VOV4.Xơ Đăng - Ai lối 10 hơnăm veăng tung hnoăng cheăng Hô̆i, nâ Nông Thị Lành – Chi hô̆i phŏ ngăn vâi kơdrâi pơlê Ograng, cheăm Ia Pếch, tơring Ia Grai, kong pơlê Gia Lai hiăng ai hên ivá veăng kum ăm hnoăng cheăng pêi pro a cheăm, pơlê. Malối, ƀă hiâm mơno ‘nâi kum tŏng dêi nâ hiăng tơrŭm kuăn pơlê a pơlê, tơdjuôm ivá tŏng kum mâu rơpŏng kơtiê, rơpŏng ai tơdroăng rêh ối xơpá.

Pơreăng kân COVID-19 tâ tú troh pơlê Ograng pro hên rơpŏng hngêi trâm xơpá nôkố thăm rế pá puât tâ. Jâ Phạm Thị Lam cho môi tung kơxô̆ ki rơpŏng hngêi ai ngế lăm klâ ối krê, hlối ôh tá ai kơxô̆ liăn pêi lo hlối hrê hên liăn tung pơla lăm klâ ối krê. Jâ Lam tối, tung pơla xơpá hên tiah mê, rơpŏng hngêi hiăng châ xo tơmeăm tŏng kum teăm tơdrêng dêi nâ Nông Thị Lành:

“Pôa á châi tamo, kuăn ‘nĕng lăm pêi cheăng hơngế vêh ăm vâi lăm klâ ối krê á pá puât ‘nâng, tung rơpŏng hngêi hiăng ôh tá ai kế kâ, mê ối thế nâp 1 rơtuh 6 hrĭng rơpâu liăn nếo. Mê á nếo tối ƀă dêi kuăn thế tối mâu vâi tăm la lâi kuăn hiăng tâi hâi klê ối krê nôu nếo ai liăn. Kơnôm ai nâ Lành kum mê  hiăng châ veăng tơlo kŭm rơpŏng hngêi”.

Nâ Nông Thị Lành (ếo prăng) lăm pôu ƀă hlối hơlêm rơpŏng nâ Tạ Thị Hồng Hạnh ki dế trâm pá

Ôh tá xê to kum mâu ngế vâi kơdrâi tung khu dêi pơlê Ograng, nâ Nông Thị Lành rơtế ƀă vâi nâ o tung khu ối po rơdâ veăng kum vâi nâ o ki trâm pá puât a mâu thôn achê. Tung kơxô̆ ki mê ai rơpŏng hngêi nâ Tạ Thị Hồng Hạnh, ối a pơlê Sát Tâu, cheăm Ia Pêch. Hơ-ui tơdroăng rêh ối kơtiê dêi rơpŏng nâ Hạnh, lối thế pơlât tơdroăng châi ki pá pơlât prêi ăm dêi kơnốu, nâ Nông Thị Lành hiăng krếo mâu ngế veăng kum lối 4 rơtuh liăn vâ kum ăm nâ Hạnh rôe tơmeăm kâ tung rêh ối.

Drêng ngế kơnốu hlâ xua tơdroăng châi tamo, nâ Lành hiăng troh veăng lăm ngăn kiâ, đi đo tơpui veăng hơlêm nâ Hạnh mơ-eăm tơkâ luâ xơpá: 

“Mâu rôh trâm pá puât nâ Lành xuân ăm xup kơxŏng khăng, mâu tơmeăm vâ mơhnhôk hơlêm, a cheăm ai tơdroăng klâi mê nâ xuân prôk ahdrối, krếo nhŏng o  tung plê pin veăng pêi ki kố ki mê môi tiah veăng tơlo hmân ếo xâp, ăm xup kơxŏng khăng, ăm phái. Nâ Lành veăng kum hên, mơnê kơ nâ hên ‘nâng xua mâu roh trâm pá mê ai vâi kơdrâi ƀă cheăm xuân troh lăm pôu kơ êng hơlêm’’.

Nâ Lành mơhnhôk mâu khu ai hơ-ui veăng kum mâu hmân ếo ăm mâu kuăn pơlê ki klâ ối krê tung kong pơlê

Rơxế mái ki ton, nâ Nông Thị Lành to prôk lăm troh lâp lu vâ kum mâu vâi o kŭn, mâu hiăng krâ ki rêh ối xơpá. Parŏng tơdroăng kơhnâ pêi pro mê, kơhnâ tung tơdroăng cheăng, iâ ai ngế ki lâi ‘nâi nâ Nông Thị Lành dế thế pơlât tơdroăng châi ki pá pơlât prêi, ƀă hên hdroh xạ trị. Mơhé tung châ ai hên tơdroăng châi tamo, la nâ Lành đi đo ro tó, veăng kum ăm mâu ki dế trâm pá.

“Púi vâ rêm ngế đi đo veăng kum tơdroăng cheăng dêi tơná. Troh môi hâi ki lâi ‘ló rơkâu pâ ăm pơreăng kô rĕng tâi vâ vâi krâ nhŏng o châ vêh rêh ối tơniăn lĕm nếo. A bú púi vâ pro ti lâi á vâ mo lĕm châ, púi vâ ăm tâi tâng rêm ngế châ mo xêi têi ‘răng, púi vâ ai mâu ki tuăn pâ đi đo veăng kum tơdroăng cheăng dêi tơná rêm rôh a krếo thế tŏng kum ăm mâu ngế ki dế trâm pá vâ mơ-eăm kum vâi ai kơxô̆ liăn kum kuăn pơlê”.

Tiô Vi ƀan cheăm Ia Pếch, tung hơnăm 2021, nâ Nông Thị Lành hiăng tơrŭm ƀă mâu kơvâ cheăng khu grup hbru ăm hrĭng kơxu tơmeăm, mâu hlá mơ-éa chêh ăm mâu rơpŏng hngêi, mâu vâi muăn hok tro a cheăm kơtiê xơpá, kum ăm vâi o kuăn tê ....Jâ Phạm Thị Kim Tuyến, Kăn phŏ hnê ngăn Vi ƀan cheăm Ia Pếch tối: Nâ Nông Thị Lành cho môi ngế kăn bô̆  ki kơhnâ tŭm tơdroăng. Tiú ki tơ-ƀrê tung nâ cho mơngế kơhnâ, pêi cheăng tâi tá tuăn  hiâm, kơhnâ achê ƀă kơvâ cheăng chăm.

“Ƀă hnoăng cheăng dêi tơná a thôn, pơlê, pakĭng tơdroăng hnê mơhnhôk, kum tíu pâk, hlo tơdroăng klâ ối krê dêi kuăn pơlê pá puât nâ hiăng krếo mâu khu ki ê veăng kum. Peăng cheăm khĕn kơdeăn khât, ai hên túa khĕn kơdeăn, mơhnhôk nâ Nông Thị Lành. Krê to ƀă nâ Nông Thị Lành xuân cho ngế ki djâ troăng lĕm ahdrối vâ hnê mơhno ăm rêm ngế ki ê hlo hnoăng cheăng pêi dêi mâu kuăn pơlê tung tơdroăng hbrâ mơdât pơreăng, malối cho tung mơhnhôk pleăng hnoăng tơná, tŏng kum mâu kăn cheăm, kum mâu kơvâ cheăng, prôk hdrối tung tơdroăng mơhnhôk pêi. Nâ kơhnâ khât ƀă tơdroăng cheăng tơná ƀă châ hên kơvâ cheăng ki ê pâ khê̆n kơdeăn”.

Ƀă mâu hnoăng hiăng châ pêi pro, hên hơnăm hdrối, nâ Nông Thị Lành hiăng châ mâu khu râ kăn ƀă khu tơrŭm cheăng ăm hên hlá mơ-éa khĕn kơdeăn ƀă ƀâng kơdeăn khĕn. Ƀă tuăn ngôa đi đo sôk ro, hlối hlế, hmâ ƀă nhŏng o ƀă malối ‘nâi pâ kơ mâu ki ê, ‘nâi veăng kum mâu ngế ki pá puât, mê nâ Nông Thị Lành đi đo châ kuăn pơlê pâ nhoăm.

Hoàng Qui  chêh

Gương tơplôu ƀă tơbleăng