VOV4.Xơ Đăng - Pêi pro, hơ’lêh nếo, hơ’lêh tơlo liăn mâu kŏng ti pêi chiâk deăng pêt kong tơnêi têa tiô Pơkâ 30 hơnăm 2014 dêi Khu xiâm pơkuâ tơdroăng kal kí hneăng má 11 ƀă Pơkâ 118 hơnăm 2014 dêi Chin phuh cho troăng hơlâ ki kân dêi Đảng, Tơnêi têa. A Tây Nguyên, mâu kŏng ti pêi chiâk deăng pêt kong tơnêi têa dế rak ngăn môi ƀăng tơnêi ki kân, tâk troh vâ chê 1,2 rơtuh ha. Kố cho ƀăng tơnêi ki kal ăm mơnhông mơdêk cheăng kâ a kong pơlê ki rơdêi môi tiah Tây Nguyên. Laga, mâu kŏng ti pêi chiâk deăng pêt kong akố pêi cheăng ôh tá tơƀrê, trâm tơdroăng ki xơpá.

Kŏng ti tơlo liăn cheăng Tâp đoân TH cho môi tung mâu khu tê mơdró djâ troăng ahdrối veăng tung tơdroăng rah xo ăm tơtro, pơ’lêh nếo mâu kŏng ti pơkuâ rak ngăn kong a Tây Nguyên ƀă tơdroăng mơ’no liăn cheăng a kơpong tơnêi kân rơdâ 27.000 ha kơxô̆ liăn châ pơkuâ, xúa ôh tá châ tơƀrê xua péa kŏng ti pơkuâ gak ngăn kong Rừng Xanh ƀă Čư Mlan, tơring Ea Súp, kong pơlê Dak Lak. Mơ’nui hơnăm 2016, ing tơdroăng rah xo troăng pêi péa khu tơrŭm cheăng, Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó uâ mơdiê tơmeăm ƀă pơkuâ gak ngăn kong Dak Lak châ mơjiâng.

Pôa Trịnh Xuân Thắng, Kăn pơkuâ kŏng ti tối ăm ‘nâi, troăng hơlâ cho ăm phêp kŏng ti pêt ƀă păn mơnăn mơnôa a tơnêi kong ki ôh tá ai loăng kong xếo. Laga, pơkâ dêi Tơnêi têa ai tơdroăng pơ’lêh ƀă tơdroăng pơtê pơ’lêh tơnêi kong ki ôh tá ai loăng kong xếo vâ pêt mơjiâng tơmeăm ki ê, pơkâ apoăng thế pơtê lôi. Tơdrêng amê, hiăng ai 6 hơnăm laga mâu mơ-éa pơ’lêh khu tê mơdró xuân tá hâi kêi đeăng, mâu mơ-éa luât môi tiah mơ-éa mơnhên hnoăng xúa tơnêi nôkố xuân ôi inâi péa kŏng ti ton.

Tô tuăn tâ mê nếo, ahdrối tơlo liăn nếo, rơpâu ha tơnêi hiăng tro hía ƀă nôkố Kŏng an kong pơlê Dak Lak dế séa ngăn tơdroăng pro xôi kố. Tơdroăng mơ’no liăn cheăng dêi kŏng ti dế trâm pá tá ‘na luât tá ‘na tơdroăng nôkố:

‘’Pơkâ xiâm dêi Grup pơkuâ akố cho vâ ai tơnêi vâ mơ’no liăn laga troh nôkố xua bu nếo ai tơnêi a mơ-éa, mê cho tơdroăng ki xiâm má môi. Ai mâu tíu chiâng vâ pêi mê kuăn pơlê troh. Tâng ai mâu kơpong tơnêi kuăn pơlê tá hâi hdi mê cho kơpong pá puât, hơngế, prôk lăm pá puât, tơnêi ôh tá hơpok lĕm mê pơtối ối ai tơprâ tơprŭng. Grup pơkuâ ôh tá chiâng khên tơnôu mơ’no liăn cheăng ôh, xua mơnhên cho hía mê ôh tá châ xo xếo’’.

Kŏng ti tơlo liăn Grup pơkuâ TH dế trâm pá ‘na luât tá tơdroăng nôkố

Xuân loi tơngah veăng tơlo liăn tung kơvâ pêi chiâk deăng a Tây Nguyên cho Kŏng ti tơlo liăn mơjiâng tơmeăm ôu kâ ai hên trếo piê kơhiâm NutiFood drêng rôe pơtối châ achê 80% kơxô̆ liăn tơlo a Kŏng ti Kơphế Phước An. Troăng pêi ton xŏn dêi kŏng ti cho xúa tung pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo, djâ mâu tơmeăm ki dâi lĕm tê tung kơchơ tê mơdró ƀă tung lâp plâi tơnêi.

Laga 4 hơnăm klêi kơ’nâi tơlo liăn pêi, ôh tá xê to ôh tá pêi pro châ troăng hơlâ mơjiâng tơmeăm, khu tê mơdró ối trâm tơdroăng ki tơvâ tơvân tơxup tơbriât pêi cheăng ‘na luât ƀă mâu kuăn pơlê ki tơdah pêi. Jâ Nguyễn Huyền Trâm, Kăn pơkuâ Kŏng ti tối ăm ‘nâi, mơhé hiăng mơ-eăm tơpui, tơdroăng ôh tá chiâng tơleăng, kŏng ti pơkâ thế djâ a hngêi tơleăng vâ tơleăng tiô pơkâ dêi luât:

‘’Vâ tơleăng tơxup tơbriât, Kŏng ti hiăng pêi pro hên troăng vâ pêi pro tiô tơdroăng tơrŭm, môi tuăn tơtro pơla mơngế ki tơdah pêi ƀă kŏng ti, pêi pro tro pơkâ dêi luât. Mê nôkố xuân tá hâi châ tơƀrê. Troăng má mơ’nui, khŏm thế pêi pro, ngin pơkâ thế pơtroh đơn djâ mâu rơpŏng tơdah pêi lo a hngêi tơleăng vâ tơleăng tiô tro pơkâ dêi luât’’.

Tơdroăng hía tơnêi, hiá kong râ xuân tá hâi châ tơleăng tâi

Châ tơƀrê dêi tơdroăng ôh tá tơdrăng tung tơlo liăn pêi xuân dế pro Kŏng ti tơlo liăn kơphế Gia Lai ƀă Kŏng ti tơlo liăn pêt Chếi Biển Hồ, ƀă vâ chê 1.700 ha a kong pơlê Gia Lai cho pá vâ pêi pro mâu troăng pêt mơjiâng, tê mơdró klêi kơ’nâi 3 hơnăm tơlo liăn pêi cheăng. Hơnăm 2016, drêng pêi pro tơlo liăn, kong pơlê Gia Lai bu ăm phêp pro mơdoh troăng tơdah kơdrum loăng plâi troh drêng kŏng ti hiăng pơtroh ăm kŏng ti tơlo liăn. Laga, péa kŏng ti ton cho Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi khu kơphế Gia Lai ƀă Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi khu pêt mơjiâng chếi Biển Hồ pro tơ-ê tơdroăng hnê mơhno dêi Vi ƀan kong pơlê, pơtối kĭ mơ-éa tơkêa tơdah pêi pro mơhon hâi khế ƀă mơngế pêi cheăng troh hơnăm 2042 ƀă hơnăm 2047.

Pôa Trịnh Đình Trường, Kăn hnê ngăn Hô̆i đong pơkuâ, Kăn pơkuâ dêi péa Kŏng ti tơlo liăn cheăng tối ăm ‘nâi, khu mơ’no liăn cheăng hiăng ôh tá ‘nâi ƀă mâu ngế ki tơdah pêi môi tiah mê, mơngế pêi cheăng nôkố dế cho khu ki pơkuâ păng ‘nâng dêi kơdrum loăng plâi. Kŏng ti tơlo liăn xuân châ ngăn môi tiah kŏng ti tơnêi têa, xuân ối ai tơdroăng pơklât troăng pêt mơjiâng, tê mơdró, tá hâi ai mâu troăng pơkâ pêi, troăng hơlâ vâ khu tê mơdró kô hluăn ing troăng pêi cheăng ton.

Tơdrêng amê, má môi khu mơ’no liăn cheăng rôe ôh tá xê to tơlo liăn, tơmeăm tung tơnêi, hnoăng châ mung tơnêi mê ối cho hnoăng ƀă mơngế pêi cheăng, hnoăng dêi khu tê mơdró châ tơnêi têa lôi ăm. Mâu tơdroăng ki kố hiăng ôh tá châ séa ngăn inhên hdrối ƀă kơ’nâi tơlo liăn pêi cheăng:

‘’Tơbriât rôe ƀă yă ki kơnâ tâ a tiú tê mơdró mê tiô pơkâ mê cho rôe ƀă yă ki kơnâ tâ thế lĕm tro, tơnêi ôh tá ai tơvâ tơvân ki klâi, tâi tâng tŭm tơdroăng krúa tâi tâng laga Tơnêi têa ôh tá ‘nâi hdrối tâi tâng mâu tơdroăng ki mê. Ngin chiâng ‘’ngế ki thế tiô pơkâ’’. Nôkố mê cho hiăng kơteăng chêng a tơnêi trâp, châi a tơdroăng cho tâng hơdrôu mê cho klêh, kơteăng nếo mê ôh tá kâi, ối ‘nân môi tiú mê ôh tá chiâng, hmâ pro ti lâi xuân hlâ’’.

Khu tê mơdró mơ’no châ chât troh hrĭng rơtal liăn vâ veăng tơlo liăn pêi cheăng, pơkâ pêi má mơ’nui ƀă Tơnêi têa pro pơxúa châ tơƀrê mâu ƀăng tơnêi kân rơdâ ƀă hơpok lĕm a Tây Nguyên. Laga, klêi kơ’nâi pro ăm tơniăn, tơlo liăn, hên khu tê mơdró pơtối trâm mâu tơdroăng ôh tá tơniăn, mâu tơdroăng tơxup tơbriât ôh tá kâi mơgêi ƀă tá tui lui cho pêt mơjiâng, tê mơdró lŭp chiâng ton.

VOV Tây Nguyên rah chêh

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng