Ƀă rơpŏng ngoh A Cha ƀă hên rơpŏng kuăn pơlê ki ê a thôn Đăk Rô Gia (Têa Rơxá), cheăm Đăk Trăm, tơring Đăk Tô (Kon Tum), tơdroăng ki veăng tung tôh pêi cheăng tơrŭm Y Du, a thôn Đăk Rô Gia vâ pêi chiâk pêi deăng tiô troăng ki pêt mâu tơmeăm khoăng cho môi tung mâu hvêa chêng prôk ki xơpá kân. To lâi hơnăm hmâ pêi chiâk ôh tá kâi hluăn ing kơtiê, kơnôm ing pơhlêh pêi pêt tơmeăm tiah hmâ pơhlêh pêi xúa kơmăi kơmok chal nếo, xúa túa ki tôh têa lo iâ, pêt mâu hdrê loăng ki lĕm plâi kơtóu, pêt tiô pơkâ hưh cơ vâ rak vế kong prâi tơnêi tơníu ƀă mơdêk ki dâi lĕm, plâi kơtóu mê kơdrum pêt hdrê loăng hiăng pơhlêh. Ngoh A Cha tối:

“Kơnôm ing tơdroăng tŏng gum dêi Đảng ƀă Tơnêi têa hnê tối ăm vâi krâ nhŏng o, hnê ăm ngin túa ki ki rak ngăn kơphế ƀă mâu hdrê loăng pêt ki tê yă kơnâ, hơnăm kố kơphế tê châ yă kơnâ, ƀă mâu vâi krâ nhŏng o ki ê hiăng pơhlêh túa tơmiât, túa pêi, veăng tung Tôh pêi cheăng tơrŭm ƀă túa pêt hên hdrê, môi tiah pêt kơtếo, pêt xik, mắc ca, kơphế, kơxu. Túa pêi kố gá tơƀrê khât ƀă pêi châ liăn hên. Á ƀă vâi krâ nhŏng o hiăng pơhlêh tung túa pêi chiâk pêi deăng, hlo gá tơƀrê, liăn châ xo xuân hên tâ. Hdrối nah, pêt pôm 1ha ôh tá châ 20 tâ̆n, hơnăm kố vâi krâ nhŏng o ngin pêt 1ha kơtếo châ xo lối 100 rơtuh liăn. Túa pêi tôh pêi cheăng tơrŭm pêt xik nôkố 2 sao châ 30 rơtuh liăn; hdrối nah tung 2 sao ki mê pêt pôm loăng bu châ 8 rơtuh liăn xo’’.

Rôh mơhnhôk “Pro pơhlêh túa tơmiât, túa pêi dêi kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo, pro ăm kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo mơ-eăm hluăn kơtiê krá ton” a Kon Tum ôh ti xê to hvêa chêng prôk ki pơhlêh tung pêi chiâk pêi deăng, mơnhông cheăng kâ, mê ối tơdjâk troh hên tơdroăng cheăng tung tơdroăng rêh ối dêi mơngế Rơteăng a cheăm Đăk Trăm, tơring Đăk Tô. Pôa A Thin – Thái pơkeăng ki hiăng pơtê cheăng ăm ‘nâi, ki mơnhông tơƀrê dêi vâi krâ nhŏng o cho ‘nâi rak ngăn ivá ai kuăn. Kơnôm mâu tơdroăng ki hnê tối ƀă mâu tơdroăng ki hnê ăm kuăn pơlê, mê vâi krâ nhŏng o hiăng rế hía rế hlê ki kal dêi tơdroăng rak ngăn ivá tung pơla mơ-êa ƀă rơneh kuăn.

“ ‘Na tơdroăng ki rak ngăn ivá châ chăn tung pơla mơ-êa ƀă mâu vâi kơdrâi Rơteăng hdrối nah tá hâi hlê plĕng khât, hmâ rơneh kuăn a hngêi, xúa kế ki ôh tá hmâ xúa tung hngêi pơkeăng vâ poê klo; ai tíu ki ‘nâ vâi ối rơneh kuăn tung kong ôh tá ai kơbố rak ngăn, rơneh xêh môi ngế. Nôkố, tơdroăng ki rơneh kuăn vâi kơdrâi Rơteăng hiăng ‘nâi rơnêh a hngêi pơkeăng, troh tíu khăm pơlât vâ rơnêh ‘nâi kuăn kơnốu lơ kơdrâi. Hmâ lăm troh a tíu khăm pơlât vâ khăm ngăn kuăn ngá vâ ‘nâi ivá hôm mo há vâ ‘nâi hâi rơneh. Klêi kơ’nâi rơneh mâu vâi nâ o hiăng ‘nâi pâk vaccine ăm dêi kuăn vâ ai ivá kâi trâng ƀă tơdroăng ki châi tamo. Nah, châi tamo vâi ối a hngêi krếo pôa pơchâu troh tôih, pôh í, pôh chu ăm pôa pơchâu ôu kâ xua tơngah vâ prêi lĕm. Nôkố, vâi krâ nhŏng hiăng hlê, châi tamo vâi lăm troh a tíu khăm pơlât vâ khăm ‘nâ ivá dêi tơná. Châi tamo ôh tá râ mê pơlât a hngêi pơkeăng cheăm, tâng râ môi iâ mê vâi lăm troh a hngêi pơkeăng tơring, tâng râ tâ nếo mê vâi troh a hngêi pơkeăng kong pơlê vâ pơlât’’.

Tơdroăng rêh ối mơnhông kơnôm ing “pơhlêh túa tơmiât, túa pêi”, tơdroăng ki hloh hlê rơkê plĕng dêi mơngế Rơteăng a cheăm Đăk Trăm, tơring Đăk Tô, kong pơlê Kon Tum rế hía rế châ mơnhông. Tung mê, tơdroăng ki rak vế, mơnhông mâu tơdroăng ki kơnía ‘na túa lĕm tro khôi hmâ hiăng châ tơtrŏng. Mâu tơdroăng mơdĭng khôi hmâ hiăng châ ‘mâi mơnhông, môi tiah ƀă tơdroăng túa lĕm tro chêng koăng châ ‘mâi mơnhông, rơtế amê cho mâu tơdrá proâ chal krâ, mâu tơdrá rơngê ting ting ƀă kơhnhon xuăng dêi mơngế Rơteăng ai rôh châ mơđah. Nâ Y Na, Kăn hnê ngăn kuăn pơlêi pêi chiâk cheăm Đăk Trăm, tơring Đăk Tô, kong pơlê Kon Tum ăm ‘nâi.

“Cheăm Đăk Trăm ai tâi tâng 7 to thôn. Tung pơla hiăng ton vâi krâ nhŏng o ôh tá ai chêng koăng xua tro piu lôi. Nôkố, châ Đảng ƀă Tơnêi têa tơmâng ngăn, 7 to thôn hiăng ai chêng koăng vâ tŏn tung mâu hâi po mơdĭng, hâi leh. Môi tiah tung cheăm Đăk Trăm mê ai pôa A Thu cho ngê̆ nhân hiăng hnê ton chêng koăng ăm mâu thôn ki ê vâ rak túa lĕm tro chêng koăng dêi hdroâng kuăn ngo. Hmâ a mâu hâi Đại đoàn kết kô tŏn chêng. A mâu rôh po mơđah tŏn chêng koăng, mơnê Đảng ƀă Tơnêi têa hiăng tŏng gum ăm vâi krâ nhŏng o ngin’’.