VOV4.Xơ Đăng - Rế vâ chê troh Têt Lo hơnăm nếo ƀă rơtế ƀă mâu tơdroăng pá puât drêng pơreăng COVID-19  tơdjâk troh mơngế pêi cheăng tung pơla kố nah, mê cho rế pro tơ’lêi pro vâi chiâng tro ‘’kreăng a mâu kơtro’’ lu lêa ing um mơ’no tơdrêng tiô troăng măng Internet, krếo tăng liăn ing mâu phân mêm, lơ rah xo pêi cheăng a roh Têt ƀă hía hé. Tung pơla achê kố, hên roh tơdroăng lu lêa ai inâi, lơ pơtroh chư chêh troh phôn râng kŏng dêi mâu ngế xúa, krếo ti tăng cheăng ƀă kơlo liăn khế hên, tăng cheăng a hngêi, ƀă hía hé. Drêng mơngế xua bu kal tiê click a mâu troăng link pơtroh troh mê, lơ ‘mot mâu phân mêm tăng liăn ki mâu ngế lu lêa pơtroh troh, mê kô tro djâ troh mâu trang web lu lêa, vâi kô kâ kơhveăm liăn mơngế ki xúa.

Tin nhắn ai inâi châ pơtroh ăm ngế ki xúa hâi chôu achê kố, hmâ ai tơdroăng tối tơbleăng hdrối ăm mơngế ki xúa ƀă hlối mơhno ăm môi troăng link, vâ mơngế ki xúa click a troăng link mê. Tơdroăng tơxâng vâ tối, mơhé cho tin nhắn ai inâi  xiâm, la ki khât ga mê hmâ hlo cho mâu tin nhắn ki kơtôa inâi xo inâi mâu ki ê, vâ tối hiăng hên ngế hiăng ai tơdroăng ăm ‘nâi ‘na tài khoản tơná, xua tơná ngế ki mê tro click a mâu troăng link ki mohno ăm ai krâ amê.

Môi ngế kuăn pơlê tối:

‘’A hlo tin nhắn tối tơbleăng hdrối cho dế rôe xúa a kong têa ê, tâng ôh tá xê a dế po ngăn pơ’lêh chêh tâ ‘mot mâu tơdroăng ƀă mê tiê drăng troăng link dêi hngêi rak liăn mê, vâ lôi po ngăn chêh tâ mot tơdroăng. A ngah xêh khât ‘nâng, pro tiô há ƀă kơ’nâi mê ôh tá châ mot dêi a tài khoản dêi tơná.  La mơhúa há tài khoản ki mê a xúa tơ’nôm mặt khẩu OTP, tâng ôh hiăng hía  tâi liăn. Kơ’nâi mê, á ối lăm troh a hngêi rak liăn vâ pơ’lêh pro dêi mật khẩu ki nếo, hlối xut tâi mâu tơdroăng po chêh ngăn ki oh tá xê a chêh ’’.

Hên tơdroăng ki khu ‘mêi hriăn vâ hlĕng ki phá tơ ê tâ, rế rơkê rế pơkí tâ dế châ mâu ki tong hêa hlĕng mê tăng troăng vâ pơtroh ăm kơ mâu ngế ki xúa, ƀă tin nhắn phôn râng kŏng, tin nhắn drăng Zalo, Viber, lơ tơbleăng tối tung mâu măng xah hô̆i. Nôkố, mâu hngêi rak liăn hnê ăm kuăn pơlê cài tơ’nôm mật khẩu xúa 1 hdroh OTP ƀă tin nhắn SMS, lơ mât khẩu xúa môi hdroh Smart OTP tung kơmăi ứng dụng dêi hngêi rak liăn. Xua mê, mơhế vâ ngế ki lâi, lơ ngế ki xúa tâng hlo tin nhắn tơbleăng dêi hngêi rak liăn, tâng hlo ai pơtroh tá 1 troăng link ki lâi ‘lo, pôi tá klik ôh drăng mê. Tâng lơ nhôm lo, ngế ki xúa phôn mê thế krếo phôn ăm kơxô̆ phôn kal tơdrêng dêi hngêi rak liăn ki mê.

Khu ‘mêi tung măng dế ai hên troăng ki vâ tong, hlĕng, hêak pơloi kơ mơngế ki xúa phôn, tung mê vâi tơmâng khât troh tơdroăng vâ ‘nâi mâu tơdroăng ‘na pin, kơxô̆ phôn, kơxô̆ hlá kiêm tra, kơxô̆ tài khoản hngêi rak liăn. Kố cho mâu tơdroăng ki kal, ki khu ‘mêi tung măng hmâ tong, mơnhâu mơngế ki xúa, môi tiah Luât sư Bùi Sinh Quyền, Khu kăn Luật sư Hà Nội tối nhên ăm ‘nâi tiah kố:  

‘’Ki khât gá khu ‘mêi xúa kŏng ngê̆ thŏng tin, tơpui mơnhâu pro ăm kuăn pơlê xâu, ‘nâi kuăn pơlê kô loi, ngế ki ‘mêi mê hmâng pin tơpui ga ‘nâi pin kô xâu  tơpui tro ƀă bú ai kơ koan ‘na luât tê nếo chiâng mơnhâu kuăn pơlê. Xua ngế ki mê gá tối dêi tơná cheăng ‘na luât, gá tối kơ koan séa ngăn, a,b, c lơ Viê̆n kiểm sát, ‘nâ hía vâi tối tơná cheăng a hngêi tơleăng, khu cheăng ki mê nếo chiâng vâ mơnhâu kuăn pơlê gá tơmiât ‘nâi kuăn pơlê kô xâu.

Drêng mê kuăn pơlê chiâng tô tuăn xâu rơ-iô, hmâng chiâng rĕng hlôp xua tâng tối mâu tơdroăng ki mơnhâu ah vâi kô pro tiô môi tiah ngế ki ‘mêi thế pro ‘’.

Tơdroăng ki châ ăm vâi chiâng ‘nâi mâu tơdroăng, tơdroăng kal dêi tơná ‘nâ hía vâi hlĕng pơloi tung măng ối pro chiâng ai hên tơdroăng ki ‘mêi, ôh tá tro, drêng mâu tơdroăng chêh ‘na ki ôh tá kho, ‘na hồ sơ khăm pơlât… tro khu ki ai xôi châ xo ƀă vâi kô tăng troăng ‘mâi rơnêu pro chiâng troăng ki vâ tŏng pâ liăn. Mâu troăng link krâ mơhno a mê pơtroh ăm mơngế ki xúa tung tin nhắn, email, lơ tung măng xah hô̆i, ‘nâ hía hlối ai mah pơreăng. Xua mê, tâng pin bú klik a mâu troăng link mê, mơhé mơngế ki xúa ôh tá tro khu ‘mêi hlĕng pơloi, hía liăn tơdrêng, ‘nâ hía vâi ối krâ ‘măn mah pơreăng, la pin ôh tá ‘nâi dêi. Khu xôi tong tung măng hmâ xúa mâu túa pơreăng ki nếo, môi tiah achê kố cho COVID-19, vâ mơngế ki xúa ngăn rơhêng vâ ‘nâi ah clik drăng troăng link ki ai krâ mah pơreăng ki tong kâ liăn ki châ pơtroh ăm, mê vâi oh tá ‘nâi pro ti lâi ki ê thế nâp liăn ăm ngế ki xôi, ki ‘mêi tung măng mê.

Nếo achê kố hiăng ai 2 rơtuh ngế, ai inâi, hơnăm, email, kơxô̆ phôn, chêh ‘mot tung măng, chư kĭ kơxô̆... ki hên to mâu ki xúa mê a tơnêi têa pin drêng veăng mot tung Onus hiăng tro tơbleăng tê. Kố cho ứng dụng ‘no liăn cheăng kơxô̆, môi tung mâu ứng dụng ki tăng tong liăn tung măng Internet dế lo hên achê pơla kố ƀă pá vâ ‘nâi ki lâi cho ứng dụng châ ăm phêp, ki lâi ứng dụng tong liăn, ki hêak pơloi. Môi tiah tơdroăng dêi ngoh Hoàng Văn Tùng, ngế ki hdrối nah mung liăn a 1 ứng dụng tung troăng hyôh Internet ai tơvêh liăn rơkâ ki ‘’hên ó’’, mơhé ôh tá xúa ứng dụng xếo la xuân hlo pơtroh hên tơdroăng tơbleăng ăm mung liăn tung măng xah hô̆i, tin nhắn ing SMS, tá tung trang web xuân ối hlo hnê thế cài ứng dụng ăm mung liăn:

‘’A xuân ối hlo puk pâk mâu tin nhắn ki peăng mâu ngế ‘na ứng dụng pơtroh ăm, vâ kum mung liăn. Á xuân ôh ti ‘nâi ki lâi tin nhắn khât, ki lâi peăng khu ăm mung liăn tơvêh laih hên. Hdrối nah, a mung 10 rơtuh liăn tung pơla 2 khế tê, hmôu pơ tơvêh puk puk ton tĭn nếo tâi, laih gá vâi pro ăm rế tâk péa pái hdrôh hlối, mê nôkố a xâu ‘nâng hlo ứng dụng ki mê’’.

Khu xiâm ngăn ‘na pro tơniăn mâu tơdroăng, Khu xiâm ngăn ‘na tơdroăng pơtâng tối mâu tơdroăng nếo ai xuân tơbleăng hên tơdroăng thế kuăn pơlê hbrâ rơnáu ƀă khu ‘mêi pro ôh tá tơniăn tung măng xua ing mâu troăng nếo khu ‘mêi châ ‘nâi. Tâng riân ai troh 16% tung kơxô̆ 68 rơtuh ngế xua măng Internet hiăng po a mâu trang web tong liăn ki hêak pơloi, ki hlĕng, tung 1 khế, mê tơdrêng ƀă tơdroăng hía mâu tơdroăng pin chêh ‘măn ‘na tơná, mơngế ki xúa ối tro khu ‘mêi hêak pơloi tung măng Internet, chiâng hía liăn ƀă hía tơdroăng loi khât a tung măng. Mâu tơdroăng pêi tiê vâ tơniăn mâu tơdroăng kô pơtối ‘’Hlo ai’’, pro mơngế ki xúa tơ’lêi tro hlôp môi pôa Nguyễn Thành Phúc - Ngế xiâm pơkuâ pro tơniăn mâu tơdroăng, Khu xiâm ngăn ‘na tơdroăng pơtâng tối mâu tơdroăng nếo ai

“Tro ăm vâi châ hlo mâu tơdroăng ‘na inâi, tơdroăng kal tơná xua tơná pin ôh tá hbrâ rơnáu dêi, lơ rĕng tơmâng loi drêng vâi thế tối ăm vâi ‘nâi mâu tơdroăng ‘na dêi tơná. Pơkâ ‘na tơdroăng kring vế dêi tơná dêi mơngế Việt Nam mê hiăng ai, la hâi tŭm hâi teăm nhên. Tơdroăng ki kân má péa, mê cho vâi hlĕng hêak pơloi tung măng Internet. Ing tơdroăng tí tăng séa ngăn dêi khu xiâm pro tơniăn mâu tơdroăng mê hiăng ai lối 1 rơtuh ngế Việt Nam, tơkéa vâ tối dâng 16% ngế xúa Internet a Việt Nam tro po trang web khu ki tong liăn, khu ki hlĕng hêak pơloi, trang web pơreăng.

Mâu tơdroăng ki vâi hêak pơloi mê nôkố rế rơkê, rế kí, pro mâu ki xua trang web rĕng hlôp. Tung hơnăm 2021, lâp plâi tơnêi ai 2 rơtuh trang web ki tong, hlĕng, hêak pơloi, mê a Việt Nam hiăng ai website ki hlĕng hêak pơloi chêh tối dêi hngêi rak liăn la ôh tá xê hngêi rak liăn khât.

VOV1

Gương tơplôu ƀă tơbleăng