VOV4.Êđê - Ti Anôk bi k[^n trực tuyến ksiêm w^t bruă klam thu\n 2019, po\k ngă bruă knuă thu\n 2020 Phu\n bruă lo\ hma leh anăn Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang lo\ hma mko\ mjing, Khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc m`ă klă, bruă lo\ hma lo\ dơ\ng mkra mlih, g^r jing bruă phu\n ba ]h^ kơ ala ta] êngao. Hlăm anăn, bi mklă hdră k`ăm ba ]h^ kơ ala ta] êngao mâo 43 êklai USD, truh thu\n 2025 mâo 50 êklai USD, dôk mrô sa ASEAN leh anăn dôk mrô 10 dlông ro\ng lăn. Hdră k`ăm tal êlâo mơ\ng thu\n mrâo 2020, hmei hưn mthâo klei g^t gai mơ\ng Khua knu\k kna ho\ng bruă lo\ hma kluôm ala ]ar hlăm thu\n 2020 leh anăn du\m thu\n kơ anăp.

Ti anôk bi k[^n, Khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc la], brua\ lo\ hma hla\k dôk tuôm ho\ng klei lông dlăng pro\ng. Tal êlâo jing ai bi ktưn pro\ng hlăm klei mnia mblei tar ro\ng lăn, hlăm ana\n, klei kơ brua\ bi đru mgang, klei bi blah hlăm klei mnia mblei mâo lu klei thâo t^ng mka\, tal dua jing, klei rua\ tưp ho\ng mnơ\ng rông, klei hlua\t [ơ\ng ngă kơ mnơ\ng pla mjing hlăk dôk găn, mse\ si klei u\n rua\ tian o# eh, hlua\t [ơ\ng mnơ\ng pla yăn giăm puih. Tal 3 jing, klei bi mlih yăn adiê, hla\k hlê dleh thâo t^ng knăl, mse\ si klei mđia\ hlơr sui, ba hriê klei k[ah êa pro\ng, truh klei pui [ơ\ng dliê, lui] boh mnga kyua k[ah êa, tro# ms^n hlăm knhal jih thu\n.

Kha\dah lo\ w^t dlăng hlăm jih thu\n 2019, hmăi tuôm ho\ng lu klei dleh dlan, snăn du\m klei găl jăk ăt mâo mơh, mâo hluê ngă hdră êlan mko\ w^t brua\ lo\ hma, bi mguôp mơ\ng ako\ hlo\ng kơ êdu\k mơ\ng pla mjing hlo\ng kơ ]h^ mnia, mko\ mjing kjăp klei kia\ kriê, lehana\n mjua\t truh kơ mnuih pla mjing păn kjăp hdră mtru\n mrô 120 mơ\ng knu\k kna kơ klei mđ^ kyar kjăp hla\m kr^ng Dap Mnai Krông Cửu Long. Hlăm ana\n mđing êdi kơ brua\ pla mjing mdiê jing phu\n, ara\ anei nao hlăm brua\ rông hdang, pla mjing ana boh kroh, đru ba w^t klei tu\ dưn h^n.

Klei tu\ jing yuôm bhăn mkăn jing brua\ tui duah anôk mnia mblei, mko\ mjing alu\ wa\l pla mjing pro\ng, bi mguôp kjăp ho\ng klei mnia mblei, mse\ si kr^ng pla mjing ana boh kroh ti ]ar Sơn La, Hưng Yên, Bắc Giang, brua\ rông kan tra ti An Giang… lehana\n ru\ mdơ\ng lu sang mkra mjing boh mnga pro\ng dưi ngă leh hlăm thu\n 2019. Lehana\n du\m brua\ pro\ng mkăn mse\ si, brua\ mkra mjing mơng dliê hngô, pla mdiê pioh ]h^ braih kơ ala ta] êngao, boh kroh mâo ana\n knăl, lehana\n mâo ba w^t leh klei tu\ dưn jăk:“Drei bi tui tio\ hdră êlan mnia mblei knơ\ng, pioh ksiêm dlăng kjăp đru kơ mnuih blei yua. Brei thâo săng kla\ mnga] klei anei, lehana\n klei m^n anei brei mâo klei bi mlih yơh hlăm kluôm ala, lehana\n mâo klei mơak jing drei hla\k tui tio\ êlan anei hlăm klei djo\ lehana\n hmao, hlăm ana\n ]h^ mnia ho\ng Trung Quốc, lehana\n Mi. Drei mơak hdang, lehana\n kan tra mâo ]h^ leh ho\ng jia hdjul 0%. Anei yơh jing klei găl kơ brua\ lo\ hma Việt Nam, lehana\n dua mta mnơ\ng phu\n anei. Lehana\n klei mơak lo\ mâo ana\n jing ala ]ar Myanmar tu\ ư blei boh guga ala ]ar Việt Nam”.

Khua knu\k kna bi myuôm thu\n 2019, Phu\n brua\ lo\ hma hrăm mb^t, mjing djăơ klei găl, đru, mđ^ ai brua\ duh mkra đ^ kyar, hgu\m ho\ng phung duh mkra mjing boh kdru\t puh\n kơ brua\ lo\ hma. Anei ăt jing thu\n mâo kruak knăl kơ hdră brua\ ala ]ar k`ăm mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo mâo ba w^t lu klei tu\ dưn, lehana\n truh kơ anôk k]ah pral h^n mơh jing 1 thu\n mkrah. Mb^t ho\ng ana\n, brua\ lo\ hma ]o\ng mko\ mjing jih ai tiê. Hrăm mb^t ho\ng gưl dlông truh hlăm alu\ wa\l nao hlăm brua\ gang mkhư\ klei rua\ t\ưp u\n o# eh, lehana\n dưi ba w^t leh klei tu\ dưn jăk.

Kha\dah snăn, tui si khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc, brua\ lo\ hma ăt adôk lu klei awa\t k[ah klei mko\ w^t brua\ lo hma ka bi sa hnơ\ng ti du\m alu\ wa\l; mlih mrâo, lehana\n mđ^ kyar djăp hdră mko\ mjing brua\ duh mkra ka djo\ ho\ng klei ]ia\ng ôh, brua\ mko\ klei duh mkra pla mjing mơ\ng phu\n hlo\ng kơ êdu\k ka mâo ngă kjăp ôh. Hnơ\ng đ^ kyar ênoh bi mnia mblei ho\ng ala ta] êngao mâo klei bi knăl amâo mâo đ^, lu boh mnga brua\ lo\ hma toh hroh; klei rua\ tưp kơ mnơ\ng rông, klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă kơ mnơ\ng pla mjing ana\p lo\ dơ\ng mâo, boh nik klei rua\ tưp u\n o# eh, mnuih ngă brua\ hlăm lo\ hma ăt adôk lu…

Ti anôk bi k[^n, khua knu\k kna ]oh ]ua\n leh du\m mta k`ăm yuôm bhăn kơ brua\ lo\ hma, lehana\n m`a\ brua\ lo\ hma brei jing brua\ phu\n jăk h^n kơ klei duh mkra. Hlăm ana\n, thu\n 2020, hnơ\ng đ^ kyar GDP hlăm brua\ lo\ hma truh 3%, klei bi mnia mblei ho\ng ala ta] êngao boh mnga pla mjing, mnơ\ng mơ\ng dliê, lehana\n kan hdang bi mâo êbeh 43 êklai dolar, hnơ\ng dliê luôm bi mâo 42%, hnơ\ng sa\ djăp ênoh ]ua\ng kr^ng [uôn sang mrâo 59%; mko\ mjing mrâo 2 êbâo êpul hgu\m brua\ lo\ hma; ]ia\ng kơ kluôm ala mâo truh 17 êbâo Êpul hgu\m brua\ lo\ hma. Mâo ru\ mdơ\ng leh lu sang mkra mjing boh mnga, mâo mko\ mjing lu alu\ wa\l pla mjing ho\ng kdrăp mrâo mrang. Kơ brua\ ]ua\n kla\ mnga] hlăm wưng kơ ana\p, Khua knu\k kna mta\:“Brua\ lo\ hma năng lo\ mko\ w^t bi kjăp, mđ^ kyar brua\ lo\ hma pioh ]h^ mnia, ba yua kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang, mđ^ h^n kơ brua\ mkra mjing, răng kriê boh mnga, pla mjing mâo leh klei bi knăl jăk djo\ ho\ng klei mnia mblei, po\k mlar anôk mnia mblei, ana\n yơh jing brua\ k`ăm phu\n hlăm thu\n 2020, lehana\n hlăm du\m thu\n kơ ana\p. {ia\dah mâo leh mơh đa đa hlăm du\m alu\ wa\l mko\ w^t brua\ lo\ hma mâo klei tu\ dưn, [ia\dah lu ]ar ăt adôk kbao nao êlâo wa\ng kai tui tluôn. Brua\ tal dua jing hnơ\ng jăk, lehana\n dja\ pioh k’hưm pô hlăm brua\ lo\ hma, Sitôhmô mdiê braih Sóc Trăng ST, boh kroh, hdang doh, boh nik hlăm ana\n duah anôk ]h^ mnia, boh nik ho\ng alu\ wa\l mrâo mse\ si EU 28 ala ]ar”.

Mơ\ng hdră êlan ana\n, Khua knu\k kna mta\ kơ brua\ lo\ hma lo\ dơ\ng ruh mgaih jih klei gun kpăk kơ lăn ala, klei ]an prăk duh bi liê. Mđ^ brua\ bi mlih mnơ\ng pla mjing, mnơ\ng rông bi djo\ guôp ho\ng klei ]ia\ng yua s^t, djo\ guôp ho\ng klei bi mlih yăn adiê. Mđ^ brua\ đăo knăl kơ klei bi mnia mblei. Bi leh jih jang brua\ nah gu\ hlăm lo\ hma, kr^ng [uôn sang; lo\ dơng mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yăn adiê, gang mkhư\ klei yăn adiê nga\; brua\ lo\ hma bi hluê nga\ djăp hdră răng mgang lehana\n mđ^ kyar dliê, kăm bi rai dliê kmrơ\ng, lehana\n lo\ dơ\ng pla dliê.

Ti anôk bi k[^n, Khua phu\n brua\ lo\ hma Nguyễn Xuân Cường la], kluôm brua\ lo\ hma hlăk bi kjăp brua\ mko\ mjing atur kơ brua\ lo\ hma ênuk mrâo, `u\ kma ho\ng ala ta] êngao, djo\ guôp ho\ng klei bi mlih yăn adiê, mđ^ klei tu\ dưn brua\ lo\ hma, lehana\n mâo klei mđ^ kyar kjăp, mguôp ho\ng brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo ]a\t đ^, lehana\n kreh dhar. Brua\ lo\ hma mđing kơ klei bi mguôp brua\ pla mjing ho\ng mkra mjing, brua\ răng kriê boh mnga, lehana\n duah anôk mnia mblei, ]h^ mnia ho\ng ala ta] êngao, mâo bi mguôp ho\ng tar ro\ng lăn. Mko\ mjing klei bi mguôp kjăp plah wah du\m alu\ wa\l hlăm kr^ng, mjing klei đ^ kyar pral, kjăp, mđ^ klei tu\ dưn boh mnga mâo, klei tu\ dưn, lehana\n ai bi ktưn boh mnga brua\ lo\ hma./.