*Têt hơnăm nếo dêi hdroâng mơngế Việt Nam xuân tro klăng ƀă Têt dêi mơngế Jarai a Tây Nguyên a rơnó “ôu kâ mơdĭng” drêng hiăng klêi xo dêi tơmeăm a chiâk. Kuăn pơlê hmâ tơkŭm po mơdĭng  kân mê cho mơdĭng mơnê, mơdĭng to hngêi nếo, mơdĭng lôi tơnâp kiâ ƀă hên mâu tơdroăng po mơdĭng ki ê... Mâu tơdroăng pro mơdĭng mê dêi mơngế Jarai xuân môi tiah vâ mơnê, xối ăm jâ pôa, lơ túa tơlá po văng rơnêu dêi tơnâp kiâ jâ pôa dêi mơngế Xuăn.

Pôa Kasor Chuel krâ pơlê ối a buôn Rưng Ama Nhiu, cheăm Ia Rbol, kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi, mâu túa lĕm tro ton nah mê mơhno tuăn pâ kơ kơ xeăng, nôu pâ, jâ pôa pin rôh nah rêm rôh troh pro tơdroăng kal. Tơdah rơnó Hơngui hơnăm nếo, pôa Ksor Chuel krâ pơlê ai tơpui pơchân péa pái nâl:

“Hơnăm nếo hiăng troh, a rơkâu tơdroăng ki lĕm má môi ăm tâi tâng pó vâi krâ nhŏng o tung mâu pơlê. Sap mâu hiăng krâ troh mâu ối nếo, rơkâu rêm ngế mo lĕm châ, tơniăn  lĕm, tơrŭm môi tuăn dêi rơpó. Púi vâ vâi krâ nhŏng o pin rế hlê plĕng tâ, troăng hơlâ dêi Đảng luât tơnêi têa; pơtối loi, rak vế ki tro tio hnê mơhno, rak ngăn dêi mâu kăn kong pơlê. Ing mê, rơtế ƀă dêi rơpó mơjiâng tơdroăng rêh ối rế tơniăn, mơnhông ƀă rơpŏng hngêi rế tơtô, hơniâp”.

Sap ing ƀuôn Prao, cheăm M’Drak, kong pơlê Dak Lak, pôa Y Kŭt Niê, krâ pơlê (hmâ khĕn cho pôa Nang), pơtroh rơkong rơkâu hâk hơnăm nếo troh vâi krâ nhŏng o mâu pơlê cheăm, púi rơhêng vâ hơnăm nếo tơrŭm, tơniăn lĕm ƀă phâi hơtôu.

“Rôh hơnăm nếo kố, rơkâu vâi krâ kuăn pơlê pêi cheăng kâ tơ’lêi hlâu, rak ngăn dêi ivá châ chăn rơpŏng hngêi, hnê khĕn dêi kuăn ‘nĕng cháu chái. Rơhêng vâ vâi krâ kuăn pơlê a mâu pơlê cheăm đi đo tơrŭm, tơkŭm ƀă dêi pó, pôi tá pro tơklâ pơla mâu hdroâng kuăn ngo nhŏng o. Rêm ngế athế đi đo ‘nâi mơnê, tơdroăng tơmâng ngăn, tŏng gum rak ngăn jâ pôa, nôu pâ. Rơkâu tâi tâng vâi krâ kuăn pơlê môi hơnăm nếo ai hên ivá, tơniăn lĕm ƀă hơniâp ro”.

*Rơnó Hơngui troh a tơbăng ngo Mang Deang djâ tơdroăng sôk ro châ hên tơmeăm, tê  ai yă.  A pơlê ôm hyô  Kon Pring, cheăm Mang Deang (Quảng Ngãi), rơtế ƀă pêi chiâk, kuăn pơlê Rơteăng ối pro ôm hyô tung kuăn pơlê, hlối rak túa lĕm tro ton nah hlối ai kơxô̆ liăn pê lo.

Mâu khu tŏn chêng, kơ’nhon xuăng dế tơbleăng ki kơnía troh lâp lu túa lĕm tro Rơteăng ăm hên tơmối ‘nâi, ƀă thăm tơrŭm pơla mâu thôn pơlê. Pôa A Thơm, krâ pơlê Kon Pring, pơchân:

“Hơnăm nếo troh, a rơkâu vâi krâ nhŏng o đi đo mo lĕm châ. Kuăn ‘nĕng rêm rơpŏng hngêi thế mơ-eăm troh a hngêi trung. Droh rơtăm kơdrâi kơnốu thế tơkŭm pơtâp ivá. A púi vâ mâu vâi o, mâu muăn kơhnâ pơtâp tŏn chêng, kơ’nhon xuăng, xua kố cho túa lĕm tro dêi kuăn ngo tơná, pơtối rak vêa vong ton nah, vâ thăm tơrŭm krá ƀă dêi rơpó tung pơlê.  Sap mơngế hiăng krâ troh kuăn cháu thế tơrŭm, tŏng gum dêi rơpó, hơ-ui pâ dêi rơpó. Hơnăm nếo, rơkâu pó vâi krâ nhŏng o pêi klâng châ báu hên, pêi lo hên kế tơmeăm, rak ngăn dêi pôm loăng, kơphế vâ pôm loăng ai châ, kơphế ai plâi hên, tơdjuôm ivá mơjiâng dêi thôn pơlê xông tơƀrê”.

*Rơnó Hơngui Bính Ngọ djâ vế tơdroăng ki hơniâp ro tơkŭm, phâi hơtôu tíu ki rêm hơpiâp on; rêm pơlê cheăm hơniâp ro idrâp chêng koăng, túa kơ’nhon xoăng chal krâ.

Tung mơngiơk rơnó hơngui nếo, hiâm mơno kuăn mơngế chiâng ai tơ’nôm tơdroăng ki phiu ro, loi tơngah tung mâu tơdroăng pơhlêh tơƀrê tung hơnăm nếo. Rôh kố, troh pôu, kơ-êng, rơkâu Têt, a rêm rơpŏng, pôa Yom, krâ pơlê Stơr, cheăm Tơ Tung, kong pơlê Gia Lai, hnê pơchân vâi krâ kuăn pơlê:

“Hơnăm hiăng tâi, Têt hiăng troh! Vâi krâ kuăn pơlê tung pơlê athế tơrŭm pôi hêng hôu pro tơklâ dêi rơpó, tơrŭm pơla mâu pơlê cheăm, tơrŭm pơla mâu hdroâng kuăn ngo nhŏng o. Hâi Têt mê tơkŭm xah hêi ro, hmâng idrâp chêng idrâp koăng, kơ’nhon xoăng a kuât, tối ăm dêi rơpó rơkong rơkâu ki hơniâp lĕm, ivá mo sêi, hơniâp ro ƀă hên ki ê. Pơlê cheăm nôkố châ Đảng, Tơnêi têa tơmâng ngăn tŏng gum pro troăng prôk, hngêi ối lĕm, hiăng têa tah tâi mâu hngêi tơ’nhiê xi kơchoh, tung pơlê mâu hngêi pơrá hiăng châ pro ki nếo. Vâi krâ kuăn pơlê athế tơdjuôm ivá, tơdjuôm hiâm mơno mơjiâng tơdroăng tơrŭm, pro chiâng hơniâp ro tơdah koh hâk hơnăm nếo”.

*Rơnó Hơngui dế troh lâp lu mâu pơlê tung kong pơlê Lâm Đồng, kuăn pơlê mơngế K’Ho, M’Nông tơdah Têt tiô khôi hmâ ton nah tơtrô ƀă hên tuăn loi, môi hơnăm nếo ro kro mơdrŏng tâ Rơpŏng ‘na Ka Să K’Hà (kuăn ngo K’Ho), ối a cheăm Dam Rông 4, kong pơlê Lâm Đồng, pêi kơphế, báu klâng ƀă pêt loăng yâu păn hdrong.

Nâ tối, kơxô̆ liăn châ xo rêm rơnó ing mâu rôh păn hdrong hiăng kum ăm rơpŏng hngêi ai liăn vâ rôe tơmeăm xúa tung rêh ai tơ’nôm liăn ‘măn kơdĭng.

"Hơnăm nếo, a tối vâ rôe tơ’nôm mâu tơmeăm xúa tung hngêi. Malối, a vâ rôe mâu tơmeăm ‘măn tơbâ ăm dêi nôu  vâ chôu pâ jâ hiăng rơtế ƀă dêi rơpó, kum prế on veăng a rôe hdrong păn tung plâ hơnăm nah. Kơnôm tơdroăng cheăng ki kố, á ối châ rôe tơmeăm tơvêh chôa i iâ hên tơmeăm xúa ki kal, mơnhông tung rêh ối dêi rơpŏng hngêi”.

*Cheăm Quảng Tín, kong pơlê Lâm Đồng ai lối 9.000 rơpŏng, tung mê lối 1/3 pơ’leăng mâ mơngế cho hdroâng kuăn ngo. Kơnôm ing tŏng gum pêi pro dêi Tơnêi têa, rơtế ƀă tơdroăng mơ-eăm dêi kuăn pơlê, kơxô̆ rơpŏng kơtiê a cheăm nôkố bu ối pá xôp 2%. Pôa Điểu Minh (kuăn ngo M’Nông) a ƀon Bu Srê, cheăm Quảng Tín, phiu ro ăm ‘nâi:

“Tơdroăng rêh ối cheăng kâ dêi vâi krâ kuăn pơlê nôkố hiăng pơhlêh hên khât tiô túa rêh ối nếo, rơkê plĕng. Têt tiô khôi hmâ dêi hdroâng mơngế Việt Nam cho rôh vâ kuăn ‘nĕng tung rơpŏng hngêi trâm mâ tơkŭm, mâu ngế ki pêi cheăng hngế, hriâm hngế pơrá vêh ngi hngêi tơkŭm dêi ƀă rơpŏng, ƀă pơlê cheăm. Hơnăm kố, tung tơdroăng ki phiu niu xua ƀlêi chiâng dêi Hneăng hôp Đảng ƀă mâu tơdroăng pơhlêh dêi tơnêi têa, vâi krâ kuăn pơlê ngin tơdah môi rôh Têt, môi rơnó hơngui nếo hơniâp ro, phâi hơtôu”.

*Tung chôu phut sôk ro tơdah Têt dêi kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo, pôa Y Plăng Niê krâ pơlê (vâi hmâ krếo pôa Đă), ƀuôn Krum, cheăm Čư Bao, kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi, hơnăm nah kuăn pơlê Rơđế a mâu pơlê ai hên tơdroăng sôk ro tơdroăng rêh ối rế ton rế tơniăn, kuăn pơlê thăm achê dêi pó tâ, tơrŭm dêi rơpó mơjiâng pơlê. Pôa Y Plăng Niê, krâ pơlê tối:

“Tung hơnăm nah ai hên tơdroăng sôk ro. Tơnêi têa hnê tối thế pin rak dêi túa lĕm tro hdroâng kuăn ngo tơná. Kuăn pơlê a mâu pơlê xuân sôk ro xua tơmeăm pê lo ing chiâk deăng ai yă. Kuăn pơlê ngun khên ‘no liăn rôe phon, pơkeăng phon rơvât loăng plâi. A tơngah Tơnêi têa pơtối tơmâng khât vâ kơxu, kơphế, tiu ai yă, kum kuăn pơlê rế ton ai tơdroăng rêh ối tơtô, mơnhông tơƀrê”.

A cheăm Ia Băng, kong pơlê Gia Lai, vâi krâ kuăn pơlê hdroâng Bơhnéa, Jarai dế tơdah Têt tung tơdroăng ki hơniâp ro phâi hơtôu ƀă tơdroăng ki tŏng gum krâu dêi kăn pơkuâ cheăm bêng rơtế ƀă mâu khu tơrŭm tung pơlê pơla. Pôa Hmưch, Kăn hnê ngăn Vi ƀan Măt trâ̆n Tơnêi têa cheăm Ia Băng, ăm ‘nâi, mâu kơxuô tơmeăm ki pơxúa hiăng châ diêp a kŏng ăm rêm rơpŏng, gum mâu kơtiê, ngế ki ai tơdroăng rêh ối pá puât ai tơ’nôm tơdroăng ro tơdah Têt khôi hmâ:

“A cheăm Ia Băng klêi kơ’nâi ‘mot tơkŭm ai lối 90% cho vâi krâ kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo, ki hên cho mơngế Bơhnéa ƀă Jarai. Tung mê ai hên vâi krâ kuăn pơlê ai tơdroăng rêh ối xơpá, mê châ Đảng Tơnêi têa tơmâng ngăn tŏng gum ăm liăn mâ, tơmeăm vâ kâ Têt. Tơnêi têa đi đo tŏng gum troh tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo Bơhnéa, Jarai a cheăm Ia Băng kố”.

*A cheăm Nâm Nung, kong pơlê Lâm Đồng, châ xo tơ’mot liăn rêm ngế hơnăm nah ing lối 64 rơtuh liăn, 177 rơpŏng hlŭn kơtiê. Tơdrêng ƀă luât pơkâ tŏng kum dêi tơnêi têa, (mâu kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo dế mơ-eăm. Jâ H’Blim  ngo M’Nông) ối a bon Ja Rah, cheăm Nâm Nung phiu ro tối:

“Hơnăm kố, phiu ro tơmeăm pê lo châ xo hên hlối ai yă; kơphế, kơxu xuân châ xo hên a phiu ro ‘nâng, Tung hơnăm 2026 kố púi vâ pêi cheăng châ xo hên tâ hơnăm ton, vâ tơdroăng rêh ối phâi tơtô, hơniâp ro mơnhông tơƀrê tâ hơnăm 2025”.

*Xuân a kong pơlê Lâm Đồng, tung hơnăm hdrối kố nah, vâi krâ kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn ngo a bêng Bắc Gia Nghĩa hiăng veăng tơlo gum lối 600 rơtuh liăn vâ pro mâu troăng prôk tung thôn pơlê. Mâu khu tơrŭm, khu râ xuân hiăng mơhnhôk veăng tơlo lối 1,6 rơtal liăn gum mâu rơpŏng kơtiê ƀă mâu rơpŏng ki ai tơdroăng rêh ối xơpá. Tung rôh Têt Lo hơnăm nếo Bính Ngọ 2026, a Gia Nghĩa po hên tơdroăng ‘na túa lĕm tro môi tiah: Po mơdĭng tơ’noăng vo plong, Mơdĭng rơnó hơngui Liêng Nung, Kơchơ reăng rơnó hơngui ƀă hên ki ê chiâng hơniâp ro phiu niu. Tối ‘na kâ Têt a pơlê cheăm, jâ H’Rốt a bêng Bắc Gia Nghĩa ăm ‘nâi:

“Klêi kơ’nâi hiăng tâi môi hơnăm mê rêm ngế tung pơlê tơkŭm po trâm mâ, tơdah môi hơnăm nếo. Akố mê rêm ngế rơtế ƀă dêi rơpó hơ’muăn tối mâu tơdroăng ki ton dêi môi hơnăm hdrối tơná hiăng pêi klêi mâi tơdroăng klâi ƀă tá hâi klêi mâu tơdroăng klâi ki tơná rơhêng vâ. Mâu ki klâi ki ôh tá tro, ôh tá ‘ló mê pin rơtế ƀă dêi rơpó tah lôi, vâ pêi pro mâu tơdroăng ki lĕm tâ. Tơdrêng amê krâ pơlê, ngế pơkuâ pơlê xuân hnê pơchân kuăn ‘nĕng cháu chái rêh ối lĕm ƀă pêi pro tiô mâu tơdroăng ki tro ‘ló, kal athế mơdêk mâu tơdroăng ki lĕm tro vâ rêm ngế tơrŭm tâ, mơnhông tâ”.