. Krê ai mâu hno têa tơring hiăng pro ăm mơ-éa pơkuâ tơnêi tung kơpong rơchôa, môi tiah pro ăm mơ-éa pơkuâ tung long têa lơ pro ăm mơ-éa pơkuâ rơchôa têa a kuâ rơchôa, lơ achê chêng rơchôa. Tơdroăng mê pro xôi mâu pơkâ dêi Luât rơchôa têa, ƀă mâu pơkâ ki ê tơdjâk. Vâ rơnêu, pro nếo lơ hdoăng têa mê kuăn pơlê xuân pá, chiâng ai tơdroăng tơxup tơbriât. Xua mê, xuân pơkâ thế mâu kơ koan cheăng ai troăng tah lôi mâu tơdroăng pá puât kố ăm ngin’’.

Lâp kong pơlê Dak Lak nôkố ai 624 rơchôa têa, tung mê ai 14 long têa on tơhrik, 610 long têa kơdĭng têa. Pôa Nguyễn Hoài Dương, Kăn pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng ƀă mơnhông mơdêk thôn pơlê Dak Lak tối ăm ‘nâi, kong pơlê mơnhên ai 100 long têa kơdoăng têa hiăng tơ’nhê, tung mê ai 12 long, rơchôa têa tơ’lêi ôh tá tơniăn tung rơnó mêi khía mơhot hơnăm kố. Hên tíu kâng rơchôa têa dêi mâu long kơdoăng têa tro tơhnâp, rơheăng trâu a tiú kâng rơchôa, tro tơhnâp, têa hngiâm tíu kâng rơchôa.

Tung mê, tơdroăng ki tơ’nhê ó, tơ’nhê a mâu long hdoăng têa ối tung pơkuâ dêi mâu Kŏng ti kơphế ối tung Kŏng ti kơphế Việt Nam châ mơnhên cho râ ó ‘nâng. Laga, xua kơxô̆ liăn dêi kong pơlê iâ, kong pơlê kal troh tơdroăng tŏng kum ing Tơnêi têa nếo kâi vâ rơnêu:

“Nôkố, klêi môi pơla xúa mê hên long rơchôa têa hiăng tơ’nhê ó, pro ôh tá tơniăn tung rơnó kong mêi khía mơhot. Kố cho tơdroăng ki kân, tơdrêng amê, kơxô̆ liăn dêi kong pơlê cho dế pá puât ‘nâng. Xuân pâ thế Tơnêi têa tơmâng tŏng kum, mơ’no mâu kơxô̆ liăn vâ rơnêu mâu rơchôa têa ki ôh tá tơniăn. Má péa nếo, xuân pơkâ thế Khu xiâm pơkuâ ngăn ‘na pêi chiâk deăng ƀă mơnhông mơdêk thôn pơlê hnê mơhno Kŏng ti xiâm kơphế Việt Nam thế pơcháu mâu rơchôa têa mâu kŏng ti kơphế dế pơkuâ djâ a kong pơlê vâ mơnhên, rơnêu, rak ngăn, pro ăm i krá vâ pơkuâ, xúa, tơniăn lĕm ƀă tơtro mâu pơkâ nôkố’’.

Mâu tơdroăng ki dế ai a Dak Lak ăm hlo, tơdroăng liăn ngân iâ, ôh tá ai tŭm liăn vâ rơnêu, cho bu tơdế xiâm kối pro hên long têa, rơchôa têa a Dak Lak chiâng mâu tíu ki pơloăng ‘na têa, tơkôm hâi vâ pro tơdroăng ki ôh tá tơniăn. Tơdế xiâm kối ki ê nếo cho tơdroăng pơkuâ, pơxâu phak tơdroăng pro xôi ối pơhôi a kong pơlê. Ƀă a tơdế xiâm kối kố, Dak Lak ôh tá kal tơkôm tŏng kum ing Tơnêi têa. Kong pơlê hbrâ xêh, khŏm pơxâu phak mâu tơdroăng pro xôi, hdi xo hâng lơng rơchôa têa, xuân môi tiah kum mâu rơchôa kố tơniăn ƀă kơdĭng têa châ tơƀrê tâ.

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng