VOV4.Xơ Đăng - Hơnăm 2022 hiăng troh, rơnó Hơngui Nhâm Dần hiăng vêh troh ƀă rêm kơpong tơnêi Việt Nam. Phut koh pơ’lâng hơnăm ton, tơdah hơnăm nếo troh, pin ôh tá piu môi hơnăm 2021, lâp tơnêi têa pơtối pêi pro hbrâ mơdât pơreăng COVID-19 ƀă hmâ; maluâ xơpá, xuân ối tơrŭm mơ-eăm, lâp lu pơlê, cheăm tơdjâk mâu tơdroăng ki pâ nhuô̆m, mơ-eăm vâ krá tơniăn ƀă tơdroăng rêh ối hmâ nếo.

Hơnăm nếo djâ troh mâu tơdroăng ki hơniâp ro, pin loi tơngah kô tơkâ luâ pơloăng mơnúa, rơtế tơdah mâu tơdroăng ki ƀlêi chiâng ing mâu hâi ki  xơpá, vâ tơnêi têa đi đo bâ eăng rơnó Hơngui. Pin rơtế hmâng mâu tơdroăng ki ƀriê phoih tung hiâm mơno dêi vâi krâ nhŏng o a lâp lu Tây Nguyên tơkâ luâ mâu tơdroăng xơpá hơnăm xua pơreăng COVID 2021, krá rơdêi tơdroăng loi tơngah a hơnăm 2022 bâ eăng.

*** Rơpŏng nâ Rơ Ôm K’Jàng, ối a thôn 1, cheăm Liêng Srônh, tơring Dam Rông, kong pơlê Lâm Đồng tơdah Têt ƀă tơdroăng phiu ro tâi tâng mơngế tung rơpŏng hngêi mo lĕm, ôh tá ai kơbố tro tâ pơreăng COVID-19. Pơreăng xuân pro yă phon rơvât tâk to kơnâ ó, laga kơnôm kơphế lơ mâu tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ki ê pêi lo châ hên, yă kơnâ há, xua mê pêi lo liăn dêi rơpŏng tơniăn. Klăng roh apoăng rơnó Hơngui hơnăm nếo Nhâm Dần 2022, nâ Rơ Ôm K’Jàng pói vâ rêm ngế mo dâi lĕm, pơreăng rĕng hía, tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê tung thôn rế hiá rế châ tơtêk.

“Hơnăm kố, á pêi lo châ 7 tâ̆n kơphế, pakĭng mê rơpŏng á ối pêi 3 sao klâng nếo, hơnăm kố rơpŏng á ôh tá tô tuăn klâi xếo, rơpŏng ôh tá tô tuăn kơklêa xếo. Hơnăm kố, rơpŏng á hiăng ai liăn ngân vâ kâ Têt phiu ro, á rôe tơxông vâ kơxuô pro kơƀăn tơxông, rôe kơƀăn kĕo vâ kâ Têt. Hơnăm nếo, Têt troh rơpŏng á bu pói vâ ai ivá, pêi kâ rế hía rế châ tơtêk, bu kal mơ-eăm tâ mê tung hơnăm nếo vâ mơnhông mơdêk tâ mê nếo tung hơnăm nếo kố’’.

*** Ea Rbin cho cheăm kơpong hngế hngo ƀă malối xơpá dêi tơring Lak, kong pơlê Dak Lak. Vâi krâ nhŏng o hiăng hbrâ tơdah Têt tơniăn, phâi tơtô, hơniâp ro la xuân hlê plĕng nhên tâ tung hbrâ mơdât pơreăng ăm dêi tơná ƀă rơpŏng hngêi pơlê pơla. Jâ H’Ơn Ƀuôn Krông (khĕn cho jâ Luyết), a Ƀuôn Rbin, cheăm Ea Rbin, hơnăm kố hiăng châ 100 hơnăm hnê pơchân; Têt kal khât, la tơdroăng ki hơniâp ro bu iâ tê drêng rêm ngế châ rak tơniăn:

“Têt to lâi hơnăm hdrối mê hía nah gá hơniâp ro khât ƀă tơniăn. Têt hơnăm kố xâu hên xua pơreăng tâ tú ôh tá tơniăn. Vâi krâ nhŏng o tơkŭm kâ ôu, hơniâp ro, la xuân athế kơchăng xua pơreăng. Hơnăm nếo á rơkâu vâi krâ nhŏng o ivá đi đo rơdêi ƀă mâu tơdroăng cheăng châ tơniăn lĕm”.

*** Tro tơdjâk râ ó xua pơreăng COVID-19, khu kŏng nhân lâp tơnêi têa hiăng tơkâ hluâ môi hơnăm hên hĭn tơdroăng pá puât. Mâu ngế pêi cheăng a Pơlê kong kân Hồ Chí Minh ƀă mâu kong pơlê peăng Hdroh tơnêi têa hiăng vêh a pơlê vâ ví pơreăng. Châ tơdroăng tơmâng tŏng kum teăm tơdrêng dêi khu râ kăn pơkuâ ƀă kơvâ cheăng, mơngế pêi cheăng hiăng chôa ‘lâng tơkâ hluâ pá puât, tơniăn tơdroăng rêh ối… Ngoh Y Brao Ƀuôn Krông (ối khĕn cho pâ Sĭt) a Ƀuôn Tleh, cheăm Dliê Ya, tơring Krông Năng, kong pơlê Dak Lak pro kŏng nhân ing kong pơlê Đồng Nai vêh a pơlê tối ăm ‘nâi:

“Tung hơnăm hiăng hluâ, ngin hiăng lo vêh ing pơlê kong kân vêh a pơlê xua pơreăng COVID-19. Laga ôh tá xê xua tiah mê, mê tuăn hiâm vâ mơjiâng môi tơdroăng rêh ối hơtô tâ chiâng pơtê. Tung rêm tơdroăng klâi, ngin mơ-eăm rơtế ƀă tơdroăng tŏng kum dêi khu râ kăn pơkuâ klêi mê tơdroăng rêh ối kô pơtối tơniăn, kuăn muăn châ râng mơ-éa troh hriâm a hngêi trung’’.

*** Tung hơnăm 2021, xua pơreăng COVID-19 tâ tú rơ-iêo mê Y Duy, pơlê Kdung, cheăm Hà Ra, tơring ‘Mang Yang, kong pơlê Gia Lai ôh tá ai tơdroăng cheăng pêi tơniăn mê tơdroăng rêh ối trâm hên xơpá. La Y Duy loi khât tung hơnăm nếo 2022, tơdroăng rêh ối kô chía niân tâ. Y Duy tơmiât kô mung liăn dêi hngêi rak liăn dâng to chât rơtuh vâ păn pu pái:

“Hơnăm hdrối nah hiăng tơkâ luâ, tung hơnăm nếo kố, á rơhêng vâ châ mung liăn vâ ‘no cheăng mâu tơdroăng klâi ki á tá hâi châ môi tiah pêt kơphế, tiu, păn pu pái lơ păn chu rơhêng vâ ai liăn ngân vâ tơdroăng rêh ối tơniăn môi tiah vâi krâ nhŏng o tung pơlê, pêi cheăng kâ tơƀrê tâ. Ƀă tung hơnăm kố á kô mơ-eăm pêi klâng rơvât tŭm phon vâ báu lĕm poê châ hên tâ hơnăm hdrối.

*** Ngoh Hyung, Kăn phŏ hnê ngăn Khu pơkuâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng cheăm A Dơk, tơring Đăk Đoa, kong pơlê Gia Lai tung plâ hơnăm 2021 hiăng mơ-eăm kum vâi krâ kuăn pơlê Bơhnéa ‘na kih thuât ‘na pêt, rak ngăn loăng kơphế. Kih thuât ‘na pêt prá alâi xuân môi tiah păn kơpôu, ro, chu, í, peâp. Tung hơnăm 2022, Hyung pói vâ châ pơtối hriâm to kân tâ, ‘nâi tơ’nôm hên ‘na kơvâ pêi chiâk deăng, pêt kong vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ rơpŏng tơná krá tơniăn tâ:

“ Á mê xuân hiăng hriâm hngêi trung lâm a hngêi trung Lâm Nghiệp Plei Ku sap hơnăm  2008 troh 2010 klêi hriâm sap ing mê nah troh nôkố pêi cheăng kâ tung rơpŏng tê. Hơnăm kố á pói vâ pơtối hriâm rế kân tâ, mơnhông mơdêk tâ. Nôkố á dế pro Kăn phŏ hnê ngăn Khu kuăn pơlê pơkuâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng cheăm, xua mê á pói vâ khât hriâm rế kân tâ vâ ‘nâi  kih thuât ki rơkê tung pêt mơjiâng tơmeăm, păn mơnăn mơnôa vâ xúa tung pêt mơjiâng tơmeăm, păn mơnăn mơnôa dêi rơpŏng xuân môi tiah tŏng kum kuăn pơlê pin ‘nâi xúa khoa hok kih thuât tung pêt mơjiâng tơmeăm, păn mơnăn mơnôa vâ rơtế dêi pó mơnhông mơdêk cheăng kâ’’.

Môi tiah loăng ai xiâm, rơnó Hơngui troh, cho roh hên ngê̆ nhân, krâ pơlê Tây Nguyên pâ tơdroăng ton nah ƀă hơ’muăn ‘na khôi túa lĕm tro dêi hdroâng kuăn ngo tơná, pói tơngah tơdroăng ki lĕm tro mê châ rak troh rơxông kơ’nâi ah.

*** Rêm roh Têt troh, rơnó Hơngui vêh, Ngê̆ nhân ưu tú A Lễ, pơlê Kon Chênh, cheăm Măng Cành, tơring Kon Plông, kong pơlê Kon Tum pơtối hlo hiâm mơno tơná rơrêk. Hiăng châ 67 hơnăm, cho ngế ối pâ vế hên khôi túa lĕm tro dêi mơngế Rơteăng, krâ pơlê A Lễ pói vâ tơná hnê ăm kuăn cháu ƀă vâi hdrêng tung pơlê. Krâ pơlê tối tơdroăng rêh ối nôkố hiăng tŭm, mê thăm ôh tá chiâng piu lôi chêng, koăng, têng nêng, rơngê, ting ting, kơhnhon xuâng dêi jâ pôa pin roh nah. Tơdroăng kố xuân môi tiah loăng thế ai xiâm, rêi krá tơniăn nếo hmŏng tơkâng, hbú rơmôe, lo hlá lĕm:

“Á rơkâu vâi krâ nhŏng o mơngế Mơnâm ƀă nhŏng o hdroâng kuăn ngo ki ê tung lâp tơnêi têa, môi hơnăm nếo đi đo mo châ, hơniâp lĕm, tơniăn. Tung tơdroăng tơmiât á pói vâ kuăn cháu tung pơlê mơ-eăm hriâm tâp, ti tăng plĕng ƀă rak khôi túa lĕm tro hdroâng kuăn ngo, á kô mơ-eăm hnê ăm mâu vâi o, mâu vâi muăn tơdroăng tŏng chêng tơgôu koăng, vâ kuăn muăn pơtối rak ƀă mơnhông mơdêk mâu tơdroăng ki kơnâ lĕm tro dêi jâ pôa pin nah’’.

*** Mot tung hơnăm nếo, jâ H’Thông Niê (khĕn cho jâ Nguyên) a Ƀuôn Păn Lăm, bêng Tân Lập, pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak xuân rơhêng vâ mâu tơdroăng ki lĕm ‘na mơhno túa lĕm tro hdroâng kuăn ngo tơná pơtối châ rak vế ƀă mơdêk tung tơdroăng rêh ối nôkố:

“Tung hơnăm hdrối nah á phiu ro xua ai hên tơdroăng ki lĕm ‘na mơhno túa lĕm tro Rơđế châ rak vế. Á rơhêng vâ tung la ngiâ ah ki lĕm ‘na mơhno túa lĕm tro hdroâng kuăn ngo pin pơtối châ rak vế ƀă mơdêk tung tơdroăng rêh ối dêi hdroâng kuăn ngo Rơđế a mâu pơlê, cheăm Tây Nguyên. Rơhêng vâ pin ‘nâi rak vế, mơdêk tơdroăng ki mê tung tơdroăng rêh ối nôkố.

A Sa Ly - Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng