Rak tơniăn pơlê ing “hiâm mơno tuăn loi dêi kuăn pơlê”
Thứ sáu, 05:00, 29/05/2026 Tơplôu: Gương/Nguyễn Thảo/VOV Tây Nguyên Tơplôu: Gương/Nguyễn Thảo/VOV Tây Nguyên
VOV.Xơ Đăng - A kơpong hdrông kuăn ngo ki iâ mơngế, kong pơlê Gia Lai dế ối mơ-eăm mơjiâng tơdroăng tơrŭm tung kuăn pơlê krá rơdêi sap ing cheăm bêng. Ƀă tơdroăng ki veăng tŏng gum tơdâng tơ’mô dêi khu pơkuâ cheăng kal kí, hên mâu túa tơmiât ôh tá tro, pro pơxúa ăm dêi tơná ing tơdroăng khôp, mơhnhôk pro tơklâ khu tơrŭm mâu hdrông kuăn ngo hiăng châ mơdât. Rak vế tơniăn lĕm ăm pơlê cheăm hâi kố ôh tá xê to hnoăng cheăng rak vế gâk kring tơniăn, mê ối cho rôh plâ mơdât krá tơniăn vâ rak vế tuăn loi dêi kuăn pơlê ƀă Đảng, ƀă Tơnêi têa.

Kơxo má a pơlê TơDrăh, cheăm Bờ Ngoong, kong pơlê Gia Lai, pôa Rôr, kuăn ngo Bơhnéa, mâ ngăn peăng dêi chiâk kơphế ki ối hlo to rơnôa lâm. Iâ ngế ‘nâi, vâ chê môi hơnăm hdrối nah, pôa tro khu ‘mêi pơlông djâ veăng mot tung khu ki vâi tối dêi “Bơhnéa Đêga Kon Kông” - tơkŭm mâu ngế ki tơtrâ djâ dêi rơpó mơjiâng la kơtôa tối ki lĕm dêi tơdroăng khôp la vâ pro tơklâ ki tơrŭm môi tuăn hdrông mơngế. Pôa  Rôr tối, xua ôh tá ‘nâi hlê, hlối đi đo tro khu ‘mêi hmâ tơpui ƀă, mơhno tối pơlông djâ pêi pro tơdroăng ki mê pôa chiâng tiô. Kơ’nâi hên rôh châ kăn ƀô̆ kŏng an, măt trâ̆n, khu grup lăm pôu troh a hngêi hnê tối nhên, ing mê, pôa choâ hlê nhên tơdroăng dêi khu ‘mêi xo tơdroăng khôp vâ pơkí kơtôa tơdroăng ki pro tơ’nhiê tơnêi têa. Nôkố, pôa hiăng hmiân tuăn pêi cheăng, mơnhông ‘na cheăng kâ rơpŏng hngêi, hbrâ rơnáu mâu tơdroăng lơ tro hlôp ki hêak pơloi dêi khu mêi.

Parŏng ki pơ‘lêh mê cho tơdroăng tơplâ chôa pơkí krá kak dêi khu cheăng kal kí a pơlê cheăm. Mê cho ôh ti xê to tơdroăng tơplâ a ngâ, ki hdrối cho tơbriât xo tuăn loi tung kuăn pơlê.

A hên pơlê hơngế hơngo dêi Gia Lai, um méa kăn ƀô̆ măt trâ̆n, kong an cheăm, khu ngăn kuăn pơlê pêi chiâk, khu droh rơtăm… rêm hâi tăng séa ngăn tung pơlê hiăng chiâng hmâ. Vâi rơtế kâ, ối, pêi cheăng ƀă kuăn pơlê; tơmâng kuăn pơlê tơpui tơdroăng púi vâ, tah ki xơpá, mơ-eăm hnê tối vâ kuăn pơlê hlê nhên tơdroăng khu ‘mêi hriăn pêi pro. Ôh tá xâu troăng hơngế hơngo, hên kăn ƀô̆ cheăm chôa lăm pôu tơrêm to hngêi kuăn pơlê, tơpui tơno ƀă kuăn pơlê, po rôh hôp thôn vâ hnê kuăn pơlê hlê. Ai mâu ki ‘nâ thế mơhnhôk rêm khế, thăm nếo hên hơnăm kuăn pơlê nếo hlê.

La ing tơdroăng pêi pro tơpui tơdrăng khât, hlối hmâ, hlối achê kuăn pơlê hiăng kum kuăn pơlê hlê tiah kố, kăn ƀô̆ troh ôh tá xê vâ pơklât lơ pơxâu phâk, mê vâ rak tơniăn ăm pơlê.

Tung rôh tơplâ mê, mâu krâ pơlê, mâu ngế kuăn pơlê pâ nhoăm châ ngăn môi tiah tơneăn ki krá dêi pơlê. Pôa H’Mrik krâ pơlê, ngế kuăn pơlê nhoăm pâ ối a cheăm Biển Hồ, châ kuăn pơlê pơtih môi tiah loăng kân kring vế kuăn pơlê ôh tá tro mâu khía ki “ ‘mêi’’ dêi khu “Tin lành Đêga” ƀă mâu túa khôp ki hmâng vâ xúa khu ‘mêi  tăng pro xêh.

Hên rôh, mâu ngế ki ‘mêi tăng troăng vâ tơpui pơlông djâ, la ƀă tuăn chân krá ‘nâi hbrâ rơnáu, pôa H’Mrik ôh tá xê to ôh tá vâ tơmâng mê ối kơhnâ hnê tối ăm kuăn pơlê pôi tá loi, pôi tơmâng khu ‘mêi pơlông djâ. 

“A veăng pêi tơdroăng cheăng pro krâ pơlê 23 hơnăm kố. Á ôh tá ‘nâi hlê ki klâi, la a kơdôu mơ-eăm, mơ-eăm pêi cheăng tâi ivá dêi tơná, tơdrêng ƀă Đảng kum kuăn pơlê, djâ troăng ahdrối tung tŭm tơdroăng cheăng, vâ hnê djâ kuăn pơlê pêi tiô troăng dêi Đảng, Chin phuh; vâ ai tơdroăng rêh ối phâi tơtô hơniâp lĕm. Tâi tâng kuăn pơlê  tung pơlê hiăng ai ếo xâp lĕm, ai hngêi ối lĕm ƀă ai rơxế to. Troh nôkố, kuăn pơlê ki ối tung pơlê bú tơmâng tiô Đảng, Tơnêi têa, ôh tơmâng mâu ki ê, mâu ki ‘mêi hriăn pơlông djâ kuăn pơlê ngin ôh tá tiô. Nôkố, ngin hiăng hmiân tuăn pêi cheăng kâ vâ mơnhông cheăng kâ dêi tung rơpŏng hngêi xông tơbrê”

Ôh ti xê to tíu tơngah ‘na tuăn loi, mâu krâ pơlê môi tiah pôa H’Mrik ối rak ki tơrŭm môi tuăn tung kuăn pơlê. Drêng tung rơpŏng hngêi trâm xơpá, pôa mơhnhôk kuăn pơlê veăng gum; drêng ai tơdroăng tơhôu tung mâu on veăng, pôa ngế ki tơpui pro pơlĕm; hnê tối ăm mâu hơnăm ối nếo thế kơhnâ pêi cheăng kâ, rak tro tiô troăng  dêi Đảng, luât Tơnêi têa. Xua ing mâu ngế kuăn pơlê pâ nhoăm hlê plĕng, vâ kuăn pơlê pôi tá tơmâng pro tiô khu ‘mêi pơlông, ki hdrối tâ pơlê thế rêh ối tơniăn ai hmê kâ phâi ‘nôi.

Sap ing hiăng hlê mê, mâu luât pơkâ xăm kơtiê, mơjiâng thôn pơlê nếo, tah hngêi pơtân hngêi xi kơchoh, ‘no liăn pêi cheăng,  pro on tơhrik, troăng prôk, hngêi trung, hngêi pơkeăng ƀă hên tơmeăm khoăng ki ê châ mâu kăn kuăn pơlê rêm râ a Gia Lai tơbleăng pêi kơtăng troh pơlê. Drêng tơdroăng rêh ối hiăng tơniăn, kuăn pơlê thăm rế loi kơ Đảng, Tơnêi têa mê tơdroăng tơpui hêak, tơpui ‘mêi, tơdroăng pêi pro dêi khu ‘mêi chôa pá ai tíu rêh ối, tá mâu ngế hdrối nah tro hyông troăng tro hlôp.

Pôa Rah Lan Chung, Kăn hnê ngăn Hô̆i đong kuăn pơlê dêi kong pơlê  Gia Lai tối, kong pơlê dế tơbleăng hên luât pơkâ ki lĕm vâ kum hnê ăm mâu ngế ki hdrối nah tro hyông troăng châ vêh lĕm, tah ki kơxiâp kơmê, tơrŭm rêh ối tơniăn ro môi tiah mâu nhŏng o ki ê tung pơlê:

“Pơla hdrối kô nah hiăng mơhnhôk pêi rơdêi tá khu cheăng kal kí rơtế veăng tơleăng mơnhên mâu tơdroăng pá dêi mâu ngế hiăng mot Fulro drêng vêh ƀă kuăn pơlê, hnê mơhno tơdroăng ki lĕm, mơhnhôk vâi. Tung kong pơlê dế pêi pro túa “Vêh ƀă tuăn loi - pơla hơniâp lĕm thôn pơlê” châ khĕn kơdeăn ‘na ki tơƀrê, ki ai pơxúa”.

Parŏng mê mâu tơdroăng hơ’lêh hơniâp lĕm a mâu pơlê ối ai pêi cheăng pơkí tă ăm ‘nâi dêi khu lêng kŏng an, mâu lêng ki tơplâ, dế rêm hâi măng kring vế tơdroăng rêh ối hơniâp lĕm ăm kuăn pơlê. Mâu khu ki mê hlối rơtế ƀă kuăn pơlê mơnhông cheăng kâ - pơlê pơla, hlối hbrâ tăng ‘nâi plĕng mâu tơdroăng tung kong pơlê, tơplâ ƀă mâu ki tơtrâ tơnêi têa, tăng ‘nâi plĕng mâu tíu tơkŭm hnê khôp hmâng vâ. Drêng ai tuăn loi khât tung kuăn pơlê, mâu tơdroăng khu khu ‘mêi vâ tăng xúa tơdroăng khôp vâ pro tơ’nhiê ki tơrŭm môi tuăn ing kuăn pơlê xuân kâi plâ hnâp.

Tiô Đăi tă Phạm Hữu Trường, Phŏ Ngế pơkuâ kong an kong pơlê Gia Lai tối, hên ngế hdrối nah hiăng tro pơlông djâ mot tung khu tiô khôp hmâng vâ, klêi hiăng ‘nâi nhên ki ôh tá tro dêi khu ki mê, vâi hiăng vêh ƀă pơlê chiâng mơngế kơhnâ pêi cheăng.

“Malối, tơplâ hiăng pơ’lêh tuăn tơmiât dêi mâu ngế ki xiâm djâ pro, vâi chiâng mơngế ki kơhnâ tung tơdroăng mơhnhôk kuăn pơlê veăng kring tơniăn Tơnêi têa, mơhnhôk hên ngế ki hyông troăng vêh lĕm, khôp ki tro, veăng rak tơniăn lĕm pơlê cheăm”.

Drêng mâu khu kơneăm xuân tăng troăng vâ pro tơ’nhiê, vâ rak tơniăn ăm pơlê kal thế tơdjuôm ívá môi tuăn tơplâ tá khu cheăng kal kí, dêi krâ pơlê, mơngế kuăn pơlê pâ nhoăm ƀă rêm ngế kuăn pơlê. Môi tơdroăng tơplâ ôh tá tâng pháu chuât la hên ki pôu pá pơloăng mơnúa; xo ki tơdrăng vâ pro ăm ía, xo mơnhông cheăng kâ vâ ‘mâi mơnhông tuăn loi, xo tơrŭm môi tuăn vâ tah tơdroăng ki hriăn hêng hôu tơklâ dêi rơpó.

Ƀă ki khât hiăng mơhno ăm hlo, drêng kuăn pơlê hlo nhên ki ‘mêi gá, drêng Đảng, mâu kăn ƀă khu râ pơkuâ cheăng hiăng ai tuăn loi ing kuăn pơlê, mê tŭm tơdroăng khu ‘mêi hriăn pro tơ’nhiê, tŭm tơdroăng loi tĭng tiô khôp ki hmâng vâ mơhé vâ pơkí kơtôa tơkéa lâi xuân ôh tá kí kô kâi plâ hnâp. Xúa hơniâp lĕm dêi pơlê châ kring vế tơniăn ki hdrối cho ing tơdroăng tơplâ ‘na ai tuăn loi tung kuăn pơlê hdrối.

 

Tơplôu: Gương/Nguyễn Thảo/VOV Tây Nguyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC