VOV4.Xơ Đăng - Rơtế ƀă lâp tơnêi têa, hơnăm 2021, mâu kong pơlê a kơpong Tây Nguyên tơkŭm tâi ivá vâ rế hbrâ mơdât pơreăng COVID-19 rế rak vế mơnhông mơdêk cheăng kâ. Tung mê, pêi chiâk deăng Tây Nguyên hiăng hdró môi hơnăm ki tơƀrê drêng ai kong pơlê nếo tơrŭm tê kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng tơƀrê a kơchơ tung tơnêi têa, rế tê ngi kong têa ê châ a kơlo 1 rơtal dollars. Tơdrêng amê, Tây Nguyên xuân hdró môi hơnăm krếo thế ‘no liăn a mâu tơdroăng tơkêa pêi chiâk deăng kân, pro ivá ăm tơrŭm pêi chiâk deăng, liăn vâ mơnhông krá tơniăn.

Mơgêi hơnăm 2021, pôa Võ Đình Danh, Kăn pơkuâ khu tơrŭm cheăng pêi chiâk deăng Dak Mil, cheăm Đức Minh, tơring Dak Mil, kong pơlê Dak Nông tó loi tơngah khât. Ôh tá xê to châ tơ-ƀrê tâi tâng mâu pơkâ ‘na pêi lo liăn, liăn rơkâ, mê khu tơrŭm cheăng ối châ mơnhên tơdroăng ki tơdrăng tá hiâm mơno ƀă ki kơnâ dêi khu tơrŭm cheăng. Pôa Danh tối ăm ‘nâi, tung dế pơla ai pơreăng xông tâ tú ó, kơphế ƀă tiu dêi khu tơrŭm cheăng xuân tê châ yă kơnâ; tung tơdroăng pá puât tâi tâng nôkố, mâu tơmeăm kơchâi, plâi pôm drêh lĕm dêi khu tơrŭm cheăng xuân châ tê tâi tâng.

Ki kal má  môi cho tá kuăn pơlê pêi chiâk deăng, khu tơrŭm cheăng ƀă khu tê mơdró pơrá rak tơdroăng ki khŏm mơ-eăm, tŏng kum dêi pó tơkâ hluâ pá puât:

‘’Khu tơrŭm cheăng ngin ki hên cho tê mơdró kơphế. Ƀă kơchâi drêh, plâi pôm mê ai trŏng ‘nhŭng. Drêng ai pơreăng mê peăng kŏng ti tơrŭm vâi xuân tê tiah hmâ. Kŏng ti kố pêi cheăng ƀă á châ to lâi kố ƀă troh hơnăm kố vâi xuân rak tíu tê ăm á ƀă ối mơdêk yă ăm á tung rơnó pơreăng xông tâ tú nếo. Á hlo vâi pêi cheăng cho lĕm tro’’.

Kơphế xuân cho tơmeăm ki xiâm tung tơdroăng ki châ tơ-ƀrê châ rơtal dollars dêi tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng Tây Nguyên

Drêng mâu tơmeăm kơchâi drêh – plâi pôm dêi mâu kong pơlê Tây Nguyên ai môi hơnăm tơkâ hluâ pá puât – hluăn ing rơ-iô mê mâu tơmeăm tê ngi kong têa ê ki xiâm, môi tiah kơphế, kơxu, tiu pơtối ôh tá pá, mơnhông mơdêk hôm păng ‘nâng. Ôh tá xê to tơtêk hên châ liăn hên tung tơdroăng tê ngi kong têa ê (ƀă 2 kong pơlê châ lối 1 rơtal dollars), hơnăm 2021, tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng Tây Nguyên ối châ tê hên a mâu kong têa ki mơnhên kơtăng nếo vâ rôe, môi tiah Nhuk ƀă EU, mơnhên troăng prôk la ngiâ ‘na tơdroăng ki dâi lĕm tơmeăm khoăng ƀă tơdroăng ki pơ’lêh nếo, xông kân dêi mâu khu tê mơdró.

Pôa Lê Đức Huy, Kăn pơkuâ Simexco Dak Lak, khu tê mơdró mơ’no liăn cheăng – tê kơphế ngi kong têa ê – tơmeăm ki ki pêt tung ƀăng kân rơdâ ƀă ai hên má môi a kong pơlê tối: roh pơto drô troăng têa kơxĭ hơnăm 2021 ai drêng tâk châ 10 xôh, tơdroăng pơcháu tơmeăm ăm mâu khu tơrŭm cheăng cho pá puât, laga tê tơmeăm ngi kong têa ê dêi kŏng ti xuân tơtêk hên sap ing hdrối nah troh nôkố, châ vâ chê 270 rơtuh dollars. Tiô pôa Huy, châ tơ-ƀrê kố cho kơnôm troăng pêi ton xŏn mơ’no liăn cheăng tơtro tung hên hơnăm, ing tơrŭm mơjiâng kơpong pêt tơmeăm troh ai hên mâu ngế hơnăm ối nếo pêi cheăng. Kơnôm tơrŭm mơjiâng kơpong pêt tơmeăm, Simexco Dak Lak ai tơmeăm hên ƀă dâi lĕm; kơnôm pêi cheăng tiô ki nếo teăm tơdrêng, khu tê mơdró hiăng tơrŭm châ tơ’nôm hên tơmối lâp plâi tơnêi tung pơla ai hên tơdroăng pá puât:

“Hơnăm kố nah cho pá puât vâ á lăm pôu khu tơrŭm cheăng lơ khu tơrŭm cheăng troh lăm pôu á mê ƀă túa ki rơkê tơtro dêi pú mê ‘na tê tơmeăm online, ti tăng mâu ngế ki rôe tiô troăng online mê hơnăm kố nah hiăng mơdêk kơxô̆ kố to a ‘ngêi, tâk châ péa xôh, châ 16 rơpâu tâ̆n. Xua mâu pú mê ‘nâi rak mâu ngế ki rôe, ‘nâi tối mâu tơdroăng dêi Simexco, môi tiah kơpong ki pêt mơjiâng hên, ai pêt mơjiâng kơphế krá tơniăn, ai tơmâng troh kong prâi, kơdroh mơ’no trếo ‘mêi hngêi nhĕng ƀă chu lăm livestream mâu hngêi kơmăi. Ƀă mâu tơmeăm mê mâu pú mê report ăm mâu ngế ki rôe đi đo. Klêi kơxuô mê mâu pú mê pơtroh ăm mâu ngế ki rôe hlối. Pro tiah mê xua mê hiăng châ tê tơmeăm cho hôm păng ‘nâng’’.

Plâi sầu riêng xuân cho plâi pêi lo liăn hên tung tơdroăng cheăng kâ dêi Tây Nguyên, mơhé trâm pá tung tơdroăng chơ pơto

2021 cho hơnăm pá puât, xuân cho hơnăm châ tơ-ƀrê dêi tơdroăng pêi chiâk deăng Tây Nguyên ƀă kơchơ tê mơdró kơphế, tiu, kơxu rak tơniăn ó rơdêi, yă tê ngi kong têa ê tâk sap ing lối 20% tơngi klêng tâng pơchông ƀă roh kố hơnăm hdrối. Xiâm kối dêi pêi chiâk deăng Tây Nguyên xuân pơtối châ rak tơniăn ƀă hên tơdroăng tơkêa bro kân tung pêt mơjiâng tơmeăm, păn mơnăn mơnôa ƀă uâ mơdiê. Tiô pôa Nguyễn Huỳnh Phú Lâm, Kăn phŏ hnê ngăn khu tê mơdró hơnăm ối nếo kong pơlê Gia Lai, tơdroăng mơhnhôk chât tơdroăng tơkêa bro kân ‘na păn mơnăn mơnôa tung hơnăm 2021 cho tơdroăng ki tơtro lĕm.

Tâng pro tơ’lêi hlâu tơtro vâ mâu khu mơ’no liăn pêi pro tơdroăng tơkêa bro mê bu krê ƀă 43 tơdroăng tơkêa bro hiăng châ Vi-ƀan kong pơlê môi tuăn troăng hơlâ mơ’no liăn cheăng, kơxô̆ liăn kĭ vâ chê 5.600 rơtal liăn, Gia Lai hiăng chiâng tơmiât troh môi tơdroăng pêi chiâk deăng krúa lĕm ƀă kong prâi, kuăn mơngế - pêi cheăng xúa kơmăi kơmok – tê mơdró kêi đeăng tâi tâng vâ mơnhông mơdêk krá tơniăn:

“Ôh tá xê to pơtê a tơdroăng păn mơnăn mơnôa mê tơdroăng akố cho tơrŭm chiâng tơmeăm kơnâ krá tơniăn, môi tiah hngêi kơmăi mơjiâng pro tơmeăm chĕm păn mơnăn păn, klêi mê kơpong pêt tơmeăm vâ pơtroh ăm hngêi kơmăi tơmeăm kâ mê. Tâi tâng mâu tơmeăm mê mơjiâng ăm tơdroăng cheăng kâ, tê mơdró mơnhông mơdêk. Ƀă ing mê, tơnêi tơníu ƀă hên tơmeăm khoăng dêi kuăn pơlê tung kong pơlê xuân tâk ki kơnâ’’.

Xuân ôh tá păng piu môi tơdroăng ki ai khât cho hơnăm 2021, kuăn pơlê pêi chiâk deăng Tây Nguyên mơ’no hên ivá tung hên khế ton xŏn, pơtối mâu rơnó krui ngeăm, rơnó plâi ói, plâi nong, rơnó pía kái tro kơdroh yă, pá vâ châ tê, pro tro lŭp hên. Pôa Phạm Tuấn Anh, Kăn pơkuâ Khu pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng ƀă mơnhông mơdêk thôn pơlê dêi kong pơlê Dak Nông tối, mâu tơdroăng tro lŭp tiah mê cho pá vâ ví. Xiâm kối cho tơdjêp kơchơ tê mơdró tơdjâk pakong đi đo hrá, tê ôh tá châ teăm tơdrêng drêng mâu tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng drêh lĕm troh rơnó.

Vâ rak tơniăn mơnhông mơdêk krá tơniăn tung tơdroăng nếo nôkố, Dak Nông mơnhên thế hbrâ mơjiâng mâu tơdroăng tơrŭm pơla kuăn pơlê pêi chiâk deăng, khu tơrŭm cheăng ƀă khu tê mơdró, krá tơniăn ing kơpong pêt hên tơmeăm troh kơchơ tê mơdró. Vâ pêi chiâng tơdroăng kố, kong pơlê dế thăm mơhnhôk mâu khu tê mơdró kân, hnê tơ’nôm mâu khu tơrŭm cheăng ƀă khu tê mơdró kŭn, pro tơ’lêi hlâu vâ mâu khu tê mơdró chiâng khu ki tơrŭm:

‘’Ngin xuân hiăng séa ngăn mơnhên mâu tíu uâ mơdiê pêt mơjiâng tơmeăm tung kong pơlê. Môi tung mâu tơdroăng kân mê vâi trâm cho tơdroăng ôh tá tŭm tơmeăm. Kố cho tơdroăng ki pá ƀă kơvâ pêi chiâk deăng, pro ti lâi chiâng kum ai kơpong pêt mơjiâng tơmeăm tơniăn. Ngin dế rơtế ƀă mâu khu tê mơdró ƀă khu tơrŭm cheăng tung kong pơlê  pêi chôa ‘lâng vâ pro ti lâi mâu hngêi kơmăi đi đo ai tŭm tơmeăm tơxâng tiô ivá mơjiâng tơmeăm. Ƀă mâu grup pơkuâ ki kân ai hên túa pêi ki rơkê tơtro mê vâi ôh tá kal tŏng kum ki klâi ‘na liăn ngân ôh, mê vâi kal tơdroăng pêi cheăng ‘na liăn ngân tơdrăng lĕm, khu râ kăn pơkuâ đi đo rơtế ƀă vâi. Mê cho tơdroăng ki ngin kô pêi vâ kum ăm khu tê mơdró, kum ăm troăng pêi ton xŏn uâ mơdiê tơmeăm dêi kŏng ti grup pơkuâ cheăng kố’’.

Hơnăm 2021, pŭn tung 5 kong pơlê Tây Nguyên ai kơlo tơtêk tê tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng ngi kong têa ê hên má môi; péa tung pơtăm kong pơlê tê tơmeăm ngi kong têa ê châ lối 1 rơtal dollars, ăm hlo ivá dêi tơdroăng pêi chiâk deăng – kuăn pơlê pêi chiâk deăng ƀă khu tê mơdró a Tây Nguyên hiăng châ mơdêk. Tung dế mâu tơdroăng ki châ tơ-ƀrê dêi môi hơnăm hên tơdroăng pá puât, pơrá ai tơdroăng ki kơnâ dêi tơdroăng pơ’lêh nếo ƀă tơrŭm. Kố kô pơtối cho tơdroăng mơhnhôk vâ tơdroăng pêi chiâk deăng Tây Nguyên pơtối châ tơ-ƀrê tung hneăng la ngiâ.

VOV4 Tây Nguyên chêh

A Sa Ly tơplôu ƀă tơbleăng