VOV4.Xơ Đăng - Quảng Hòa, cho tíu ki malối kơtiê dêi tơring Dak Glong, kong pơlê Dak Nông. Kố châ ngăn cho kơpong ki khuôt têa vâ pêi chiâk pêi deăng, hên khế ôh tá ai têa vâ ôu hum roh jíu. Hơnăm 2017, cheăm hiăng châ tơnêi têa, kong pơlê to\ng kum mơ’no liăn mơjiâng rơchôa, hno têa Suối Đá, tâi tâng kơxo# liăn vâ mơjiâng pro tâk troh 90 rơtal liăn, kô bê têa tôh ăm dâng 320 ha klâng chiâk, kum Quảng Hòa la ngiâ ôh pá khuo#t têa môi tiah hên hơnăm hdrối mê hía nah xếo.

Laga, ai hên tơdroăng pêi pro tá hâi teăm tơtro tung pơkâ, mơ’no pêi pro mê, tơdroăng mơjiâng rơchôa, hno têa troh nôkố tá hâi teăm kâi klêi. Khu kăn pơkuâ [ă kuăn pơlê Quảng Hòa ai tối tiah kố, maluâ kho\m mơ-eăm tơkôm troh a hâi mơjiâng klêi ah, hno Suối Đá xuân ôh ta bê têa, xua tơdroăng pơkâ pêi pro rơchôa, hno têa kố bu xiâm chêh kơchuâ to a kơtâ hlá mơ-éa tê.

Tung tơdroăng ki dế kong tô râ ó dêi rơnó mơdrăng khăng khoăng, pôa Ma Seo Sây, a thôn 11, cheăm Quảng Hòa, tơring Dak Glong, kong pơlê Dak Nông toi dêi klo\ng tôh têa xŏn 50m, tơ’moê ƀă dêi rơpó vâ hrik têa sap ing rơchoâ tôh ăm dêi kơdrum kơphế rơdâ vâ chê 3 ha. Rơchoâ têa rơdâ troh 1,6 sào la hiăng xiâ troh a kơdó rơchoâ. Tơ’nôm pá môi poê khế nếo, kơdrum kơphế mơni kô ôh tá ai têa tôh. Kơtăn ing hngêi pôa Sây ôh tá hngế, hno têa dêi Long Suối Đá, xuân dế châ mơjiâng pro, maluâ tiô pơkâ, troăng hno têa kố kô pro klêi sap ing hơnăm 2019. Vâi krâ nhŏng o a kơpong tơnêi ki ôh tá ai têa kố ôh ti ‘nâi pơtối tơkôm troh drêng lâi ah?

‘’Vâi krâ nhŏng o tơkôm rĕng pro klêi vâ vâi krâ nhŏng o xo têa pêi klâng, xuân môi tiah tôh kơphế. La rơchoâ Suối Đá kố vâi pro hiăng ton tá hâi klêi, gá rế ôh tá ai têa, xuân môi tiah rơnó mê hngê mê trâp hliâk, rơnó tô mê ngôi kơtâk, tơdjâk troh vâi krâ nhŏng o’’.

Tơdroăng tơkêa bro rơchoâ têa Suối Đá kơnâ 90 rơtal liăn pro a têa Dak Ting, thôn 12, cheăm Quảng Hòa, tơring Dak Glong, kong pơlê Dak Nông

Ôh ti xê to pro hrá, pôa Ma A Tú, kăn pơkuâ thôn 12, cheăm Quảng Hòa ăm ‘nâi, vâi krâ nhŏng o ôh tá hlê ƀă tơdroăng ki pro rơchoâ hno têa kố dêi tơdroăng tơkêa a rơchoâ Suối Đá drêng chiâ trâu troh a tơnêi dâng 2 – 3 m, ai tíu ki trâu chât troh chât met. Pôa Tú tối tiah kố, ƀă túa ki pro môi tiah kố, rơchoâ tơ’lêi tro kơdât. Klêi kơ’nâi hiăng mơ’no tiah hmâ, xuân bú iâ rơpŏng tê châ tôh têa sap ing rơchoâ ki kố:

‘’Hno têa troăng mơ’no têa ối trâu tung kơdâm tơnêi klâng mê cho tơdroăng ki pro pá. Tiô á, tâng châ ‘mâi rơnêu mê athế pro ăm gá xŏn tâ, pro troăng hno têa tâk troh a ‘ngêi mê nếo châ kum tơ’lêi ăm kuăn pơlê châ tôh. Ƀă hno têa tâng gá ối tung trâu môi tiah kố gá ôh tá pơxúa klâi, têa ôh tá chiâng hiu. Tiô á, tung thôn châ xúa hên má môi bu 10 ha xo’’.

Pôa Phan Đình Mạo, kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Quảng Hòa, tơring Dak Glong, kong pơlê Dak Nông ăm ‘nâi, cheăm ai lối 7.600 rơpŏng kuăn pơlê, ƀă lối 90% cho kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo, vâ chê 63% rơpŏng kơtiê. Kơtiê kơklêa a cheăm kố môi iâ cho hngế hngo, troăng prôk pá puât, môi iâ cho xua ôh tá ai têa tung pêi cheăng kâ a cheăm, cheăng kâ ôh tá tơƀrê. Ƀă rơchoâ Suối Đá kố tơbleăng pro a têa plông Dak Ting, pôa Mạo tối nhên, ai hên tơdroăng ki ôh tá tro, môi tiah: mơjiâng pro hrá; tung pơla mơjiâng pro ôh tá rak tơniăn pơkâ; rơxế, kế tơmeăm kum ăm tơdroăng ki mơjiâng pro hiăng tơ’nhiê a hên tíu troăng kuăn pơlê rêh ối dêi cheăm; hno têa kố gá trâu luâ râ tơpá ăm tơdroăng ki xo têa tôh mâu kế tơmeăm mê chiâng trâm tơdroăng ki ôh tá ai têa mŏng, têa klôh, long rơchoâ dêi kuăn pơlê tơdjâk troh pro thăm rế khuo#t têa dế tô mơdrăng a cheăm tung to lâi hơnăm hdrối nah:

‘’Ôh tá kâi mơnhên, kâi to\ng kum, tơvâ tơvân môi tiah mê la ôh tá ai xếo tơdroăng ki loi tơngah dêi kuăn pơlê ƀă khu kăn pơkuâ rêm râ. Má péa nếo, gá pro mơnhrê liăn ngân tê kơtê, xua tâng bu kal pro rơchoâ cho têa hiu mot tung klâng, ƀă troăng ki kố athế hrik klêi mê nếo athế mơdêk, xua hno têa gá xơpá, ai tíu ki trâu troh 3m, ai tíu ‘nâ 5m, ai tíu ‘nâ 10m. Tâng xo ah hmôi ôh tá ‘no liăn pro tíu ki hrik têa, ôh tá ‘no liăn pro hno têa ki a ‘ngêi klâng mê ôh tá châ xúa tơdroăng ki kố, kô ôh tá tơƀrê klâi’’.

Hno têa pro a tơnêi tro khu kăn pơkuâ ƀă kuăn pơlê cheăm Quảng Hòa tối cho ôh tá tro

Tơdroăng tơkêa bro rơchoâ têa Suối Đá, cheăm Quảng Hòa châ Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê Dak Nông kĭ ‘no liăn pro sap ing khế 6 hơnăm 2017 ƀă pơxiâm pro a khế 11/2017. Tơdroăng tơkêa kố ai péa tơdroăng mê cho: kơpong tôh ki têa pêng đik ƀă pêng xŏn 5m, rơdâ 90m, troăng têa tôh xŏn lối 4km; kơpong tíu hrik ƀă 4 tôh kơmăi hrik ƀă troăng hno têa xŏn lối 5,6km. Tơdroăng tơkêa kố ai tâi tâng kơlo liăn ‘no 90 rơtal sap ing liăn Tơnêi têa. Ki xiâm cho vâ kum tôh ăm lối 1 rơpâu ha hdrê loăng pêt ƀă têa ôu kâ hum rôh ăm 1.750 rơpŏng kuăn pơlê.

Tơdroăng tơkêa bro kố xua Khu rak ngăn tơdroăng tơkêa ‘no liăn cheăng, khu ki xo pro rơchoâ pêi chiâk deăng ƀă mơnhông thôn pơlê kong pơlê Dak Nông pro ngế ki ‘no liăn, khu ki xo kơchuâ chêh pro – ‘no liăn mơjiâng pro cho Kŏng ti Tơlo liăn ‘no cheăng mơjiâng pro Troăng Việt ƀă khu ki xo pêi cho Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó mơjiâng pro Thành Công.

Khu kăn pơkua cheăm xuân tối tiah kố, troăng hno têa ki trâu luâ râ hiăng pro xiâ têa mŏng, têa klôh, rơchoâ, long, thăm rế khuo#t têa tung rơnó tô mơdrăng khăng a cheăm tung to lâi hơnăm hdrối

Troh nôkố, tơdroăng tơkêa kố hiăng luâ 2 hơnăm tâng pơchông ƀă túa pơkâ apoăng, ngế ki ‘no liăn pro hiăng tơ’nôm hơnăm rôh má 4 ƀă tiô pơkâ 668 hâi lơ 17/2/2022 dêi Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê Dak Nông, ăm phêp tơ’nôm khế tiô tối hdrối troh hâi lơ 30/4/2022. Tơdroăng tơkêa pro rơchoâ Suối Đá hiăng châ Khu séa ngăn kong pơlê Dak Nông pơkâ mơgêi a hai lơ 22/2/2022 ƀă hên hĭn mâu tơdroăng ki pro xôi sap ing tơdroăng ki séa ngăn, chêh pro tơdroăng tơkêa tá troh séa ngăn, kơchuâ chêh mơjiâng pro-kơxô̆ liăn ‘no ƀă pro, séa ngăn, pơkâ ăm xúa tơdroăng ki pro.

Séa ngăn kong pơlê hiăng pơkâ thế Vi ƀan séa ngăn tơdroăng cheăng Đảng Dak Nông mơnhên ngăn, pơxâu phâk tơdroăng cheăng dêi Đảng tơdjâk troh kăn ƀô̆ ki pơkuâ ngăn, djâ pêi pro mê. Tơdrêng amê hlối pơtroh tơdroăng ki pro xôi luât troh Kơ koan kăn sat séa ngăn Kŏng an kong pơlê Dak Nông vâ êng mơnhên ngăn, pơxâu phak tiô pơkâ.

Công Bắc chêh

Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng