VOV4.Sêdang - Tung pơla kố nah, tơdroăng ko ‘nhê kong, pơto loăng kong ôh tá tro luât hlo ai hên ‘nâng a 2 kong pơlê Kon Tum ƀă Gia Lai. Chât hectar kong a tơring tíu tơkăng kong Ia H’Drai, kong pơlê Kon Tum tro ko ‘nhê vâ xo tơnêi pêi kâ, laga tá hâi hlo ai khu pơkuâ kong ki lâi pôu râng dêi hnoăng cheăng. Ƀă a tơring kơpong hơngế hơngo KɃang, kong pơlê Gia Lai, mê kong loăng hré ton hơnăm, kơnía git hiăng tro ko ‘nhê vâ xo loăng. Tung môi pơla tê, khu cheăng châ hlo dâng 50 met khô̆i loăng kơnía hiăng châ pơto lo ing kong.

A xá kong kơxô̆ 726, cheăm tơkăng kong Ia Dal, tơring Ia H’Drai, kong pơlê Kon Tum ai 17 ha kong hiăng tro ko ‘nhiê muih xo rơnêi pêi chiâk. Tung kơpong ki mê ai kong ki tro ko mê loăng kân vai ôh tá mơjo. Ngăn tíu ki vâi ko muih kong mê hlo loăng kah kân, kơnâ liăn hiăng tro vâi ko kơdong ki uâ tiô dri, uâ pâ tơdế chơ djâ tíu ê. Tung tơnêi kong 17 ha mê, kuăn pơlê hiăng pêt pôm loăng, pêt loăng plâi hôt.

Pôa Nguyễn Quốc Tuấn, Ngế pơkuâ rak ngăn kong tơring Ia H’Drai tối. Tơnêi 17 ha mê cho dêi khu rak ngăn kong dêi kŏng ti veăng tơlo liăn pêt kơxu Sa Thầy:

“Tiô kơxô̆ riân ngăn dêi kong hơnăm 204 ƀă tơdroăng kong rế hía a hơnăm 2020 mê tơnêi ki 17 ha mê cho dêi Kŏng ti veăng tơlo liăn Kơxu Sa Thầy rak ngăn ƀă hiăng pơ’lêh pêt kơxu”.

Kong tro ko ‘nhê vâ xo tơnêi muih vâ pêi chiâk a Ia H’Drai, kong pơlê Kon Tum

Tiah mê, tiô mâu kăn ƀă kơvâ cheăng tơring Ia H’Drai, 17ha mê cho tung tơnêi 6.000ha dêi Kŏng ti veăng tơlo liăn Kơxu Sa Thầy mung pêi, vâ tối môi tiah tơdroăng kong ki mê hiăng châ pơ’lêh, xo loăng hdrối vâ pơcháu tơnêi pêi ăm mâu khu mơdró. Kố xuân cho xiâm ki vâ mâu kăn cheăm Ia Dal, Khu rak ngăn kong ƀă Vi ƀan tơring Ia H’Drai tối 17ha tro ko ‘nhiê mê ôh tá xê kong. Laga, pôa Đỗ Thanh Nam, ngế pơkuâ Kŏng ti tối, tơnêi mê ôh tá tro kŏng ti rak ngăn:

“Tơnêi 17ha mê cho tơnêi ki ê, ôh tá xê tơnêi dêi kong ti rak ngăn. Ki nhên ga ti mê, mơni vâi tro nhôm xêh. Tơnêi ki mê ôh tá xê tơnêi kong ti rak ngăn. Tối nhên ăm ‘nâi ti mê”.

Tơdroăng 17ha kong a cheăm Ia Dal, tơring Ia H’Drai, kong pơlê Kon Tum tro ko ‘nhiê muih kong vâ xo tơnêi pêi chiâk hiăng châ pôa Dương Văn Trang, Kăn hnê ngăn Đảng kong pơlê Kon Tum hnê mơhno mơnhên ing apoăng khế 6. La vâ chê 1 khế hdrối nah, tơdroăng ki vâi tối mâu tíu pêi cheăng tơdjâk troh xuân  ối pph tá hleăng, hâi nhên khât.

A tơring Kƀang, kong pơlê Gia Lai mâu khu râ pơkuâ cheăng châ ‘nâi ai dâng 50 met khô̆i loăng ki kơnía hiăng tro ko ƀă chơ djâ lo ing kong. A xá 25, cho kong dêi Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu rak ngăn kong Đăk Roong, ai hên loăng hré ƀă loăng hngó xŏn châ met, ki xâ gá 80 m troh 1,5m hiăng tro ko uâ kơdong. Tíu ki mê bú ối hlo mâu xiâm loăng gá tê ƀă mâu xu loăng ki uâ, tâl kơtôu loăng ƀă tơkâng, hveăng ki kŭn, rơ môe tê. Peăng plông loăng ki kân lĕm ki pơxúa mê ti hlo klâi xếo vâi hiăng xo djâ lo ing kong. Mâu xiâm loăng ki nếo uâ ƀă ki ton ăm hlo, tơdroăng vâi ko uâ loăng hmâng vâ akố hiăng hlo tung hên hơnăm kô hía nah.

Mâu loăng kân a Ia H’Drai châ tơkŭm chơ djâ tíu ê

Pôa Nguyễn Minh Sự, Ngế pơkuâ Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Môi tung khu rak ngăn kong Đăk Roong, tơring Kƀang tối nhên: 

“Tơdroăng kố kuăn pơlê tung cheăm, tơring kal vâ pro hngêi ối ƀă pro kuăn; ai mơngế hlâ tung pơlê, vâi xuân mot tung kong ko loăng vâ uâ xo tâl pro poăng. Malối kuăn pơlê akố ôh tá xo loăng ki hiăng ton vâ pro poăng, mê vâi thế mot tung kong ko loăng ối drêh vâ pro poăng. Ai mâu ngế ki ai tuăn ‘mêi hiăng xúa tơdroăng ki mê vâ ko uâ loăng, tê tăng liăn pơxúa ăm tơná. Pá khât tung hnoăng cheăng rak ngăn kong”.

Ôh tá xê to kong tro ko ‘nhiê ó, mê tơdroăng pơ’lêh ƀă pro ăm tơtro ‘na loăng kong ki ko hmâng vâ a tơring Kƀang, kong pơlê Gia Lai xuân hlo vâi ối ko hmâng vâ ôh tá xâu klâi. Pơla hdrối kố nah, a cheăm Đăk Smar, khu rak ngăn kong tơring Kƀang hiăng châ hlo ô tô krâ kơxô̆ BKS 81C-177.40 chơ 21,3met khô̆i loăng, mê cho 15 rơno, uâ kơđêp loăng hré ki pŭm, ki hiăng uâ ai kơtôa kí.

Vâ mơnhên xiâm loăng ki mê, khu mơdró krê Giao Trang (xua pôa Hồ Ngọc Dao, ối a pơlê kân Kƀang, tơring Kƀang pro xiâm) tơbleăng mâu hồ sơ tối tiah kố, loăng ki mê rôe ing môi khu mơdró a Thanh Khê, Đà Nẵng ing khế 2/2015. Laga, pôa Trương Thanh Hà, Ngế xiâm rak ngăn kong tơring Kƀang ăm ‘nâi hồ sơ ki mê ƀă loăng mê ôh tá tơdjâk ƀă dêi rơpó, ƀă loăng ki hiăng uâ mê cho loăng ko hmâng vâ.

“Kbang cho tơring ki ai tơnêi kong kân, hên nôkố kong hiăng ai loăng hên, mê cho tơmeăm ki khu ‘mêi rơhú vâ  tong ko loăng hriăn tơmiât vâ tong ko. Troăng hơlâ dêi Khu râk ngăn kong Kƀang cho vâ tơrŭm khât pơla kơ koan kăn sát séa ngăn, ngế pơkuâ rak ngăn kong, mâu kăn cheăm tơring vâ mơnhên mâu ngế ki ko loăng, tê loăng hmâng vâ, khŏm tơleăng pơxâu phak mâu ki ‘mêi tro tiô luât; thăm nếo, tâng tăng rup tơleăng, mê ngin pâ thế séa ngăn pơxâu kơtăng khât vâ mơhno troăng ăm mâu ngế ki ê”.

Tíu ko kong loăng hré ki kân ton nah a tơring Kƀang, kong pơlê Gia Lai

Tiô Vi ƀan tơring Kƀang, kong pơlê Gia Lai tung 6 khế  hdrối kố nah, mâu khu râ pơkuâ cheăng dêi tơring châ ‘nâi ai 40 rôh tơdroăng pro xôi luât rak ngăn kong, lối tơdế tung kơxô̆ ki mê cho ko kong hmâng vâ.

Pôa Nguyễn Văn Dũng, Kăn hnê ngăn Vi ƀan tơring ăm ‘nâi, tơring hiăng tơbleăng hên troăng hơlâ vâ rak ngăn, kring gak rak ngăn kong dêi kong pơlê, la ôh tá hlo tơ-ƀrê to lâi. Tơring xuân hiăng tơmâng xo mâu tơdroăng hnê tối pâ thế dêi mâu kuăn pơlê, tối ‘na tơdroăng kăn ƀô̆ rak ngăn kong ki ăm mâu khu ‘mêi tong ko loăng ƀă dế tơbleăng séa ngăn vâ mơnhên inâi: 

“Hâi ‘nâi nhên tơdroăng ki ai mâu kăn ƀô̆ rak ngăn kong veăng môi tuăn kơtôa ăm khu ‘mêi ko loăng há lơ ôh, la akố hlo ai tơdroăng ki ôh tá vâ tơmâng rak ngăn krâu khât loăng kong a tơring kố. Cho mơngế ki xiâm pơkuâ ngăn cheăm tơring, ngin khŏm hnê hno, tơleăng mơnhên tro tiô luât pơkâ ƀă mâu kăn ƀô̆ ƀă mâu ngế ki ‘mêi ko loăng, chơ loăng hmâng vâ mê. Ƀă thế kơ koan séa ngăn  teăm tơdrêng vâ săm phoăng, tơleăng mơnhên tơdroăng mê pơ’lêh pơtroh ăm kơ koan séa ngăn nếo tí tăng séa ngăn”.

Klêi kơ’nâi châ ‘nâi loăng ki ko uâ mê cho mâu hồ sơ chêh ôh tá xê khât, mâu khu râ pơkuâ cheăng tơring Kƀang, kong pơlê Gia Lai pơtối châ ‘nâi kong ki tro ko ‘nhiê, hên loăng kân tro ko ‘nhê. Tâi tâng loăng ki vâi ko mê a mâu rôh séa ngăn hdrối kô nah lối 50 met khô̆i.

VOV Tây Nguyên

Gương tơplôu ƀă tơbleăng