A Dak Lak, klêi kơ'nâi môi khế tơbleăng pêi tơdroăng “30 hâi măng” pro kơxô̆ kơpong pêt ƀă tíu tâ tung kơthung, troh nôkố dâng 60% ƀăng tơnêi ƀă ‘noăng chư chêh hiăng châ chêh tung kơmăi. Tơdroăng vâ pêi pro sap ing hâi lơ 7/8 troh 7/9, tơkŭm séa ngăn, chêh tơkŭm, pro tơniăn ƀă 'mot tơ'nôm tơdroăng ƀă mâu kơpong pêt sầu riêng ƀă tíu tâ tung kơthung. Mâu tôh pêi cheăng tơdrêng séa ngăn ƀăng tơnêi, tíu, ngế pơkuâ, hô sơ tro tiô luât ƀă tơdroăng pêi pêt.

Kố ôh tá xê to tơdroăng ki chêh tơ’nôm ‘noăng chư chêh, mê ối cho troăng prôk ki tro tơdroăng nếo vâ mơdêk châ tơƀrê pơkuâ, gum tung ti tăng xiâm kối ƀă tơxâng pơkâ dêi mâu kơchơ mơdró tê ngi kong têa ê. Pôa Bùi Hồng Quý, Kăn pơkuâ Khu pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng ƀă Kong prâi kong pơlê Dak Lak, tối ăm ‘nâi:

“Khu pơkuâ ngăn chiâk deăng ƀă Hyôh kong prâi hiăng mơjiâng 8 tôh pêi cheăng pêi pro hnoăng cheăng kố ƀă xuân hiăng pơkâ thế mâu cheăm, bêng ki ai plâi sầu riêng hnê tối, mơhnhôk kuăn pơlê veăng mơjiâng mah kơxô̆ kơpong pêt, tơrŭm kơhnâ chêh 'măn tung kơmăi mah kơxô̆ kơpong pêt. Khu kố xuân kô pơtối séa ngăn vâ rơtế ƀă mâu kong pơlê pêi pro mâu hnoăng cheăng ki u ối”.

Pêi pro Tơdroăng xiâm tơbleăng a rôh hôp 36/2026/NQ-CP, Tíu xiâm mơhnhôk pêi chiâk deăng tơnêi têa, Khu xiâm pơkuâ ‘na pêi Chiâk deăng ƀă Kong prâi tơkŭm pơtâp ăm khu ki mơhnhôk pêi chiâk deăng ‘na pêt mơjiâng tơniăn, mơjiâng mah kơpong pêt, ti tăng xiâm kối ƀă tơxâng pơkâ dêi kơchơ mơdró a kong pơlê Lâm Đồng.

Mâu ngế hriâm séa ngăn túa pêt plâi krui kơxái rơdâ dâng 8.000 met karê a cheăm Phú Sơn Lâm Hà, châ pơkâ troăng hơlâ pêi pêt tiô VietGAP, ai pro troăng klŏng tôh têa kơdĭng ƀă kơmăi tôh xêh phon. Khu cheăng xuân séa ngăn môi hngêi kơmăi uâ pơliê plâi krui kơxái ai ivá lối 10.000 tâ̆n rêm hơnăm.

Pôa Lê Quốc Thanh, Kăn pơkuâ Tíu xiâm hnê mơhnhôk pêi chiâk deăng Tơnêi têa mơnhên: drêng kơpong pêt tơmeăm châ mơnhên, tơmeăm ai xiâm kối nhên, pêi pêt tơrŭm ƀă uâ mơdiê ƀă tê mơdró, ivá tơbriât dêi tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng Việt Nam kô châ mơdêk.

“Hnê mơhnhôk pêi chiâk athế rơtế prôk ƀă kuăn pơlê pêi chiâk deăng a chiâk deăng. Athế hơ'lêh ƀă pơhlêh ing tơdroăng ki hnê mơhno kih thuât chiâng tơdroăng ki tơmiât 'na cheăng kâ pêi chiâk deăng, veăng tung tâi tâng mâu tơdroăng. Pin athế ai tŭm mâu tơdroăng ki rơkê plĕng, kô ai mâu tơdroăng ki hnê tối, lâm hnê hriâm, hnê mơhno vâ chiâng mâu ngế ki hnê mơhnhôk pêi chiâk deăng ki rơkê. 'Nâi troh tơdroăng ki rơkê plĕng 'na kơchơ mơdró, 'na tơdroăng ki tơdjêp ƀă tơkŭm tŏng kum kuăn pơlê veăng tung mâu túa cheăng Khu tơrŭm cheăng”.

Nếo achê kố, Kơ koan xiâm pơkuâ pêt mơjiâng tơmeăm ƀă Rak vế hdrê kơchâi plâi pôm, Khu xiâm pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng ƀă Kong prâi tối ăm ‘nâi Kơ koan xiâm Pơkuâ xo hnoăng mơhá kong têa Sinuâ hiăng kĭ tơ’nôm 567 mah kơxô̆ tíu tâ tung kơthung ƀă kơpong pêt plâi sầu riêng châ ăm phêp tê ngi kong têa Sinuâ.

Tung mê ai 401 mah kơxô̆ kơpong pêt ƀă 166 mah kơxô̆ tíu tâ tung kơthung. Ing mê, veăng kum mơdêk ivá tê ngi kong têa ê plâi sầu riêng ki xiâm troh a kong têa Sinuâ, tơdrêng amê hlối pro tơ'lêi hlâu vâ mâu kong pơlê, khu mơdró kâ ƀă kuăn pơlê tơkŭm vêh pêt, rôe, tâ tung kơthung ƀă tê ngi kong têa ê, malối tung pơla Tây Nguyên pơxiâm mot tung rơnó krí plâi.

Ing mâu kơxô̆ ‘na ‘noăng chư chêh a Dak Lak, mâu troăng pêi pêt mơjiâng tơmeăm tơtro a Lâm Đồng troh tơdroăng po rơdâ mah kơxô̆ châ ăm phêp tê ngi kong têa Sinuâ, kô hlo pêi chiâk deăng Việt Nam dế chôa ‘lâng pơhlêh ing xiâm rêi.

Mê cho hơ'lêh sap ing túa pêi cheăng, túa pơkuâ ngăn troh túa ki tơdjêp ƀă kơchơ mơdró; sap ing pêi cheăng krê chiâng pêi cheăng tơrŭm, sap ing tơtrŏng pêi lo hên chiâng tơtrŏng pêi lo tơmeăm dâi lĕm, tơniăn ƀă kơnâ. Kố xuân cho môi tung mâu tơdroăng ki mơhno nhên dêi tơdroăng ki Việt Nam mơnhông tung chal nếo: hbrâ rơnáu xúa kŏng ngê̆, mơdêk ki dâi lĕm mơngế pêi cheăng, tơkŭm pêi cheăng ƀă tơxâng tro tâ mâu tơdroăng pơkâ dêi kơchơ mơdró lâp plâi tơnêi.