Hâi lơ 21/5/1945, Pôa Hồ Chí Minh, Kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa hneăng apoăng vêh a Tuyên Quang hnê mơhno tơdroăng cheăng Kăch măng ƀă rah xo Tân Trào pro đông kăch măng. Khế 8/1945, Pôa Hồ pơkâ thâ krếo po Hneăng hôp Kăn teăng mâ lâp tơnêi dêi dêi kuăn pơlê ƀă pơkâ mâu tơdroăng ki kal ƀă hbrâ Vâ xông tơplâ xâ. Hâi lơ 16 ƀă lơ 17/8/1945, po Hneăng hôp kăn teăng mâ lâp tơnêi têa dêi kuăn pơlê a Tân Trào ƀă lối 60 kăn teăng mâ ăm mâu vâi kơdrâi kơnốu, mâu hdrông kuăn ngo, khu tơdroăng khôp, khu cheăng kal kí - pơlê pơla ƀă kuăn pơlê pin ki rêh ối a kong têa ê.

Hneăng hôp môi tuăn mơhnhôk Tơdroăng pơxiâm xông tơplâ xâ, tơbleăng ăm pêi pro 10 troăng hơlâ kân, kơbông krếo kuăn pơlê xông tơplâ tơbriât pơkuâ tơnêi têa, mơjiâng môi tơnêi têa Việt Nam tơniăn krê.

Ing Tân Trào, pơkâ Xông tơplâ xâ châ tơbleăng troh lâp lu. A Hà Nội, sap hâi lơ 17 troh lơ 19/8, chât rơpâu ngế kuăn pơlê chu drô troăng kân. Roh mitting  a Plông kân Hngêi rơhdruê Kân chiâng rôh tríu tơtrâ ai râng pháu hnêa, mot a mâu kơ koan ki xiâm dêi khu râ kăn pơkuâ ai tơveăng dêi kong têa ê. Ƀlêi trâng a Hà Nội rĕng troh rơdâ, mơjiâng tơdroăng kuăn pơlê rơtế tơbriât pơkuâ. ‘’Rĕng tơbriât rôh tơ’lêi hlâu troh’’, ƀă bu dâng 5.000 ngế đảng viên, Khu pơkuâ hnê ngăn Đảng hiăng pơkuâ kuăn pơlê lâp tơnêi têa xông tơplâ xâ, pâm ‘nhê tơdroăng ki pơkuâ dêi phát xít Nhuk ƀă khu râ kăn pơkuâ ki ai kong tê ê tŏng veăng. Ngế chêh tơdroăng rôh nah Dương Trung Quốc mơnhên tối:

“Tâng khế 8 hơnăm 1945 pin ôh tá kâi châ tơbriât tơniăn krê, ôh tá tơbriât châ vâ pơkuâ mê kô ôh tá ai rôh tơ’lêi hlâu xếo vâ chiâng môi tơnêi têa tơniăn krê môi tiah hâi kố. Xua pin hiăng ‘nâi tơbriât xo rôh ki tơ’lêi troh, tơbriât pơkuâ hdrối drêng khu lêng ki môi tuăn troh veăng. Hlo nhên khât pin hiăng cho ngế pơkuâ, rĕng tơbriât xo rôh ki tơ’lêi hlâu troh, hbrâ ivá ó rơdêi dêi rơxông pin drêng mê nah, rôh tơ’lêi po mê thế xo ivá dêi tơná cho ki xiâm, mê ki xiâm dêi ivá ki ó rơdêi cho i hiâm tơrŭm môi tuăn dêi hdrông mơngế’’.

Ihiâm mơno Kăch măng Khế Tơheăm ing mê chiâng ivá ó rơdêi vâ hdrông mơngế Việt Nam kâi tơkâ hluâ pơloăng mơnúa, pro chiâng ƀlêi trrâng Điện Biên Phủ hơnăm 1954 ƀă Ƀlêi trâng rơnó Hơngui hơnăm 1975, tơmot tơnêi têa chiâng môi. Hluâ 40 hơnăm Pơhlêh nếo, ihiâm mơno mê châ pơtối mơnhông. Ing môi tơnêi têa ối kơtiê, chiu pôu hngăm ó dêi hneăng tơplâ xâ, Việt Nam xông mơ-eăm chiâng môi kong têa cheăng kâ ƀeăn ƀĕng, mot tơrŭm cheăng trâu ƀă lâp plâi tơnêi. tíu ối ƀă tơdroăng ki loi tơngah lâp plâi tơnêi rế hía rế châ tơtêk.

Nôkố, tơnêi têa xông tơplâ xâ Khế tơheăm châ pơtối ing ‘’tơbriât khu râ kăn pơkuâ’’ chiâng ‘’mơjiâng khu râ kăn pơkuâ ki krá kâk dêi tơná pin’’. Mê cho rôh kăch măng ‘na bro lế lĕm tro khu pêi cheăng tơnêi têa, bro lế lĕm tro tíu pêi cheăng tơnêi têa, mơjiâng xiâm kối ăm mơnhông rĕng ƀă krá tơniăn. Tiê̆n sih Nguyễn Văn Đáng pêi cheăng a Hok viê̆n Chĭnh trĭ Kuô̆k ya Hồ Chí Minh, tối:

“Chuât xơtó dêi hneăng Kăch măng Khế Tơheăm cho môi tơdroăng ki ó rơdêi, khŏm mơ-eăm ƀă pêi pro tung tơdroăng pơhlêh tơnêi têa, hdrông mơngế vâ la ngiâ ai môi tơdroăng rêh ối lĕm tro tâ. Pin pêi pro hneăng cheăng kăch măng ‘na bro lế lĕm tro kơ koan pêi cheăng tơnêi têa, rah xo bro lế lĕm tro mâu tíu pêi cheăng tơnêi têa tung lâp tơnêi têa, mơhno môi tơdroăng ki khŏm mơ-eăm ó rơdêi dêi Đảng ƀă Tơnêi têa tung pêi pro môi hneăng ki pơhlêh tơtro tâ ƀă drêng mê ai pơkâ tơtro khât tung mơnhông tơnêi têa a chal ki nếo’’.

Lối 80 hơnăm klêi rơnó Hngê rôh ton nah, tơdroăng cheăng Kăch măng dế pơtối pơhlêh ing pơkâ tơleăng lĕm hdrông mơngế chiâng pêi pro ivá ki tơmiât pêi rơkê dêi kuăn mơngế. Ihiâm mơno mê chiâng tơdroăng ki vâ mơnhông tơmeăm ki ai hlâu, tuăn ngôa rơkê ƀă tơdroăng pói vâ pleăng dêi rêm ngế Việt Nam. Yăo sư, Tiê̆n sih Vũ Minh Giang, Phŏ Kăn pơkuâ Đăi hok Kuô̆k ya Hà Nội, tối: Tâng hơnăm 1995, ‘’xông tơplâ xâ’’ cho xông tơbriât tơniăn krê, mê hâi kố, ‘’xông tơplâ xâ’’ cho hbrâ pơhlêh nếo,  khên tơmiât, khên pêi, khên ‘nhê tah mâu tơdroăng ki mơdât vâ djâ tơnêi têa xông tơtêk.

“Vâ châ mâu pơkâ tung mâu hâi khế la ngiâ, pơkâ a hơnăm 2045, pin rak tơdroăng ki tâk péa to kơxô̆, mơdêk tơdroăng rêh ối kuăn pơlê. Ki nhên athế kâi trâng xông prôk tiô troăng kal kí ai tơmiât pêi rơkê. Hiâm tuăn mơno kal athế pơhlêh nếo đi đo mê rế athế thăm pêi pro ó rơdêi tâ mê nếo tung pơhlêh ƀă thế ai ihiâm mơno pói vâ mơjiâng tơnêi têa khên tơnôu, djâ hdrông mơngế troh a râ ki mơnhông kro hên mê cho tơdroăng ki rêh ối dêi pin’’.

Pơkâ chông djâ Việt Nam chiâng tơnêi têa mơnhông mơdêk, ai pêi lo liăn hên tung dế chal XXI ôh tá xê to mơnhên troăng prôk la ngiâ ton xŏn mê ối cho tơdroăng pói vâ dêi tâi tâng hdrông mơngế. Tơdroăng ki rơdêi rơnó Hngê hơnăm 1945 pơchân rêm ngế Việt Nam ‘na ivá ó rơdêi dêi tơdroăng mơ-eăm xêh, xông rơdêi xêh ƀă tơrŭm môi tuăn tâi tâng.

Pơtối rak ihiâm xông tơplâ ó rơdêi dêi Kăch măng Khế Tơheăm tung chal nếo cho pơtối pơhlêh ing tơbriât pơkuâ khu râ kăn pơkuâ chiâng mơjiâng khu râ kăn pơkuâ, ing tơleăng hdrông mơngế chiâng pêi pro ivá tơmiât pêi rơkê; pro tơdroăng ki vâ tơniăn krê, tơniăn lĕm chiâng ivá mơjiâng môi Việt Nam khên tơnôu rơdêi, mơnhông kro hên, krá tơniăn xông prôk la ngiâ.