VOV4.Xơ Đăng - Tơdroăng tơkêa bro Troăng Trường Sơn Đông tơkâ luâ 7 kong pơlê ối kơpong peăng Tơdế ƀă Tây Nguyên dế hbrâ tơkâ luâ  Kơdrum kong ilâmg Čư̆ Yang Sing tơkâ luâ kong pơlê Dak Lak ƀă kơdrum kong ilâng Bidoup Núi Bà, kong pơlê Lâm Đồng. Cho tơdroăng tơkêa bro ki kal dêi tơnêi têa, tơkâ luâ kơpong ki kal ‘na loăng pơlái, kong kế châ kring vế, gak ngăn krâu khât, ki ‘ló ga tơdroăng tơkêa bro mê athế châ pêi pro ki ‘ló ƀă tơtro khât, tro tiô mâu tơdroăng pơkâ dêi luât. Laga, tơdroăng pơkâ pêi pro mê ôh tá rak vế tro tiô túa pơkâ dêi luât. Khu pá kong ki lăm ko ‘nhê kong kố pro troăng la khu kăn gak ngăn kong ƀă kong pơlê, tơring cheăm ôh tá ‘nâi.

A Xá 1383 ƀă 1402 (Kơdrum kong ilâng tơnêi têa Čư̆ Yang Sin – kong pơlê Dak Lak) – tíu ki Khu rak ngăn tơdroăng tơkêa 46, Khu xiâm tí tăng ‘nâi plĕng, ối tung Khu pơkuâ ngăn lêng dế tơbleăng tơdroăng tơkêa pro troăng Sơn Đông tơdroăng pkâ Đ41. Akố, môi to troăng xŏn lối 7km, tơkâ luâ péa Xá hiăng châ gu pro tơbăng, ƀă lối 15ha kong tro ko ‘nhiê. Tâi tâng loăng kong a troăng ki kố pơrá tro chiâ, kui, pro tơbăng tâi; bu ối mâu xiâm loăng ki chiâng a kĭng troăng. Pôa Y Te Ƀuôn Krông, ngế ki pơkuâ tíu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong tơring Lak, kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi, ôh tá ‘nâi nhên tơdroăng ki gu kố cho pơxiâm sap ing rôh ki lâi.

Troăng 7km châ gu tơbăng tơkâ luâ Kơdrum kong ilâng Čư̆ Yang Sing

Mâu kơ koan ki ai tơdjâk troh dêi tơring ƀă kong pơlê bu châ ‘nâi tơdroăng kố a mơ’nui khế 1 kố nah. Ƀă pôa Lộc Xuân Nghiã, kăn pơkuâ Kơdrum kong ilâng Tơnêi têa Čư̆ Yang Sin tối: kơdrum tro gu tơbăng kân, klăng a mâu tíu gâk tơkŭm rak vế mâu ƀăng tơnêi achê kuăn pơlê rêh ối. Tơdrêng amê, tíu pêi cheăng kố xuân ôh tá vâ hmâng, ôh tá tơmiât môi tíu pêi cheăng tơnêi têa mê ko ‘nhiê kong drêng tá hâi ăm phêp.

“Nhŏng o a tíu gâk kố ôh tá vâ hmâng, hmôu pơ tơmiât mê cho kơ koan tơnêi têa, ki hên pêi cheăng kơpong pa kong kố mơni kô ai tơdroăng ki muih pro chiâk deăng. Peăng khu rak ngăn ƀă kăn pơkuâ, mâu ƀơrô cheăng dêi Kơdrum kong ilâng mê tơdroăng ki séa ngăn, tơdroăng ki prôk lăm gá xơpá, ối tung mâu kơpong hngế xuân tá hâi châ mot ngăn”.

Loăng kong tro ko kơtong vâ gu troăng tung Kơdrum kong ilâng tơnêi têa Čư̆ Yang Sing

Pôa Võ Thành Huệ, kăn phŏ hnê ngăn Vi ƀan tơring Lak, kong pơlê Dak Lak tối nhên, tíu pêi cheăng pro troăng Trường Sơn Đông hiăng ôh tá tơbleăng ăm khu kăn pơkuâ mê vâi hmêo pơ ăm xêh mâu kơmăi kơmok, rơxế mot gu kong dêi kơdrum kong ilâng Tơnêi têa Čư̆ Yang Sing. Pôa Huệ ăm ‘nâi, 15 ha kong nếo tro ko ‘nhiê nôkố xuân tá hâi ai pơkâ hơ’lêh tơdroăng ki xúa tơnêi, xua khu kăn pơkuâ hơ’lêh ối tung Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh.

Tơring mơnhên kố cho tơdroăng pro xôi ‘na luât ƀă dế tơrŭm ƀă mâu kơvâ cheăng dêi kong pơlê séa ngăn, pêi pro nhên.

“Mâu tíu pêi cheăng mê ôh tá tơbleăng ăm khu kăn pơkuâ tơring, tá hâi pêi pro hơ’lêh, hmôu pơ djâ xêh kơmăi kơmok, rơxế troh lăm gu pro tơbăng môi tiah cho xôi luât pơkâ dêi tơnêi têa. Tơring hiăng pơcháu ăm Khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong séa ngăn, pêi cheăng ƀă tíu pêi cheăng ki pơkuâ ngăn kong cho Čư̆ Yang Sing, tơbleăng ăm Khu ngăn chiâk deăng ƀă Mơnhông thôn pơlê, Khu rak ngăn loăng pơlái kế kong pơlê vâ ai troăng hơlâ hnê mơhno”.

Pôa Nguyễn Quốc Hưng, kăn pơkuâ ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong dêi kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi, tíu ki gu, ko ‘nhiê kong ối tung tơdroăng Đ41 dêi tơkêa troăng Trường Sơn Đông, xua Khu rak ngăn tơdroăng tơkêa 46 (Khu xiâm tí tăng ‘nâi, ối tung khu xiâm pơkuâ ngăn lêng) teăng mâ khu ki ‘no liăn cheăng. Kố cho môi tung hên tơdroăng tơkêa dêi tơdroăng tơkêa bro Trường Sơn Đông, tiô tối hdrối ai ki xŏn dâng 26 km ƀă lối chât ha kong xiâm dêi Kơdrum kong ilâng Čư̆ Yang Sing kal hơ’lêh.

Pôa Hưng tối nhên, kong pơlê Dak Lak ƀă Khu xiâm ngăn chiâk deăng ƀă Mơnhông thôn pơlê hiăng hnê mơhno nhên ăm Khu rak ngăn tơdroăng tơkêa 46 pro mâu hlá mớea hơ’lêh mê tíu pêi cheăng hiăng gu kong. Khu dế tơrŭm ƀă mâu kơ koan ki ai tơdjâk séa ngăn, pêi pro nhên mâu tơdroăng ki pro xôi ko ‘nhiê kong ôh tá tro luât:

“Khu kô ai hnoăng cheăng tơrŭm cheăng ‘na mâu khu ki pơkuâ vâ mơnhên tíu ki tro vâi gu, séa ngăn tíu ki vâi gu vâ pơxâu phak tro tiô pơkâ, tiô Luât rak kong, tiô mâu tơdroăng pơkâ. Ki kố mê ôh tá pơxâu phak ‘na liăn ngân xếlo, lối 5 sào kong pêi kâ hiăng cho tơdroăng ki kal, mê kố lối 15 ha kong ki xiâm rế kal tâ’’.

Tơpui ƀă ngế chêh hlá tơbeăng Rơ’jiu Việt Nam, môi ngế kăn pơkuâ dêi Khu rak ngăn tơdroăng tơkêa Troăng Trường Sơn Đông, tơdroăng ki ko ‘nhiê kong pro troăng xuân ai a kơdrum kong ilâng BiDuop Núi Bà, kong pơlê Lâm Đồng. A tơdroăng tơkêa Đ42 ƀă C13 dêi tơdroăng tơkêa, môi tíu ki xŏn to lâi km ƀă hên ƀăng tơnêi kong chiâng xêh hiăng tro ko ‘nhiê tâi.

Tiô pơkâ, kong ki xiâm cho kong kế dêi tơnêi têa châ rak vế ƀă rak vế kơtăng; tơdroăng ki hơ’lêh kong kal athế tơbleăng ăm Kuô̆k hô̆i, Chin phuh. Tơdroăng ki pro troăng Trường Sơn Đông ki hmêo pơ gu ‘nhiê xêh tiah mê ôh ti xê xôi pơkâ mê ối pro ai tơdroăng ki ôh tá tro kân ăm tơdroăng ki ko ‘nhiê kong ƀă hdi xo kong kế loăng a mâu Kơdrum kong ilâng Tơnêi têa Čư̆ Yang Sing prếi Bi Doup Núi Bà.

VOV Tây Nguyên

Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng