Tung 83 rơpo\ng a kong pơlê Kon Tum hơnăm hdrối kố nah hiăng mơhno\ng chêh hlá đơn lo ing rơpo\ng kơtiê, mê cheăm Đăk Trăm, tơring Đăk Tô tơku\m hên má môi ai 21 rơpo\ng. Kố cho kong pơlê ki ai kơdrâm hdroâng kuăn ngo Rơteăng rêh kâ ối [ă tơdroăng cheăng dêi kuăn pơlê ki hên cho pêi chiâk pêi deăng.

Nâ Y Loan, 28 hơnăm rơtế [ă dêi rơpo\ng mơhno\ng chêh hlá đơn pâ lo ing inâi rơpo\ng kơtiê, nâ ai tối, nâ ai 5 sào deăng pôm loăng, 1 sao loăng ‘mốu [ă 2 sao klâng.

Nâ Y Loan hiăng loi tơngah dêi tơdroăng rêh ối rơpo\ng hngêi klêi kơ’nâi chêh đơn pâ lo ing inâi rơpo\ng kơtiê

 Kơxo# tơnêi ki pêt tơmeăm hdrối nah xuân tiah mê, la kơnôm ai kăn [o# ngăn ‘na chiâk deăng chu troh a pơlê cheăm hnê mơhno ‘na kih thuât, túa rak ngăn mâu tơmeăm pêt vâ tiah lâi pêi lo hên kế tơmeăm, tơdroăng rêh ối hiăng tơniăn mê nâ hiăng chêh hlá đơn mơhno\ng vâ lo ing inâi rơpo\ng kơtiê [ă khu kăn pơkuâ ngăn cheăm xuân hiăng vâ môi tuăn. Nâ Loan tối dêi tơná vâ lo ing rơpo\ng kơtiê, mê xuân cho troăng hơlâ vâ kum ăm mâu rơpo\ng ki kơtiê tâ dêi rơpo\ng hngêi tơná:

‘’On veăng má xuân ối ai ivá pêi cheăng kâ. Tơdroăng ki má chêh hlá đơn lo ing inâi rơpo\ng kơtiê mê cho vâ kum ăm mâu ngế krâ, mơngế chó chêng tơvê ko\ng, mơngế ki hmâ châi tamo. Vâ kum ăm mâu rơpo\ng’‘.

Xuân tơmiât môi tiah nâ Y Loan, nâ Y Ly, môi rơpo\ng ki ê a cheăm Đăk Trăm xuân mơhno\ng thế tah dêi inâi lo ing rơpo\ng kơtiê, ai tối tiah kố:

‘’Á xuân ối têi, ối ai ivá pêi cheăng. Á hlo hơ-ui ăm vâi krâ rơpo\ng ki ê ki xahpá, ôh tá ai kuăn cháu păn roăng, châi tamo, vâ vâi híu châ xúa xêh ing tơdroăng to\ng kum kố. Á ối rơdêi tiah kố, ai inâi tung rơpo\ng kơtiê xuân kho há’’.

Tiô pôa Trương Đình Tuệ, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Đăk Trăm, tơring Đăk Tô tối, tơdroăng ki tung cheăm ai hên rơpo\ng mơhno\ng pro đơn pâ lo ing inâi rơpo\ng kơtiê hiăng mơnhên tối ki tơ-[rê dêi tơdroăng cheăng xiâm tơnêi têa kơdroh kơtiê tơniăn pơla sap hơnăm 2016-2020 dêi kong pơlê kố.

Khu kăn pơkuâ cheăm Đăk Trăm, tơring Đăk Tô séa ngăn ‘na tơdroăng rêh ối mâu rơpo\ng ki chêh đơn pâ lo ing rơpo\ng kơtiê

Tơdroăng kố xuân ăm hlo, kuăn pơlê hiăng hlê ple\ng nhên, tro ‘na hnoăng cheăng kơdroh kơtiê, ing mê, thăm kơhnâ pêi cheăng kâ, pêi chiâk pêi deăng, mơnhông pêi lo kế tơmeăm vâ hluăn ing kơtiê châ tơniăn [ă chôa ‘lâng pro kro mơdro\ng:

‘’Kố cho môi tung mâu tơdroăng ki ‘ló hâk nâ tung troăng hơlâ pơkâ dêi Đảng, tơnêi têa ‘na hnoăng cheăng kơdroh kơtiê. Tơdroăng ki mâu rơpo\ng tung cheăm mơhno\ng tah dêi inâi lo ing rơpo\ng kơtiê cho môi tung mâu tơdroăng cheăng xiâm veăng kum hnê mơhno, mơhnhôk on veăng, rơpo\ng hngêi ki ối tung rơpo\ng kơtiê, rơpo\ng vâ chê kơtiê thăm kơhnâ pêi chiâk pêi deăng, pêi cheăng kâ vâ mơnhông ăm dêi rơpo\ng hngêi xông tơtêk, pro kro mơdro\ng ki tơxâng’’.

Mơnhên tối dêi mâu kơ koan râ cheăng dêi kong pơlê Kon Tum ăm hlo, mâu rơpo\ng kuăn pơlê ki mơhno\ng chêh hlá đơn pâ lo ing inâi rơpo\ng kơtiê hdrối nah cho mâu rơpo\ng ki ai tơdroăng rêh ối kơtiê xahpá, kơxo# liăn ki kơd^ng ôh tá ai hên, pêi lo liăn ngân, kế tơmeăm bu iâ; klâng chiâk [ă deăng pêt tơmeăm bu ku\n, iâ êt. Klêi kơ’nâi châ veăng kum ing mâu tơdroăng tơkêa bro mơnhông pêi chiâk pêi deăng hiăng mơdêk tơdroăng pêi lo kế tơmeăm sap ing 20 troh 40% tâng vâ pơchông ngăn [ă hdrối nah. Pôa Nguyễn Trung Thuận, Kăn pho\ hnê ngăn pêi cheăng, mô đo#i rong-pơlê pơla dêi kong pơlê Kon Tum ăm ‘nâi, tơdrêng [ă hâk kơde\n, mê khu pơkuâ cheăng kố ối veăng tối tơno ăm khu kăn kong pơlê pơtối mơ’no liăn to\ng kum vâ kuăn pơlê mơnhông pêi chiâk pêi deăng, ai tơdroăng rêh ối tơniăn tung rơpo\ng hngêi:

‘’Kơvâ ngăn ‘na pêi cheăng ngin xuân rơtế [ă mâu râ kơvâ cheăng ki ê, khu kăn pơkuâ ki hdrối tâ mơnhên ngăn, kơde\n khe\n mâu hnoăng cheăng ki rơkê kơhnâ kố, [ă ngăn mê cho mâu ngế ki djâ troăng le\m ahdrối vâ mâu rơpo\ng kơtiê ki ê hriâm pêi [ối. Ki má péa nếo, ngin kô pơtối pơtâng tơbleăng ăm khu kăn pơkuâ kong pơlê kô pêi pro tiô troăng hơlâ ki kum liăn ngân ăm mâu rơpo\ng ki hluăn kơtiê vâ vâi mơdêk pêi cheăng kâ châ tơniăn’’.

 Tơdroăng ki tung hơnăm 2019 pơla hdrối kố nah ai 83 rơpo\ng kuăn pơlê a kong pơlê Kon Tum mơhno\ng chêh hlá đơn pâ lo ing rơpo\ng kơtiê mê cho tơdroăng ki ‘ló hâk phiu tung rak vế, pêi pro tiô troăng cheăng xiâm dêi tơnêi têa kơdroh kơtiê cheăng kâ tơniăn pơla hơnăm 2016-2020 dêi kong pơlê. Riân troh nokố, kong pơlê Kon Tum hiăng kơdroh kơxo# rơpo\ng kơtiê chu ối pá 13,6%. Kố xuân cho ki xiâm ki kal vâ kong pơlê Kon Tum pêi pro kêi dêi hnoăng cheăng kơdroh kơtiê tơniăn ton pơla sap hơnăm 2021 -2025 tiô kơlo kơdroh sap ing 3-4% rơpo\ng kơtiê rêm hơnăm.

Khoa Điềm chêh

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng