VOV4.Xơ Đăng - Roh kố, Gia Lai xuân ối mot tung rơnó tô mơdrăng, hên tíu dế tối kong kô tơ’lêi tro on chếo kâ, xua kong lối tô mơdrăng. Vâ hbrâ pôi tá tro on chếo kâ kong, mê khu râ ngăn ‘na loăng pơlái, kế kong [ă khu kăn pơkuâ ngăn dêi kong pơlê Gia Lai hiăng tơru\m cheăng krâu khât [ă khu râ kăn pơkuâ ngăn kong tung rơnáu, tơpâ mơdât on, tiô kơ ‘’4 tơdroăng ai a pơlê cheăm’’.

Mâu rơpŏng pôa Phạm Đăng Ngọc, ối a pơlê kân Kon Dơng, tơring ‘Mang Yang dế xo rak ngăn 250 ha kong ối tung kơpong rak kơnhŏng têa ‘Mang Yang, môi tung mâu tíu ki tơ’lêi tro on chếo. Tung rơnó kố, pakĭng hnoăng cheăng rak ngăn, rak vế, mâu rơpŏng dêi pôa Ngọc ối tơrŭm rơtế ƀă khu ki ai tơdjâk troh mot tung kong lăm pơtrui ngăn ƀă chôu mâu hlá nhâ ki hiăng răng tơruih vâ mơdât on chếo kong sap ing hngế. Pakĭng mê, rơpŏng pôa Ngọc ối hbrâ rơnáu hnê tối, mơhnhôk kuăn pơlê pôi tá ko muih kong, chôu kong pro chiâk achê kơpong kĭng kong kố.

‘’Pêi pro hnoăng cheăng ki tơdah xo rak ngăn kong mê ngin hiăng mơjiâng tôh hmâ pơ’lêh dêi rơnó mot tung kong lăm pơtrui ngăn, mơdât on chếo kong tung rơnó tô. Pakĭng mê ngin ối rơtế ƀă kăn ƀô̆ rak ngăn lăm pơtrui ngăn a mâu troăng kĭng ki lâi ai hlá nhâ răng tơruih pơtối gô̆m văng chôu môi tíu vâ pôi tá ai tơdroăng ki pin chếo kâ tung rơnó tô’’.

Mâu rơpŏng ki châ pơcháu rak ngăn hbrâ rơnáu tung tơdroăng ki chôu mâu hlá nhâ ki răng tơruih vâ hbrâ mơdât on chếo kong

Pôa Nguyễn Văn Hùng, Ngế ki pơkuâ rak ngăn kong rak kơnhŏng têa ‘Mang Yang ăm ‘nâi, tíu pêi cheăng kố hmâ tơrŭm krá tơniăn ƀă mâu kơvâ cheăng dêi kong pơlê mơdêk lăm pơtrui ngăn, lăm séa ngăn, pơkâ tơleăng kơtăng mâu ngế ki pro xôi luât Kong. Xing xoăng khu ki gak plâ hâi hâi plâ măng vâ pơtối châ ‘nâi tơdroăng ki on chếo kong sap ing pơlê, cheăm, ing mê teăm pơkâ tơleăng mâu tơdroăng tâng lơ trâm.

“Khu rak ngăn kong rak kơnhŏng têa ‘Mang Yang hiăng mơhnhôk tâi tâng khu ki ai tơdjâk troh lăm pơtrui ngăn a rơnó kong tô mơdrăng kố. Rơtế ƀă mâu rơpŏng ki xo rak ngăn, vâi krâ nhŏng o tung pơlê chêh inâi tơhrâ tơniăn pôi tá ăm on châ chếo kong. La ƀă tơdroăng ki mê ngin ối pêi pro mâu tơdroăng ki rak ngăn kong, chôu hdrối ai tơdroăng ki pro kơdroh kế tơmeăm ki tơ’lêi chếo a rơnó tô”.

Tơring ‘Mang Yang nôkố ai lối 47 rơpâu ha kong, lối 40 rơpâu kong ki chiâng xêh ƀă lối 7.400 ha kong pêt. Ing tơdroăng ki mơnhên, lâp tơring ai lối 6 rơpâu ha kong ki hên cho kong ki chiâng xêh ối tung 6 to kơpong ki kal mê cho: Ayun H’Ra, Đăk DJrăng, Đê Ar, Đăk Trôi, Kon Chiêng.

Pôa Trần Tất Đắc, Kăn phŏ ngăn Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong tơring ‘Mang Yang, sap ing apoăng rơnó tô, tơring hiăng séa ngăn tâi tâng Khu pơkuâ hbrâ mơdât on chếo kong râ cheăm, tiah mê hiăng mơjiâng mâu tôh, đô̆i hbrâ mơdât on chếo kong ƀă túa pơkâ 4 tơdrêng.

“Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong cho kơ koan má môi hiăng tơrŭm ƀă kơ koan kŏng an tơring, tíu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong ƀă mâu tíu pêi cheăng ki ai tơdjâk dêi tơring, ƀơrô pêi chiâk deăng vâ lăm séa ngăn mâu tíu pêi cheăng pơkuâ rak ngăn kong ƀă mâu cheăm. Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong hiăng séa ngăn ƀă mơdêk hnoăng cheăng hnê tối a lối 12 to cheăm, pơlê kân, rơtế ƀă 4 to kŏng ti Khu rak ngăn kong rak kơnhŏng têa, Kơdrum kong ilâng tơnêi têa Kon Ka King hiăng tơbleăng hnoăng cheăng hnê tối, mơhnhôk hnoăng cheăng rak ngăn kong, hnoăng cheăng hbrâ mơdât on chếo”.

Gia Lai nôkố, ai lối 226 rơpâu ha kong dế mơni tơ’lêi tro on chếo, laga, tung kơxô̆ ki kố bu nếo ai tơdế ƀăng tơnêi châ ‘no liăn pro mâu tơdroăng ki hbrâ mơdât on chếo kong. Xua mê, hnoăng cheăng hbrâ mơdât on chếo kong a kong pơlê sap ing nôkố troh mơ’nui rơnó tô đi đo châ mâu khu ki ai tơdjâk troh mơ-eăm pêi pro vâ hbrâ ví hdrối mâu tơdroăng tâng lơ ai. Pôa Trần Văn Nam, ngế ki pơkuâ ƀơrô Rak ngăn kong ƀă rak vế kong kế ki chiâng xêh, Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong kong pơlê Gia Lai, tối:

‘’Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong hiăng pơkâ thế kơtăng khât mâu khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong ƀă mâu tíu pêi cheăng ki pơkuâ rak ngăn kong pêi pro tro hnoăng cheăng hbrâ mơdât on chếo kong plâ hâi plâ măng. Hiăng pêi pro dâng 250 km troăng kĭng mơdât on tơ’mô ƀă 700 ha kong, chôu kong ai tơdroăng ki pro kơdroh chếo, kơdroh kơlo iâ má môi ‘na on chếo kong a kong pơlê tâng lơ ai. Pakĭng mê, Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong ối tối tơbleăng tíu ki tơ’lêi tro on chếo troh rêm kơxô̆ phôn dêi rêm ngế cheăng tung khu rak ngăn loăng pơlái a tơring, khu ki pơkuâ vâ pro tiah lâi rĕng ai tíu ki chếo mê rĕng châ ‘nâi ƀă tơpâ”.

Hoàng Qui chêh

Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng