Từng gắn bó với nương ngô, cuộc sống chỉ đủ ăn qua ngày, gia đình ông Thiều Hữu Ngọc ở thôn 1 Vàn, xã Phúc Lợi, tỉnh Lào Cai đã có bước chuyển lớn khi mạnh dạn chuyển đổi sang trồng quế từ năm 1998. Sau khi học hỏi kinh nghiệm tại Văn Yên, vùng được xem là “thủ phủ quế” trước đây, ông quyết định chuyển toàn bộ 11ha đất rừng của gia đình sang trồng loại cây này.

Đến nay, hơn 11ha quế ở nhiều độ tuổi khác nhau đã mang lại cho gia đình ông nguồn thu lên tới hàng tỷ đồng. Từ chỗ chỉ đủ ăn, kinh tế gia đình dần ổn định, có điều kiện xây dựng nhà cửa, đầu tư phương tiện và chăm lo việc học cho các con.

Ông Thiều Hữu Ngọc chia sẻ, cây quế mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với các loại cây trồng trước đây, góp phần giúp gia đình thoát nghèo và có điều kiện phát triển kinh tế bền vững.

Không chỉ trồng quế, nhiều hộ dân ở vùng cao Lào Cai cũng vươn lên nhờ phát triển kinh tế rừng. Gia đình anh Vi Văn Mụ ở thôn Làng Đát, xã Phúc Lợi hiện có 4ha đất lâm nghiệp trồng bồ đề. Mỗi héc-ta sau một chu kỳ khai thác mang lại nguồn thu khoảng 100 triệu đồng.

Nhờ trồng rừng, gia đình anh đã xây được căn nhà khang trang trị giá khoảng 700 triệu đồng và có điều kiện nuôi các con ăn học đầy đủ. Theo anh Mụ, nếu chỉ làm ruộng thì cuộc sống khó có thể phát triển, trong khi kinh tế rừng đã mở ra hướng đi ổn định hơn cho nhiều hộ dân địa phương.

Cùng với phát triển sản xuất, người dân vùng cao Lào Cai ngày nay còn biết khai thác tiềm năng du lịch gắn với cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa dân tộc.

Tại La Pán Tẩn, xã Púng Luông, vợ chồng anh Giàng A Dê và chị Vàng Thị Lỳ đã xây dựng khu du lịch cộng đồng “Hello Mù Cang Chải” bên những thửa ruộng bậc thang nổi tiếng. Từ một ý tưởng từng bị nhiều người nghi ngại, mô hình du lịch cộng đồng này hiện đã trở thành điểm đến được nhiều du khách trong và ngoài nước biết đến.

Theo anh Giàng A Dê, trong những ngày đầu triển khai, hai vợ chồng phải đối mặt với không ít áp lực và sự hoài nghi từ người thân, bà con trong bản. Tuy nhiên, bằng sự kiên trì, từng bước học hỏi và hoàn thiện dịch vụ, khu du lịch hiện có thể phục vụ du khách tốt hơn, đồng thời góp phần quảng bá văn hóa của đồng bào Mông tới du khách gần xa.

Không chỉ chú trọng phát triển kinh tế, đồng bào các dân tộc ở Lào Cai còn tích cực gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Khắp Coọi, làn điệu dân ca đặc sắc của người Tày ở vùng Lục Yên trước đây, đang được nhiều nghệ nhân tâm huyết gìn giữ. Trong đó có nghệ nhân ưu tú Hoàng Quang Nhạn ở xã Mường Lai, tỉnh Lào Cai. Ông đã dành nhiều năm sưu tầm, ghi chép và biên tập hơn 200 bài hát cổ để lưu giữ cho thế hệ sau.

Theo nghệ nhân Hoàng Quang Nhạn, trước đây các làn điệu Khắp Coọi chủ yếu được truyền miệng trong dân gian, nguy cơ mai một rất lớn khi nhiều nghệ nhân cao tuổi qua đời. Chính vì vậy, việc sưu tầm, ghi chép lại được ông xem là cách để lưu giữ một phần di sản văn hóa của dân tộc.

Trong những năm gần đây, tỉnh Lào Cai tiếp tục hướng tới mục tiêu nâng cao “chỉ số hạnh phúc” của người dân, xây dựng địa phương phát triển theo hướng “xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc”. Từ phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa đến xây dựng đời sống mới, những đổi thay ở vùng cao hôm nay đang cho thấy sự nỗ lực của chính quyền và người dân trong hành trình xây dựng quê hương ngày càng phát triển như mong muốn của Bác Hồ kính yêu.