VOV4.Xơ Đăng - Tung pơla achê kố a kong pơlê Kon Tum ai hên tơdroăng ki khu mơdró kâ ƀă rơpŏng ki tê mơdró ‘no liăn pro tíu kâng Điê̆n tưh vâ roê kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng. Ki khât gá ăm hlo, pakĭng tơdroăng pêi pro kơhnâ kum kuăn pơlê, malối cho kơpong hngế hngo, kơpong hdroâng kuăn ngo tê kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng mê mâu tíu kâng Điê̆n tưh kố dế hlo ai hên tơdroăng ki xôi tơdjâk troh tơdroăng cheăng tê mơdró ƀă hêng hôu.

Troăng kân lăm ngi kong pơlê ki ê kơxô̆ 678 tơkâ hluâ 4 cheăm: Đăk Tờ Kan, Đăk Rơ Ông, Đăk Sao ƀă Đăk Na, tơring Tu Mơ Rông, kong pơlê Kon Tum hơngế 27km laga nôkố ai troh 10 Tíu kâng điên tưh rôe tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng. Tung mê, krê kơpong ối tung cheăm Đăk Rơ Ông tơkŭm hên má môi ƀă 5 Tíu kâng. Pôa Ngụy Đình Phúc, Kăn pơkuâ Khu pơkuâ kơchơ tê mơdró kơxô̆ 2, Kơ koan xiâm pơkuâ kơchơ tê kong pơlê Kon Tum tối ăm ‘nâi, séa ngăn nhên ăm hlo, mâu Tíu kâng đie#n tưh rôe tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng kố pơrá ai pro xôi:

’Má môi cho mâu Tíu kâng đie#n tưh xúa kâng ôh tá ai tĕm tem tơmeăm khoăng ƀă mơnhên tiô pơkâ. A mâu tíu rôe tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng ôh tá tĕm yă tiô pơkâ xua mê yă dêi mâu Tíu kâng ôh tá tơdâng dêi pó xua mê kuăn pơlê tro lu\p drêng tê tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng. Ngin nhôm kâng kố cho ôh tá tơniăn’’.

Séa ngăn châ hlo tâi tâng mâu Tíu kâng đie#n tưh pơrá ai xôi

Rơtế ƀă mâu tơdroăng pro xôi tung kơvâ tê mơdró, môi tiah: ôh tá ai mơ-éa phêp tê mơdró; kâng ôh tá ai tĕm inâi tơmeăm; ôh tá tŭm ƀă ôh tá ai hô sơ Tíu kâng, tê mơdró ôh tá tro tiú, ôh tá tĕm yă rôe tơmeăm khoăng ƀă hía hé. 10 tíu kâng đie#n tưh rôe tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng a troăng kân lăm ngi kong pơlê ki ê kơxô̆ 678 tơkâ hluâ 4 cheăm dêi tơring Tu Mrông ối ai mâu tơdroăng pro xôi môi tiah: po troăng tơdjêp ôh tá tro luât mot a troăng kân, chiâ hâng lông troăng krâ tíu kâng  Đie#n tưh, mơjiâng hngêi ối tung kơpong tơnêi vâ pro troăng kân.

Pôa Nguyễn Thái Hoàng, ngế pêi cheăng séa ngăn, ngế séa ngăn, ối tung Khu pơkuâ rak tơniăn troăng klông ƀă rơxế kơtâu kong pơlê Kon Tum, tối ăm ‘nâi:

’Tơdroăng apoăng cho po troăng tơdjêp ôh tá tro luât mot a troăng kân mê ôh tá ai tơdroăng ăm phêp dêi kơ koan cheăng. Tơdroăng kố kô pro ôh tá tơniăn troăng klông a tíu ki pro kâng kố po troăng tơdjêp. Pakĭng tơdroăng kố xuân thế tối nhên tơ’nôm môi tơdroăng mê cho tung tơdroăng ăm mơ-éa phêp tê mơdró ôh tá ai tơdroăng ki tơdâng tơ’mô.

Ki tro mê cho ahdrối ai mơ-éa phêp kĭ tê mơdró mê thế ai mơ-éa phêp tơdjêp troăng mê kố pro tơrôu xua mê nôkố chiâng ai mâu tơdroăng môi tiah mê’’.

Tíu kâng đie#n tưh a thôn Mô Bành, cheăm Đăk Rơ Ông pro krâ tung tơnêi troăng kân

Tiô xêo dêi kơ koan cheăng tơring Tư Mrông ăm hlo, tung tơring nôkố ai 15 tíu kâng đie#n tưh rôe tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng ƀă ki hên cho rôe pôm dêi kuăn pơlê. Pakĭng mê, tơdroăng ki tơtro cho kum kuăn pơlê, ki má lối cho a kơpong hơngế hơngo, kơpong hdroâng kuăn ngo tê pôm mê mâu Tíu kâng kố xuân ai hên tơdroăng ki pro xôi tơdjâk troh tơdroăng tê mơdró ƀă pro kuăn pơlê hêng hôu.

Ki nhên môi tiah lu lêa drêng kâng; kơdroh % hbâ pro tro lu\p ăm kuăn pơlê pêi chiâk deăng; pêi cheăng ôh tá tơdrăng kơdroh yă drêng rôe (tơdrêng amê hngêi kơmăi rôe sap ing 2.300 troh 2.400 liăn/kilô mê mâu Tíu kâng kố bu rôe dêi kuăn pơlê sap ing 1.800 liăn troh 2.000 liăn/1 kilô ƀă thăm nếo iâ tâ) ƀă hía hé. Hdrối mê mâu Tíu kâng đie#n tưh rôe tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng tung tơring ai pro xôi, tơdjâk troh tơdroăng tê mơdró ƀă gâk kring tơniăn thôn pơlê.

Pôa Phạm Xuân Quang, Kăn phŏ hnê ngăn Vi ƀan tơring Tu Mrông tối ăm ‘nâi, khu râ kăn pơkuâ tơring xuân hiăng ai hnê mơhno ‘na tơdroăng kố:

’Tơring xuân hiăng thăm hnê mơhno ăm mâu cheăm pơkuâ krá tơniăn ôh tá ăm mâu tíu kâng kố pơtối ai nếo. Ƀă mâu tíu kâng a tơring hiăng ai troăng hơlâ mê pơkâ mâu Tíu kâng kal kêi đeăng pro mơ-éa tiô tro pơkâ ƀă pêi tiô mâu pơkâ dêi luât. Ƀă mâu tíu kâng pro xôi mê ngin xuân hiăng tối ăm Khu séa ngăn troăng klông ƀă rơxế kơtâu khu ki tơdjâk troh tơdjâk. Klêi mê thế tơniăn ‘na yă, ngin hiăng pêi cheăng ƀă khu pơkuâ kơchơ tê mơdró rơtế Kơ koan xiâm séa ngăn ki dâi lĕm Khu pơkuâ Khoa hok vâ pơkuâ, séa ngăn’’.

Tung 10 tơring, pơlê kong kơdrâm dêi kong pơlê Kon Tum, bu xêo tung 2 tơring Tu Mrông ƀă Đăk Tô nôkố hiăng ai 32 Tíu kâng đie#n tưh rôe tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng. Klêi kơ’nâi séa ngăn apoăng dêi Khu pơkuâ kơchơ tê mơdró kơxô̆ 2, Kơ koan xiâm pơkuâ kơchơ tê mơdró kong pơlê Kon Tum, Khu pơkuâ Khoa hok ƀă Kŏng ngê̆ rơtế kơvâ cheăng 2 tơring kố ăm hlo, tâi tâng mâu Tíu kâng Đie#n tưh kố tê mơdró ƀă rơpŏng tê mơdró krê pơrá ôh tá tơniăn mâu pơkâ. Ƀă xuân xua ôh tá pêi pro tơtro mâu troăng pơkuâ sap apoăng chiâng ai tơdroăng mâu Tíu kâng đie#n tưh rôe tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng hiăng pro tơdjâk ôh tá lĕm tá tung kơvâ tê mơdró ƀă gâk kring tơniăn thôn pơlê, xua mê kal thế châ ‘mâu rơnêu tơdrêng hlối.

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng

Khoa Điềm chêh