VOV4.Xơ Đăng - A kong pơlê Gia Lai, hnê hriâm râ mâm non, ki rơhêng vâ tối cho a kơpong hdroâng kuăn ngo trâm hên tơdroăng pá puât xua nôu pâ hok tro tá hâi hlê plĕng ki kal dêi tơdroăng rêh ối ƀă tơpui nâl Xuăn ahdrối kuăn vâ lăm hriâm râ má môi. Tung hên hơnăm kố châ xing xoăng pêi cheăng a hngêi trung pơlê Ia Tông, cheăm Ia Der, kơnôm pơtâng tối rơkê, mơhnhôk, cô yăo Ksor H’Nhiêm, ối a hngêi trung mâu yăo 30/4 – tơring Ia Grai, hiăng mơhnhôk tâi tâng vâi hdrêng mauh yăo troh hriâm a hngêi trung, tơdrêng amê tơkŭm po châ lâm hriâm ai tíu kâ pơtê hâi dế a pơlê kơtiê.

Mơhé tơvâ hên tơdroăng cheăng ‘na chiâk deăng la rêm kơmăng, prếi on veăng nâ Rơ Čom H’Lai  (kot mâ hơnăm 1993), pơlê Ia Tông, cheăm Ia Der, tơring Ia Grai pơ’lêh dêi rơpó rơtế ƀă kuăn kơdrâi cho Rơčom H’Nanh (hriâm lâm mauh yăo 4 hơnăm) rơbot hriâm mâu ƀai xua cô yăo K’Sor Nhiêm pơtroh. Klêi po ngăn ƀă pơchuât rơbot péa pái hdrôh ƀai dêi cô H’Nhiêm hnê, nâ H’Lai quay xup video tiô hnê mơhno, klêi mê pơtroh ăm cô yăo ngăn.

Ing khế 9/2021 troh nôkố, xua pơreăng COVID-19 tâ tú, mê muăn H’Nanh  ƀă 37 ngế pú ki ê tung lâm mauh yăo pơkrâ péa lâm chiâng môi, a hngêi trung pơlê Ia tông, cheăm Ia Dêr, tơring Ia Grai xuân rêm hâi tơdah xo ƀai pơtroh hriâm online rêm măng tĭng. Mơhé ôh tá châ trâm cô hnê a lâm, la ing túa hnê mê, H’Nanh ƀă mâu vâi pú  xuân châ tơpui po ngăn dêi rơpó ƀă châ kô yăo H’Nhiêm séa ngăn, châ ‘nâi rêm hâi mâu tơdroăng hriâm.

Cô hnê chư Ksor H'Nhiêm rơtế ƀă nôu pâ hok tro pro tơmeăm xah hên vâ hnê vâi ‘nĕng

Cho ngế muăn, nâ H’Lai hlo tro kơ tuăn xua ing apoăng hơnăm troh nôkố, muăn hiăng châ hriâm hên ƀai hơdruê, ƀai xuâng ki nếo ƀă púi vâ châ tơmâng ƀai dêi cô hnê a rêm kơxê măng:

“A tâ hmiân tuăn xua ai cô hnê mơhno, á lăm a chiâk xuân kơdroh iâ. Kuăn á gá chiâng pơchuât, chiâng hơhdruê, hiăng hlê phĕng  iâ’’.

Nâ Rơčom H'Yúi - Kăn Chi hô̆i mâu nôu pâ hok tro a hngêi trung mauh yăo  Ia Tông, cheăm Ia Dêr, tơring Ia Grai ăm ‘nâi, kơtăn kố 3 hơnăm tơngi hdrối nah, hngêi trung mauh yăo bú ai 1 môi toăng hngêi rơdâ 50met karê hiăng tơ’nhiê. Xua ti lâi ai hên mâu nôu pâ hok tro tung pơlê tối, vâi ‘nĕng ing 3 troh 5 hơnăm hâi teăm ăm hriâm chư, mê lăm hriâm mauh yăo bú xah ối hêi tê.

Ing hơnăm hriâm 2018 -2019 ƀă troh nôkố, cô yăo H’Nhiêm troh pơkuâ ngăn, ing mâu rôh hôp mâu nôu pâ, hôp pơlê, cô H’Nhiêm hiăng tối nhên ăm hlê ƀă nâl Jarai kum mâu nôu pâ vâi muăn hlê plĕng vâi ‘nĕng mauh yăo lăm hriâm a hngêi trung ôh tá xê to xah hêi ro, mê ối châ hriâm hên tơdroăng ‘na răk ngăn dêi rơná, hriâm tơpui nâl Xuăn ƀă hlối hmâ vâ ‘nâi kơnó chư hdrối vâ hriâm lâm môi.

Tơdroăng kố kum vâi ‘nĕng mơngế Jarai khên tơnôu, ‘nâi chiâng vâ hriâm ối xêh môi ngế tâ. Drêng hiăng hlê mâu nôu pâ ôh tá xê to ăm dêi kuăn lăm hriâm a hngêi trung, mê ối ‘nâi tơmiât mơhnhôk dêi rơpó roê gât, ‘no hnoăng veăng pro bo cheăng hngêi trung, ok bê tông, mơjiâng pro kuâ tât ‘na ngiâ ăm rơngiâp vâ pro plông xâh hêi krúa lĕm ăm vâi ‘nĕng.

Nâ Rơčom H'Yúi tối:

‘’Hdrối nah hngêi trung hâi lĕm môi tiah nôkố, mê mâu cô rơnuâ lĕm mơnâ mâ ngăn ai tŭm tơmeăm xúa hnê hriâm, vâi ‘nĕng rơhêng vâ hriâm, xah hêi. Hdrối nah âi ai plông xah tiah kố, plông to tơnêi, vâi ‘nĕng lo pa gong xah ‘mêi, ôh tá krúa. La sap ai cô H’Nhiêm  xua hiăng hnê ăm kuăn amê xuân môi tiah tâi tâng mâu vâi o hok tro akố’’.

Cô H'Nhiêm xup dêi video vâ hnê online

Jâ Đỗ Thị Nga, Ngế pơkuâ hngêi trung mauh yăo lơ 30/4, cheăm Ia Dêr, tơring Ia Grai ăm ‘nâi, ing hơnăm 2018 tơngi hdrối nah, a hngêi trung xiâm dêi pơlê Ia Tông bú ai dâng pá xôp 10 ngế vâi ‘nĕng ing 3-5 hơnăm lăm hriâm. Hnoăng ki mê ki hên vâ tối kơnôm ing ai cô K’sor H’Nnhiêm. Pakĭng mơhno, hnê tối, cô H’’Nhiêm đi đo tơmâng khât tung tơdroăng tơpui tơno ƀă nâl Xuăn ƀă châ mơnhên tối cô hnê rơkê râ tơring, râ kong pơlê tung hên hơnăm pơtối.

Tơdroăng ki kơnía, cô H’Nhiêm đi đo tơmâng  mơ-eăm ‘na tơpui tơno ƀă nâl Xuăn, la tung mâu chôu xah hêi cô hlối hnê, hlối tơbleăng ăm vâi ‘nĕng khôi túa, vêa vong ki lĕm ton nah dêi mơ ngế Jarai, pơtih tŏn chêng tôu koăng, ‘na tơdrá hơdruê, ‘na xâp ếo pơtâk tiô chal krâ nah.

‘’Malối, cô H’Nhiêm hâk pâ hok tro, tơpui hlế, la lâi xuân hâk tó băng vâi muăn. Mâu hơnăm hdrối, cô cho ngế cô ki xiâm dêi hngêi trung, châ mơnhên tối cô hnê rơkê kơhnâ râ kong pơlê, râ tơring, cho ngế djâ troăng lĕm ‘na hiâm mơno ƀă ‘nâi mơ-eăm tung pêi cheăng. Ing hơnăm cô H’Nhiêm lăm hnê akố, tơdroăng hnê hriâm nâl Xuăn châ tơ-brê, kơxô̆ hok tro lâm 1 châ hngêi trung râ má môi mơnhên tối’’.

Cô Ksor H’Nhiêm tối, tơná cô ai púi vâ tơdroăng ki kân cho mâu nôu pâ mơngế Jarai rế tơmâng khât tâ troh tơdroăng hriâm dêi kuăn ‘nĕng, kum kuăn ‘nĕng tơná châ rêh ối tơniăn tâ ing tơdroăng hriâm:

‘’Á hlo akố xahpá ó, iâ hok tro lăm hriâm. Hlo ti mê a khíu, á púi vâ kuăn ‘nĕng hdroâng kuăn ngo lăm hriâm, ‘nâi chư ‘nâi tơpui nâl Xuăn. Âi mâu nôu pâ hok tro ki ‘nâ ôh tá ăm dêi kuăn lăm hriâm xua rơpŏng hngêi pá puât, mê athế lăm lông mơhnhôk, veăng kum vâ mâu vâi o châ lăm hriâm a hngêi trung, vâ mâu vâi o hriâm rơkê, hlê plĕng hên tâ’’.

Mâu tơdroăng mơ-eăm ôh tá la lâi pơtê hnê vâi ‘nĕng dêi cô K’Sor H’Nhiêm ôh tá xê to hiăng châ mâu nôu pâ hok tro ƀă mâu hok tro lăm troh hriâm a hngêi trung mauh yăo Ia Tông, cheăm Iia Dêr, tơring Ia Grai tơmâng vâ hnê khĕn, pơla hdrối kố nah, kơvâ ngăn hnê hriâm ƀă hnê mơjiâng tuăn ngôa rơkê kong pơlê Gia Lai xuân pơkâ thế Khu xiâm ngăn hnê hriâm ƀă hnê mơjiâng tuăn ngôa rơkêa khĕn kơdeăn inâi pơxá cô cho ngế ki rơkê xiâm tung hơnăm 2020-2021.

Nguyễn Thảo  chêh

Gương tơplôu ƀă tơbleăng