VOV4.Sêdang - Hơnăm kố hiăng luâ 80 hơnăm, la pôa Y Yơh Kƀuôr, a pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak xuân ối kơhnâ  khât ƀă mâu tơdroăng cheăng dêi pơlê pơla. Châ rah xo cho krâ pơlê, Kăn hnê ngăn Măt trâ̆n, Kăn hnê ngăn Hô̆i đong krâ pơlê hên hơnăm, pôa đi đo kơhnâ khât tung hnoăng cheăng. Mâu hơnăm hdrối mê hía nah, pôa xuân cho ngế ki kơhnâ mơ-eăm pêi hên tơdroăng rơtế ƀă mâu khu râ, kơvâ cheăng lăm troh tơrêm rơpŏng hngêi hnê tối, mơhnhôk kuăn pơlê rak vế, pêi pro tơdroăng hbrâ, mơdât pơreăng ƀă veăng kum liăn ngân ăm tơdroăng vâ khăm pơlât, mơdât pơreăng tâ tú a pơlê pơla.

Sap ing ai pơreăng COVID-19 rôh má 4 a Dak Lak, hmâ rêm a kơxê, pôa Y Yơh Kƀuôr, krâ pơlê, ối a ƀuôn Kmrơng Prong A, cheăm Ea Tu, pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột rơtế ƀă tôh trương mâu tôh tơrŭm lăm troh a rêm hngêi tung pơlê vâ hnê tối rêm ngế pêi pro tro mâu tơdroăng pơkâ hbrâ mơdât pơreăng, hnê khĕn mâu rơpŏng ki ai kuăn ‘nĕng, nhŏng o lăm pêi cheăng hngế drêng vêh a hngêi lăm chêh tối dêi inâi châ chăn ƀă klâ ối krê a hngêi.

Jâ H’Ó Kƀuôr, ngế ki ối a ƀuôn Kmrơng Prong A, cheăm Ea Tu, pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột ăm ‘nâi, ing mâu rơ’jiu, um tơvi, hlá tơbeăng ƀă ing mâu rôh tơpui tơno ƀă pôa Y Yơh, krâ pơlê, rơpŏng hiăng hlê plĕng tung hbrâ mơdât pơreăng. Ƀă maluâ cheăng kâ tá hâi kro mơdrŏng khât, la kế tơmeăm veăng kum iâ, hiâm mơno pâ nhuô̆m hên, vâi krâ nhŏng o veăng tung khu râng liăn hbrâ mơdât pơreăng COVID-19 dêi Chin phuh:

“Á xuân hmâ châ hmâng hnê tối mâu tơdroăng ki kal ‘na tơdroăng pơreăng ƀă túa ki hbrâ mơdât pơreăng tung rơpŏng hngêi mê á xuân pêi pro kơtăng. Mê nếo drêng ai mâu rôh mơhnhôk krếo thế veăng tơlo kế tơmeăm mê á xuân veăng kum, ai iâ tơlo iâ, ai hên kum hên, ngăn kơ ivá tơná ai”.

Pôa Y Yơh krâ pơlê kơhnâ lăm hnê tối, séa ngăn kuăn pơlê

Ƀuôn Kmrơng Prong A nôkố ai vâ chê 550 rơpŏng ƀă 2.200 pơ’leăng mâ mơngế, ki hên cho mơngế Rơđế rêh ối. Krâ pơlê ki djâ troăng ahdrối, khu rak ngăn xêh pêi cheăng kơhnâ, mê mâu tơdroăng tơ’noăng mơjiâng cheăng kâ, rak vế mơhno túa lĕm tro châ hên hĭn vâi krâ nhŏng o pêi pro. Xua mê, troh nôkố, pơlê xuân ối rak vế hên mâu kơtum chêng koăng ki kơnía, vó ki ton nah, ếo pơtâk hdroâng kuăn ngo, kơno têa, hngêi trá. Rêm hdroh tung pơlê ai mâu tơdroăng ki tơhôu dêi rơpó, rêm ngế rơtế ‘nân ối châ hmâng krâ pơlê pơkâ tơleăng ki tro, ki ôh tá tro, iâ tơdroăng ki veăng kum dêi luât.

Pôa Y Yơh, krâ pơlê phiu ro drêng hlo, maluâ tro tơdjâk dêi kơphô̆ hiăng hơ’lêh, la ƀuôn Kmrơng Prong A xuân cho ƀuôn Rơđế ki ai hên khôi túa lĕm tro:

“Rêm ngế kuăn pơlê, droh rơtăm tung pơlê hiăng ai tơdroăng ki môi tuăn ƀă pêi pro tro mâu tơdroăng pơkâ mê ngin hơniâp ro khât. Má péa, cho ‘na tơdroăng ki rak vế khôi túa lĕm tro, tơdroăng loi tĭng khôi hmâ, xối pleăng mâu xeăng lơ xôi pleăng ivá, xôi pleăng kơno têa mê ngin, kăn pơkuâ pơlê, mâu kăn khu tơrŭm pú hên, hô̆i đong krâ pơlê pơrá rơtế ƀă dêi rơpó tơrŭm, hnê khĕn rêm ngế kuăn pơlê tung pơlê rơtế ƀă dêi rơpó rak vế”.

Pôa Y Yơh tối ‘na tơdroăng ki hlê plĕng tung hbrâ mơdât pơreăng

Sap ing ai troăng hơlâ pơkâ dêi Vi ƀan hnê ngăn pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột ƀă cheăm Ea Tu ‘na tŏng kum liăn pro troăng, ƀuôn Kmrơng Prong A hiăng po hôp tâi tâng kuăn pơlê ƀă rêm khu tơrŭm vâ tơpui, môi tuăn kơlo liăn ki veăng tơlo, túa pêi, séa ngăn. Ƀă mâu rơpŏng ki tá hâi hlê plĕng, pôa Y Yơh hiăng rơtế ƀă khu kăn pơkuâ Đảng, khu rah ngăn, mâu khu râ troh a tíu vâi ối hnê tối, mơhnhôk, tối leăng ki pơxúa dêi tơdroăng pro troăng, tơdrêng amê hnối mâu rôh lăm ôu pơkoăng, ai tơdroăng ki lâi ‘lo tung pơlê vâ tối tơ’nôm ăm vâi krâ nhŏng o hlê.

Pakĭng kơxô̆ liăn tơlo tơdjuôm ai 200 rơpâu liăn tung môi rơpŏng, rêm rơpŏng ối veăng kơlo tơ’nôm 40 rơpâu liăn ăm môi met karê tiô ki rơdâ dêi ‘na ngiâ troăng. Luâ tâ mê nếo, vâi krâ nhŏng o ối ‘mâi xĕn xêh kơnâng, ko tah mâu loăng plâi vâ po rơdâ troăng sap ing 6 met troh 8 met tiô pơkâ thôn pơlê nếo. Kơnôm mê, bu klêi kơ’nâi iâ khế, mâu troăng rơdâ tung pơlê pơrá hiăng châ ok ƀê tong lơ tôh chhá kơxu.

Pôa Bùi Văn Hượng, kăn ƀô̆ mơhno túa lĕm tro cheăm Ea Tu, pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột ăm ‘nâi: Ƀă tơdroăng kơhnâ, pôu râng dêi hnoăng cheăng hlối hlê plĕng ‘na khôi túa tơlá a cheăm, pôa Y Yơh hiăng chiâng tíu ki hgiân ‘na hiâm mơno dêi kuăn pơlê ƀuôn Kmrơng Prong A. Tơdroăng ki kơhnâ dêi ngế krâ pơlê hiăng veăng kum pơlê rak vế krá inâi ƀuôn mơhno túa lĕm tro tung hên hơnăm hdrối ƀă pêi klêi mâu tơdroăng pơkâ thôn pơlê nếo.

Ƀă hiăng châ lối 30 hơnăm pêi cheăng măt trâ̆n, pro kăn hnê ngăn hô̆i đong krâ pơlê dêi cheăm tung hên hơnăm, maluâ a tíu pêi cheăng ki lâi, pôa Y Yơh xuân tơrŭm kơhnâ ƀă mâu kăn ƀô̆ a pơlê, khu pú hên tung pơlê vâ pêi klêi tơdroăng cheăng. Tơná pôa Y Yơh xuân cho ngế ki djâ troăng ahdrối ‘na rak vế mơhno túa lĕm tro, păn roăng kuăn loi nguăn.

Pôa đi đo “tối athế prôk ƀă pêi” mê châ kuăn pơlê loi nhuô̆m, tơngah. Malối, drêng pro kăn hnê ngăn Hô̆i đong krâ pơlê, pôa hiăng kum mơdêk hnoăng cheăng dêi rêm ngế tung hô̆i đong ƀă mâu kuăn pơlê a mâu pơlê.

“Hô̆i đong krâ pơlê xuân hnê khĕn ăm mâu krâ pơlê, tối tơbleăng mơhnhôk mâu krâ pơlê ki ê pêi pro tro tơdroăng ki rak vế kuăn ‘nĕng tơná pôi tá pro tơdroăng ki ôh tá tro tung pơlê pơla ƀă pêi pro tro tơdroăng ki hbrâ mơdât pơreăng COVID-19. Hô̆i đong krâ pơlê xuân veăng mâu tơdroăng ki rak vế khôi túa lĕm tro dêi hdroâng kuăn ngo tơná, hnê hriâm ăm kuăn ‘nĕng pêi pro tro hnoăng cheăng, pôi tá pro xôi luât”.

Achê ƀă kuăn pơlê ƀă hlê plĕng túa tơmiât dêi kuăn pơlê, lối 30 hơnăm hdrối nah, pôa Y Yơh Kƀuôr, krâ pơlê hiăng chiâng “tíu xiâm tơrŭm” dêi ƀuôn Kmrơng Prong A tối krê ƀă dêi mâu pơlê hdroâng kuăn ngo a cheăm Ea Tu tối tơdjuôm. Túa pêi cho “lăm troh a rêm hơlâ, hnê tối a rêm hngêi”, hnê tối rơkê, pôa Y Yơh rế châ kuăn pơlê loi tơngah, tơmâng. Kơnôm tiah mê hiăng veăng kum kơhnâ tung tơdroăng ki mơhnhôk mơjiâng tơdroăng rêh ối nếo a kơpong kuăn pơlê rêh ối, tơrŭm krá pơla mâu kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo tung pơlê.

H’Xíu H’Mok chêh

Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng