VOV4.Xơ Đăng - Mâu tíu xah ôm hêi ki châ rơnuâ pro hên mơngiơk, ai hên túa xah pơxôh châ krâ ‘măn a plông hngêi trung lơ a tơdế pơlê pro mâu vâi hdrêng chiâng hơniâp ro. Ki ai pơxúa akố, mê cho vâ kum ăm vâi hdrêng ai tíu, ai kế tơmeăm xah pơxôh mâu tơdroăng ki tơtro, hên tíu “Xah pơxôh ăm vâi hdrêng” hiăng châ pro ‘măn a mâu pơlê cheăm ki ối kơpong hơngế hơngo dêi kong pơlê Dak Lak hdrối vâ mot tung hơnăm nếo.

Mâu hâi pơtê Têt Lo hơnăm nếo Nhâm Dần, maluâ tung tơdroăng kong prâi tô mơdrăng, mâu vâi o kŭn a ƀuôn Krŭe, cheăm Vụ Bổn, tơring Krông Pač, kong pơlê Dak Lak xuân ối tơkŭm ‘na ngiâ plông hngêi trung râ má môi Phan Bội Châu vâ xah hêi a kơpong ki xah hêi ki nếo châ krâ ‘măn. Bu nếo hdrối mê 2 măng tĭng, akố châ ‘măn chôu hên kế tơmeăm ki xah hêi môi tiah xi xiâk, xích đu, đi cầu khỉ zích zắc ƀă hên ki ê pro mâu vâi o hâk vâ, tơkŭm dêi rơpó veăng xah hêi.

O Lê Trần Linh Chi, hdroâng kuăn ngo Tày, hngêi ối achê tíu ki xah hêi, hâk vâ ăm ‘nâi:

“Hdrối nah tá hâi ai plông xah hêi, nôkố á mơnê mâu miê mâu tăm hiăng pro ăm plông xah hêi, plông kơtu ƀâ long, xi xiâk ăm ngin muăn, ngin muăn hơniâp ro khât, mơnê hên. Á hmâ djâ mâu vâi pú troh akố xah”.

Mâu vâi o kŭn hâk vâ khât ƀă mâu tơdroăng ki xah hêi

Xuân hâk vâ ƀă mâu tơdroăng ki xah hêi nếo, o Vi Y Quyền, hdroâng kuăn ngo Rơđế, hok tro lâm 5B, hngêi trung râ má môi Phan Bội Châu tối, hngêi kơtăn ing hngêi trung va chê 1km, la sap ing ai kơpong xah hêi nếo kố châ ‘măn a hngêi trung, maluâ dế châ pơtê Têt la hâi ki lâi mưan xuân troh a kố xah hêi ƀă mâu vâi pú.

“Hâi kố á phiu ro khât, hdrối nah tá hâi chói lalâi châ xah hêi môi tiah kố mê nôkố á hơniâp ro khât yoh. Châ mâu vâi xăng mâu vâi tăm ƀă thái cô djâ mâu tơdroăng ki ai pơxúa môi tiah kố, á tơhrâ kô mơ-eăm hriâm tâp rơkê”.

Ai mâu vâi o ki ê mê vâi hâk vâ ƀă tơdroăng ki xah pik mơngiơk, rơnuâ

Tiô thái Trần Hải Đường, thái pơkuâ hngêi trung Phan Bội Châu, hngêi trung ki châ pro a ƀuôn Krŭe nôkố ai 5 to lâm ƀă 100 ngế hok tro, tâi tâng pơrá cho hdroâng kuăn ngo. Kố cho môi tung mâu hngêi trung ki xơpá má môi dêi cheăm Vụ Bổn. Hdrối nah, pakĭng chôu hriâm mê hok tro akố ki hên cho tiô dêi nôu pâ lăm pêi chiâk deăng, kơ’nêi ro, pĕng chêm lơ tơkŭm kơtu ƀâ long a plông nhâ.

Sap ing plông xah hêi châ krâ ‘măn a hngêi trung, mâu vâi o hok tro ƀă mâu vâi o phô̆m vâ xông kân tâ tá kơpong kố hmâ troh akố xah hêi.

“Ai kơpong xah hêi môi tiah kố mê ki hdrối tâ mâu vâi o kô vâ troh hngêi trung tâ, má péa cho mơdêk hnoăng cheăng hriâm pơtâp ivá, mơdêk ivá ăm mâu vâi o. Klêi kơ’nâi tơdah xo kế tơmeăm kố pơcháu klêi mê khu pơkuâ ngăn hngêi trung rơtế ƀă đoân droh rơtăm hngêi trung ƀă đoân droh rơtăm thôn kô hôp dêi rơpó vâ pro tiah lâi rak ngăn krâu má môi vâ tơƀrê má môi ăm vâi o”.

Mâu vâi o ki nếo mê vâi hâk vâ ‘na tơdroăng ki xah xích đu

Tíu ki xah hêi a ƀuôn Krŭe cho kế tơmeăm ki má 3 ối tung tơdroăng tơkêa “Plông xah hêi ăm o” xua khu ki pleăng dêi hnoăng cheăng Tơdjêp tơdroăng ki pâ nhuô̆m Ƀuôn Ma Thuột mơhnhôk tơlo sap ing pơlê pơla mơjiâng, ƀă kơxô̆ liăn ‘no dâng 30 rơtuh liăn. Nâ Lê Thị Như Huyền Trâm, ngế ki pơkuâ khu ki pleăng dêi hnoăng cheăng Tơdjêp tơdroăng pâ nhuô̆m Ƀuôn Ma Thuột tối, tung pơla lăm séa ngăn ki ai khât a mâu pơlê, cheăm ki xơpá, mâu pơlê cheăm kơpong hngế hngo, nâ hlo mâu vâi o phô̆m vâ xông kân akố pơrá xơpá, rêh ối a kơpong hngế ing tíu xiâm, ôh tá liăn ngân vâ troh a mâu kơpong ki xah hêi.

Pakĭng chôu hriâm, mâu vâi o hmâ djâ dêi rơpó lăm pĕng chêm, lo a rơchoâ, a long, a têa kroăng, têa plông vâ xah hêi mê chiâng tơdjâk troh tơdroăng ki rơ-iô cho klâk têa. Hlo tơdroăng ki ai khât kố, khu hiăng tơrŭm ƀă cheăm, mơhnhôk mâu kơxô̆ liăn vâ tŏng kum mơjiâng pro plông xah hêi ăm mâu vâi o. Rơtế amê, a mâu tíu ki xah hêi châ mơjiâng, mâu tíu pêi cheăng rơtế veăng xuân veăng tơdjêp tơ’nôm mâu kơxô̆ liăn vâ tŏng kum, kế tơmeăm ăm kuăn pơlê lơ hmân ếo hơtôu, kế xúa tung hriâm tâp ăm vâi o phô̆m vâ xông kân ki xơpá. Kố cho tơdroăng tơkêa ki tơmiât hiăng ton ƀă kô châ pơtối tơbleăng klêi kơ’nâi rôh Têt Lo hơnăm nếo Nhâm Dần.

Nâ Lê Như Huyền Trâm tối:

“Tung hơnăm 2022 kô ai 10 tơdroăng tơkêa Plông xah hêi ăm mâu tơring cheăm kơtiê tá hâi ai plông xah hêi tung kong pơlê Dak Lak. Kâu lak ƀô̆ kô krếo thế mâu khu ki ai hiâm mơno hơ-ui, tâng kơxô̆ liăn ôh tá bê mê mâu ngế ki tơrŭm tung khu kô tŏng kum tơ’nôm vâ pơtối pro plông xah hêi ăm mâu vâi o”.

Ƀă tơdroăng ki tơdjuôm ivá dêi mâu tíu pêi cheăng rơtế tơrŭm, tŏng kum, tung 5 hơnăm hdrối nah, ing mâu tơdroăng pơkâ dêi khu tơrŭm Đoân Droh rơtăm, kong pơlê Dak Lak hiăng mơjiâng pro vâ chê 200 to plông xah hêi ăm mâu vâi o phô̆m vâ xông kân, ƀă tâi tâng kơnâ vâ chê 10 rơtal liăn. Rêm to plông xah hêi ki hiăng pro klêi ƀă pơcháu pơrá châ mâu tíu pêi cheăng xúa tơdah xo ƀă rak ngăn, pro tơ’lêi hlâu vâ mâu vâi o châ xúa, châ xah.

Ing mê, kum vâi o ai tơ’nôm tíu ki xah hêi, pro chiâng ai tơdroăng ki hơniâp ro rêm rôh troh hngêi trung.

H’Xíu H’Mok chêh

Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng