Mâu hâi kố, Kơpong ôm hyô a chiâk klâng Cún Puppy Farm a bêng 7, pơlê kong kơdrâm Đà Lạt, kong pơlê Lâm Đồng hơniâp ro khât ƀă hên kơdrâm kuăn mơngế. Maluâ tơvâ hên tơdroăng cheăng tơdah tơmối, mơhno ăm tơmối, gum ăm tơmối troh hyô ngăn, la sap ing tơdroăng ki pơkuâ ngăn troh mâu ngế cheăng dêi tíu ôm hyô chiâk klâng kố bô bố xuân hơniâp ro khât. Nâ Thành Thị Thùy Vân, ngế ki pơkuâ kơpong ôm hyô kố ăm ‘nâi, lối 6 hơnăm mơjiâng tá hâi klêi, rế pro rế tôu tuăn xua hên kế tơmeăm tíu ôh tá châ phêp pro, Tíu ki pêi chiâk păn tơmeăm Cún Puppy Farm hiăng păng ‘nâng châ kơ koan ki ai tơdjâk troh pơlê kong kơdrâm hnê pro hồ sơ, kĭ túa pơkâ pơhlêh sap ing tơnêi pêi chiâk chiâng tơnêi ki xúa hên tơdroăng vâ pro tíu kố chiâng môi kơpong ôm hyô a chiâk tro tơdroăng.

“Hdrối nah, tung pơla pro mê ai mâu tơdroăng púi vâ ki kal dêi môi tíu ôm hyô a chiâk môi tiah tíu ki ‘măn rơxế, hngêi ki tơdah tơmối, hngêi ki mơđah tơbleăng kế tơmeăm, tá hâi lăm pơyâng ăm tơmối mê xuân tro tơvâ tung tơdroăng ki pro ai phêp chiâng pro há lơ ôh. Mê cho tơdroăng ki pá ki tâi tâng mâu kơpong tíu ôm hyô a chiâk pơrá dế trâm. Nôkố hiăng ai hlá mơ-éa hnê mơhno nhên, mâu tơdroăng ki chêh pro klêi vâ pơhlêh tơnêi xúa tung hên tơdroăng. Kố cho tơdroăng ki pro tơ’lêi hlâu vâ khu mơdró kâ lơ mâu ngế krê khên tơnôu ‘no liăn pro ôm hyô a ƀăng tơnêi pêi chiâk”.

Hơnăm 2015, Đà Lạt - Lâm Đồng pơxiâm ok tơnêi pro trêi apoăng ‘na túa ôm hyô tung ƀăng tơnêi chiâk, ƀă hên túa ki mơjiâng pro xêh sap ing mâu khu ki pơkuâ ngăn kơdrum pêt reăng ƀă kơchâi, plâi, tŭm túa. Hlo ôm hyô a ƀăng tơnêi chiâk klâng ai ivá tơƀrê vâ pro, khu kăn pơkuâ tơring cheăm tíu kố hiăng pơkâ tơdroăng mơjiâng pro tíu ôm hyô a ƀăng tơnêi klâng a kong pơlê Lâm Đồng. Laga, xua tá hâi ai túa ki hnê pro nhên sap ing mâu khu xiâm, kơvâ cheăng Tơnêi têa chiâng tơdjâk troh tơdroăng mơjiâng pro tơdroăng kố trâm hên xơpá, malối cho mâu tơdroăng pơkâ ‘na mơjiâng, pơkâ xúa tơnêi, kơxô̆ kế tơmeăm pro kế ki hding tôu a tơnêi pêi chiâk, pơhlêh tơnêi pêi chiâk chiâng tơnêi xúa hên tơdroăng cheăng ƀă hía hé.

Tiô pôa Trần Quốc Tường, phŏ kăn pơkuâ Khu ngăn tơmeăm khoăng tung têa, a tơnêi ƀă hyôh kong prâi kong pơlê Lâm Đồng, Luât Tơnêi 2024 ƀă mâu hlá mơ-éa hnê pro kô veăng gum pơkâ tơleăng ki xơpá, tơvâ kố, drêng ăm phêp xúa tơnêi tơkŭm ƀă hên tơdroăng xúa, ki nhên tơnêi pêi chiâk châ xúa tơkŭm ƀă tê mơdró. Tung tơdroăng mê, ngế krê, khu mơdró kâ ai tơmiât vâ pro ôm hyô a chiâk kal chêh pro túa pơkâ vâ pơtroh ăm mâu râ ki ai hnoăng pơkuâ kĭ, klêi mê nâp liăn ngân ƀă mâu hlá mơ-éa ki ai tơdjâk troh ki ê.

“Luât tơnêi roh kố, môi tíu ƀăng tơnêi pêi chiâk châ tơkŭm xúa hên tơdroăng, châ pro mâu kế tơmeăm tơdroăng ki kal ăm ôm hyô a tơnêi chiâk, po ăm mâu rơpŏng khu ngế krê ƀă mâu khu mơdró kâ. Mâu hlá mơ-éa chêh pro mê pin athế pro tiô pơkâ, tung túa pơkâ mê kô mơhno nhên mâu tơdroăng ki kal mê cho tíu tơnêi mê u lâi, ƀăng tơnêi mê to lâi, túa pơkâ, tơkŭm hên tơdroăng xúa cho tơnêi klâi. Klêi mê, ngế ki xúa tơnêi athế nâp liăn, pơtối mê kơvâ mơjiâng pro tơmeăm khoăng, pơkuâ ngăn kơphô̆ hbrâ ăm phêp pro”.

Maluâ troh nôkố, kong pơlê Lâm Đồng ai vâ chê 20 túa pro ôm hyô a chiâk, tung mê bu ai 3 tíu ôm hyô châ mơnhên. Laga, tơmeăm ôm hyô a chiâk hiăng rế hía rế mơnhông châ ivá rơdêi, pro pơxúa ăm tơmối hên tơdroăng ki hơniâp ro nếo tơviah, ai ivá tơdjâ tơmối tung tơnêi têa ƀă kong têa ê a rêm rơxông. Riân sap ing hơnăm 2018 nah troh nôkố, túa ôm hyô kố a Lâm Đồng hiăng tơ’mot lối 7 rơtuh ngế tơmối troh hyô ngăn, pơxúa ăm tơdroăng pêi lo tơ’nôm liăn ăm kuăn pơlê a kong pơlê.

Pôa Phạm S, phŏ kăn hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê Lâm Đồng ăm ‘nâi, nôkố kong pơlê dế tơkŭm tơbleăng pêi pro tiô Luât Tơnêi hơnăm 2024 tiô túa ki tơ’mô, môi tuăn ƀă tơƀrê, pro tơ’lêi hlâu ăm kuăn pơlê, khu mơdró kâ mơjiâng pro ôm hyô a chiâk tro tiô pơkâ dêi luât.

“Tung pơla hdrối nah xua ôh tá châ tơdroăng môi tuăn ‘na troăng hơlâ pêi pro mê nôkố hiăng châ tŏng gum. Mâu kơ koan ki ai tơdjâk troh séa ngăn tung mâu túa pơkâ pro nôkố vâ hnê ăm kuăn pơlê, mơhnhôk, pro tơ’lêi hlâu ăm mâu khu tơrŭm, mâu ngế krê pro ôm hyô a chiâk, mơnhông ki ai hlâu, ki pơxúa dêi kong pơlê Lâm Đồng. Tung pơla hdrối nah, pro ôm hyô a chiâk ki hên cho a Đà Lạt ƀă kơpong ki a chê, ối hên kong pơlê a peăng Hdroh, tá Bảo Lộc, Bảo Lâm, Di Linh ai liăn ngân, mâu tơdroăng hlo tơniăn la tá hâi pro. Kong pơlê kô ai tơdroăng hnê mơhno, pro ivá nếo tăng pro tro tơdroăng ôm hyô a chiâk tung la ngiâ”.

Đà Lạt, kong pơlê Lâm Đồng cho kơpong tơnêi ai hyôh kong prâi tơniăn lĕm, rơngiâp plâ hơnăm, ai tơdroăng ki ai hlâu ƀă ki rơdêi vâ pêt mâu kơchâi plâi reăng, rơtế ƀă tơdroăng ki tơtrŏng xúa kơmăi kơmok chal nếo tung pêt mâu tơmeăm hiăng pro ăm kơvâ pêi chiâk deăng mơnhông rơdêi. Kố cho tơdroăng ki kal ƀă tŭm, cho ki pơxúa rơdêi iâ ai vâ kong pơlê kố pro ôm hyô a chiâk hlối djâ mâu kơvâ cheăng kâ ki ê rơtế mơnhông. Tơdroăng Luât Tơnêi hơnăm 2024 ăm phêp tơnêi pêi chiâk châ xúa tơkŭm ƀă xúa tơdroăng tê mơdró, păn mơnăn mơnoâ, pêt hdrê loăng pơkeăng ƀă hên ki ê kô cho ivá mơnhông kal khât ăm túa ôm hyô a chiâk dêi Đà Lạt – Lâm Đồng mơnhông krá tơniăn tâ.