Rơnó tôu a kơpong tơkăng kong tơring Čư̆ Jut, kong pơlê Dak Nông dế tôu ó khât. Tung poh 833, Tơnêi pêt loăng Dak Wil, cheăm Dak Wil, mâu hlá nhâ pơrá hiăng răng ruih tâi, mơni kô tơ’lêi tro on chếo a kơlo má 4. Ngoh Phạm Văn Nhị, ngế ki cheăng dêi Tíu séa ngăn kong kơxô̆ 1, Kŏng ti Lâm nghiệp Dak Wil ăm ‘nâi 6 ngế cheăng dêi cheăng kố đi đo hbrâ rơnáu hbrâ, gâk, tơbleăng mâu tơdroăng cheăng hbrâ mơdât on chếo kong:
“Ngin hdró tơkŭm kơpong mê ah chôu tiô tơrêm kơpong, bu chôu tung kơpong ki hdró vâ kâi hbrâ mơdât. ‘Na troăng mơdât on, nhŏng o ngin hiăng trâ văng, mơgrúa lĕm, pro kơtăn sap ing 5 – 7 met, vâ tâng tro chếo, kơlo ki lân kô châ mơdât. Ƀă mâu troăng prôk ki kuăn pơlê hmâ lăm m ot lo tung kong, ngin krâ kơƀeăng mơdât pôi tá râng djâ on mot tung kong ƀă hnê tối vâ kuăn pơlê pôi tá mot chôu on tung kong”.
Kŏng ti Pêt rak ngăn kong Dak Wil dế pơkuâ ngăn vâ chê 29 rơpâu ha kong, tung mê ai 100 ha kong loăng pêt, u ối cho kong ki chiêng xêh, ối a dế pơla kong pơlê Dak Nông, Dak Lak ƀă tơdjêp tíu tơkăng kong ƀă kong têa Kul. Pôa Nguyễn Hồng Việt, phŏ kăn pơkuâ koưng ti, tối ‘na hyôh kong prâo a kơpong tơkăng kong kố gá tôu tâ mâu kơpong ki ê sap ing 7-10 đô̆ C, mê chiâng mơni kô ai on chếo kong hên tâ. Xua mê, tơdroăng cheăng hbrâ tơpâ mơdât on chếo kong đi đo châ tíu pêi cheăng kố rĕng tơbleăng tâ:
“Mot tung rơnó tôu mơdrăng, rêm hâi kŏng ti lăm pơtrui ngăn, châ hlo ai kơpong ki lâi mơni kô tơ’lêi tro on chếo kô hdró kơpong ki mê, xoăng mâu nhŏng o chôu tơdrêng hlối mâu hlá nhâ ki răng tơruih. Tâi tâng ai 1 to tíu rak vế kong, rêm tíu pơrá ai 2 to kơƀôn têa ƀă dâng 4 rơpâu lit tung môi ƀôn têa ôu kâ hum roh dâng 5 rơpâu lit, drêng ai on chếo kô pơtroh rơxế chơ têa troh vâ tơpâ on. Pakĭng mê, mâu tíu gâk pơrá châ xoăng ăm ƀin tơpâ on”.
Kong pơlê Dak Nông nôkố ối dâng 249 rơpâu ha kong, tung mê lối 196.300 ha kong ki chiâng xêh, tơkŭm hên cho a mâu tơring Dak Glong, Dak Mil, Dak Song, Čư̆ Jut ƀă Tuy Đức. Tiô pôa Trần Văn Linh, phŏ ngế pơkuâ rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong Dak Nông, hơnăm 2024, tung lâp kong pơlê ai 30 rôh on chếo. Vâ kơdroh rôh on chếo kong, Khu ngăn loăng pơlái hiăng hlê plĕng, rak vế ƀă hbrâ mơdât on chếo kong. Pôa Trần Văn Linh ăm ‘nâi:
“Khu ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong kong pơlê hiăng tí tăng ‘nâi plĕng ăm Khu ngăn chiâk deăng ƀă Mơnhông thôn pơlê, Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê Dak Nông hnê mơhno ăm mâu khu pơkuâ ngăn kong ki xiâm, kong rak kơnhŏng têa; Vi ƀan hnê ngăn mâu tơring, pơlê kong kơdrâm thăm mơnhông hnoăng cheăng lăm pơtrui ngăn, séa ngăn hbrâ mơdât on chếo. Pakĭng mê, Khu xiâm ngăn loăng pơlái hiăng hnê mơhno ăm mâu tíu rak ngăn loăng pơlái, mâu ngế ki pơkuâ ngăn kong thăm lăm séa ngăn, ngăn tơdroăng hbrâ mơdât on chếo rơnó tôu; tơrŭm ƀă mâu Khu pơkuâ ngăn kong, xuân môi tiah mâu kŏng ti pêt rak ngăn kong pêi pro hnoăng cheăng mơdât, séa ngăn, pơtrui ngăn, rak ngăn kong ƀă hbrâ mơdât on chếo kong tung rơnó tôu 2025”.
Viết bình luận