VOV4.Xơ Đăng - Mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên hiăng tơkâ luâ hơnăm Tân Sửu tung hên tơdroăng xâu xía, xahpá xua pơreăng COVID-19, châ pêi pro klêi mâu hnoăng cheăng ki châ pơcháu tung hên mâu hnoăng cheăng a mơ’nui hơnăm. Hâk mơjo mâu tơdroăng ki hiăng châ chiâng pêi pro mê la athế kơdo mơ-eăm hên tâ kơ nếo khoh kâi châ plah, pêi rơhí rơhó ƀă mâu tơdroăng ki pơloăng mơnúa ối pá ngiâ, Tây Nguyên dế ai hên tơdroăng ki pói tơngah ƀă khŏm mơ-eăm mot tung hơnăm nếo rế vâ ‘mâi pơlât hbáu ki ton vâ ga i xêt, prêi lĕm, xuân vâ teăm hbrâ mơdât mâu tơdroăng ki nếo hlối rế vâ kâi châ mơnhông mơdêk.

Vâ chê Têt Nhâm Dần, tơdroăng ôm hyô pơlê kong kơdrâm Đà Lạt, kong pơlê Lâm Đồng môi tiah kơdrâ chiâng hơ’lêh nếo klêi môi măng ai tơdroăng pốu ki dế koi hlâk. Ai 1.840 toăng hngêi ăm tơmối kâ koi ối pơtê hiăng châ mâu tơmối krếo phôn tối hdrối 1 khế vâ troh pơtê pơto a mâu hngêi ki mê; mâu homestay hiăng châ ‘mâi rơnêu krip lĕm vâ hbrâ koh tơdah tơmối mot ôm hyô. Kơdrum reăng dêi pơlê kong kơdrâm ƀă mâu tíu ôm hyô hiăng vêh tâng nếo idrâp tơpui tơno, tó ro rih dêi tơmối ki lăm xáh hêi. Pôa Phan Minh Trường, Kăn pơkuâ ngăn Vườn Ánh sáng Đà Lạt, môi tung mâu kơpong ki xah hêi nếo ƀă ai tŭm kế tơmeăm ki nếo tối ăm ‘nâi: Pôa hriăn plĕng, séa ngăn nhên tơdroăng pơreăng COVID-19, hlo pơreăng a mâu pơlê kong kân pơrá hiăng châ mơdât tơniăn, pôa xuân ‘nâi nhên kơvâ pêi ‘na ôm hyô hiăng vâ vêh pơtối mơnhông dêi hnoăng cheăng tơná. Ƀă tâng vâ mơdêk ăm roh ki châ chiâng pêi pro tro khât, mê khu mơdró kâ hiăng mơjiâng môi tơdroăng ki khŏm kâi châ tơplâ mơdât pơreăng krá tơniăn.

‘’Ngin hiăng hbrâ tŭm têk mâu kế tơmeăm vâ mơdât pơreăng ăm mâu ngế ki cheăng tung tíu kố, ing kên pâng klup rơkong - môh troh a nhĕng ki mơdât kơtĕng, kế truâ kŏng. Tơmối lăm troh a Vườn Ánh Sáng pơrá séa ngăn ƀă kơmăi ki ’nâi ki tô tung châ, pơkâ thế xếo kŏng ƀă pơkeăng hdrối vâ mot lăm ngăn, xah hêi tung kơpong kố. Ngin hiăng hbrâ tŭm têk mâu tơmeăm, ai tá hnoăng cheăng ki hbrâ, mơdât pơreăng, ti xê to pêi mâu tơdroăng mê tung kơpong tíu pêi cheăng mê ối lăm chêh tối, tơkêa ƀă Hngêi pơkeăng bêng 8 ƀă khu pơkuâ ngăn ‘na pơkeăng ƀă khăm pơlât kong pơlê Lâm Đồng’’.

Xuân môi tiah a Lâm Đồng, mê kong pơlê Dak Lak dế ai mâu troăng hơlâ ki vâ ‘mâi mơnhông ó rơdêi dêi tơdroăng pêi cheăng kâ - rêh ối pơlê pơla. Pơreăng COVID-19 hiăng chía châ mơdât tung pơla lối 2 khế mơ’nui hơnăm, mâu ngế ki nếo tro tâ ôh tá hên luâ tâ mơngế ki hiăng pơlât prêi, lo ing hngêi pơkeăng; mâu tơdroăng tơkêa bro ki kân ‘na troăng prôk, rơchôa - hno têa xuân hiăng châ pơkâ pêi pro tro tiô tơdroăng; thôn pơlê nếo xuân hiăng châ mơjiâng rĕng tâ tơdroăng pơcháu, hiăng pro hên khu mơdró mơ’no liăn cheăng tăng troăng prôk ki vâ pêi pro ƀlêi chiâng a kong pơlê kố. Jâ Nguyễn Thị Thanh Thuỷ, môi khu mơdró ki mơ’no liăn cheăng a pơlê kong kơdrâm Biên Hoà, kong pơlê Đồng Nai tối ăm ‘nâi, tơkâ luâ pơreăng COVID-19, Dak Lak ƀă mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên hiăng châ mơhno tối ki kơnía git krê xêh, cho mâu tíu ki tơxâng vâ rêh ối, xua mê khoh chiâng thăm mơdêk tơdroăng ki vâ mơnhông cheăng kâ, tơdroăng kố pin hlo nhên ‘nâng:

‘’Tung 5 to kong pơlê a kopong Tây Nguyên mê Dak Lak cho tíu ki kâi vâ tơbriât cheăng kâ ki kân, xua ai hyôh kong prâi, tơnêi tíu môi tiah Lâm Đồng. Ing mê nếo, mâu hngêi trăng, tơmeăm khoăng a Dak Lak châ Tơnêi têa tŏng kum, ai troăng prôk ki kân hơngế, mâu tơmeăm khoăng a pơlê cheăm, mâu troăng hơlâ, hngêi trung, hngêi pơkeăng hiăng tŭm têk. La mâu tơmeăm ki mê bu kơnâ châ tơdế lơ pá kơdâm tơdế tâng vâ pơchông ngăn ƀă kong pơlê Lâm Đồng ƀă xuân tá hâi troh tơdroăng ki vâ pêi pro phá tơ-ê tung pêi cheăng kâ’’.

Hơnăm 2021, mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên trâm hên mâu tơdroăng xahpá, ki sap ing hdrối mê hía nah tá hâi chói ai, la xuân cho hơnăm ki pêi pro rơkê ó khât ‘na mâu tơdroăng pêi cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla. Mâu kơvâ cheăng hiăng tơkâ luâ tơdroăng xahpá, pơxiâm pêi pro mâu tơdroăng cheăng ki nếo. Môi tiah a kong pơlê Dak Nông, ki xahpá dêi kơvâ tê mơdró tiu hiăng châ ‘mâi rơnêu, xua mê, pơtối châ mơ’no tê dêi tiu a hơnăm 2021 tâk châ 30 hdroh tâng vâ pơchông ngăn ƀă hơnăm 2020; a kong pơlê Dak Lak, Kon Tum ƀă Gia Lai, kơvâ pêt loăng kơxu hiăng trâm pá hên hơnăm, la nôkố vâ  pơtối mơnhông yă tê, tâi tâng kơxô̆ liăn ki tê mơdró chhá kơxu châ lối 400 rơtuh dolllars. Mot tung hơnăm 2022, rơtế ƀă tơdroăng ‘mâi rơnêu ivá ki ó rơdêi dêi kơvâ pêi chiâk pêi deăng tiô khôi hmâ, Tây Nguyên xuân hiăng pêi pro klêi hên mâu tơdroăng tơkêa pro ki vâ vêh mơjiâng tơmeăm khoăng, cheăng kơmăi kơmok ki pro mơjiâng kế tơmeăm, ƀă hiăng châ tơ’mot troh a hrĭng tơdroăng tơkêa bro ki nếo. Tiô tơdroăng séa mơnhên ngăn dêi mâu kong pơlê ăm hlo, tơdroăng ki mơ’no liăn cheăng tơ’lêi hlâu, tơdroăng chêh bro hlá mơ-éa tơleăng, mê cho tơdroăng ki mâu khu mơdró kâ tơkôm tơngah hên má môi tung mâu khế hơnăm la ngiâ. Ƀă ing mê, xuân cho tơdroăng tơkêa ki ó rơdêi dêi mâu kong pơlê a kơpong Tây Nguyên, cho vâ thăm pêi pro klêi 2 tơdroăng cheăng dêi honăm 2022. Pôa Nguyễn Hữu Quế, Kăn pơkuâ ngăn tơdroăng pơkâ cheăng ƀă mơ’no liăn cheăng kong pơlê Gia Lai tối ăm ‘nâi:

‘’Ngin dế tơrŭm cheăng ƀă khu ngăn ‘na tơnêi tíu, kong kế hnê tối mâu khu mơ’no liăn cheăng tăng rah mâu tíu ki tơ’lêi hlâu, pro ti lâi tơdroăng chêl thiăn ƀă yă ki rơpâ má môi, la tơdroăng cheăng châ dâi hên khât má môi. Vâ khoh châ chiâng pêi pro mâu tơdroăng cheăng ki mê, ngin kô athế ‘mâi hơ’lêh túa chêh bro hlá mơ-éa ki tơ’lêi, tơtro ƀă ngin kô vêh séa mơnhên ngăn mâu tơdroăng chêh bro hlá mơ-éa. Ki lâi ối tơvâ tơvân, ôh pá tơtro ƀă tơdroăng pơkâ dêi luât mê kô tơngah khu râ, kơvâ cheăng ‘mâi rơnêu, hơ’lêh vâ tah lôi, ing mê, tŏng kum tơniăn má môi ăm khu ki mơ’no liăn cheăng’’.

Nôkố, hiăng vâ kâi châ mơdât ki tâ tú dêi pơreăng COVID-19, mâu kơvâ pêi cheăng kâ ki rơdêi hdrối nah nôkố hiăng châ vêh mơdêk ó nếo, hên troăng hơlâ ki nếo kô châ po rơdâ, mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên ai troăng hơlâ vâ loi tơngah tung môi hơnăm ki thăm mơdêk mơnhông. Maluâ tiah mê, mâu kong pơlê kal ‘nâi nhên, pơreăng COVID-19 xuân ối cho tơdroăng ki mơnhâu kân, mơdât tơdroăng pơkâ cheăng vâ mơnhông tơtêk. Vâ pro tơdroăng ki pói tơngah mê chiâng ai tơdroăng ki păng ‘nâng, mê kal châ ai tơdroăng ki kơdo mơ-eăm kân khât dêi tâi tâng khu râ pơkuâ cheăng kal kí ƀă tơdroăng ki vâ môi tuăn dêi kuăn pơlê ƀă khu mơdró kâ. Tiô pôa Nguyễn Đình Trung tối, tung pơla tơdroăng rêh kâ ối rế hía rế râm hên xahpá, pơloăng mơnúa, mê hnoăng cheăng dêi rêm khu râ kăn Đảng ƀă khu kăn pơkuâ thăm rế kân; mơngế kăn ƀô̆, đảng viên thăm rế djâ troăng ahdrối. Dak Lak kô pêi pro tâi tâng vâ mơnhông hnoăng cheăng tung hơnăm 2022 chiâng mâu tơdroăng ki hiăng pói vâ châ ai.

‘’Thăm rế trâm hên xahpá, pơloăng mơnúa mê thăm rế mơnhông hnoăng cheăng ki tơrŭm, khŏm kơdo mơ-eăm hên tâ tung pơkâ pêi pro mâu hnoăng cheăng ki hiăng pơkâ mơ’no; mơjiâng khu râ đảng viên ki ai tŭm ivá cheăng, hnoăng cheăng. Hơnăm 2022 tiô tối hdrối, tơdroăng rêh ối xuân ối trâm hên xahpá. Xua tiah mê, Khu kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng kong pơlê hiăng djâ troăng, hnê mơhno tâi tâng khu râ pơkuâ tung pêi pro hnoăng cheăng, cho vâ rế pêi pro lĕm tro mâu tơdroăng cheăng hbrâ, tơplâ, mơdât pơreăng, xuân cho vâ rế mơnhông mơdêk pêi cheăng kâ, rêh ối dêi kong pơlê’’.

Mot tung hơnăm Nhâm Dần 2022, mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên hiăng châ hbrâ tŭm têk mâu tơmeăm khoăng ki rơnáu hdối, hbrâ ăm mâu roh ki pơloăng mơnúa peăng pá ngiâ. Hơnăm 2022 cho môi hơnăm ki mơnhông, môi hơnăm ki vâ ‘mâi rơnêu, ‘mâi mơdêk tơdroăng rêh kâ ối. Mê ti xê to tơdroăng ki pói tơngah, mê ối cho tơdroăng ki khŏm mơ-eăm ó khât dêi khu râ pơkuâ ngăn ƀă hbrâ tŭm têk mâu tơdroăng vâ pêi pro klêi mâu hnoăng cheăng ki kân.

Dương Đình Tuấn chêh

Nhat Lisa tơplôu ƀă tơbleăng