VOV4.Êđê- Thŭn 2021, klei ruă Covid-19 lŏ dơ̆ng hmaĭ kjham kơ bruă mtô leh anăn hriăm mơ̆ng bruă sang hră mtô bi hriăm hlăm kluôm ala. Lu phung nai, hđeh sang hră djŏ klei ruă Covid-19, dŭm boh sang hră kwang dar, bi ktlah hjăn jih phung nai, hđeh sang hră ti sang hră mtam… Hŏng bruă klam rơ̆ng klei dưi hriăm hră, phung nai, phung kriê dlăng, hđeh sang hră dŭm gưl, phung nai mtô, amĭ ama… gĭr ktưn amâo mdei čoăng bi mlih leh anăn mdrơ̆ng hŏng bruă mtô bi hriăm mbruă hlăm boh klei mrâo, rơ̆ng êđăp ênang klei suaih pral. Hdră “bi mlih čiăng mdrơ̆ng” hlăm klei mtô leh anăn hriăm bi êdah leh lu klei êdu kƀah, bruă sang hră mtô bi hriăm êmuh leh anăn tŭ mă leh anăn mâo lu klei bi mlih djŏ guôp hŏng boh sĭt, ala ƀuôn hrăm mbĭt đru bi leh bruă klam thŭn hriăm mrâo leh anăn rơ̆ng hnơ̆ng jăk mtô bi hriăm.

Jing thŭn tal 2 bruă mtô mjuăt bi hriăm hlăm wưng klei ruă tưp bluh đĭ tal 4, ktang hĭn lu mkă hŏng thŭn 2020. Lu alŭ wăl ngă klei bi kbưi yang ƀuôn sui hruê, lu sang hră mă yua jing anôk bi ktlah mbĭt, anôk mdrao mgŭn. Mâo phung hđeh sang hră leh anăn phung nai mâo klei ruă tưp Covid-19, ngă truh lu klei uêñ mĭn, klei rŭng răng, klei amâo hơĭt kơ phung hđeh sang hră leh anăn phung amĭ ama. Ƀiădah, hŏng klei gĭr ktưn amâo kyua klei ruă tưp brei hđeh sang hră luč klei hriăm, dhar bruă mtô mjuăt bi hriăm ala čar mkŏ mjing leh klei mtô mjuăt hŏng lu hdră êlan, mâo klei hriăm klă anăp, hriăm online, hlăm anôk mđung rup, amâodah jao klei hriăm kơ sang. Boh nik, ala čar dưi ngă bi leh 2 gưl bi lông bi ruê̆ klei riăm gưl 3 thŭn 2021 leh anăn mjưh ruê̆ wưn thŭn hriăm 2020 – 2021 hlăm klei hơ̆k mơak mâo wăt klei rŭng răng mơ̆ng dŭm êklăk čô hđeh sang hră leh anăn phung amĭ ama hlăm ala čar:

Phung amĭ ama leh anăn phung hđeh sang hră mâo sơăi klei mâo hơĭt, kyua hlăm hruê mmông anăn phung hđeh sang hrăm amâo mâo ôh lu mmông hriăm klă anăp, ƀiădah diñu ăt dưi bi djŏ guôp mơh, ăt mâo klei čŏng hriăm, hur har hlăm klei hriăm. Amĭ ama mâo klei mđing hĭn kơ phung anak, ktuê dlăng hĭn kơ phung anak.

Kčưm hlăm wưng thŭn hriăm 2021 – 2022, kyua klei ngă bruă mơ̆ng dhar bruă mtô mjuăt bi hriăm, bruă sang čư êa alŭ wăl lŏ dưi bi lar, rơ̆ng hnơ̆ng tŭ jăk bruă mto mjuăt bi hriăm. Nai prĭn Vũ Thu Hương, pô thơ̆ng kơ bruă mtô mjăt bi hriăm brei thâo:

Dŭm alŭ wăl ngă klei hriăm online ƀuh mâo leh klei čŏng ngă bruă. Msĕ hŏng thŭn dih drei knŏng bi hriăm čiăng tui tiŏ hruê mmông hlăm thŭn hriăm mrâo. Thŭn anei ƀuh leh klei čŏng ngă bruă, mơ̆ng hdră phŭn pŏh thŭn hriăm mrâo, hdră êlan mtô mjuăt bi hriăm, ksiêm dlăng leh anăn dŭm bruă mâo hlăm thŭn hriăm dưi mkŏ mjing jăk leh anăn djŏ guôp. Mâo đa đa alŭ wăl mâo klei găl hĭn dưi brei hđeh sang hră nao hriăm klă anăp, amâo tui tiŏ ôh hdră čoh čuăn mtô mjuăt bi hriăm hlăm ala čar, knŏng ngă tui si klei găl hlăm alŭ wăl pô.

Čiăng rơ̆ng bruă mtô mnuăt bi hriăm hlăm wưng klei ruă tưp Covid-19 dôk dleh dưi ksiêm dlăng, dhar bruă mtô mnjuăt bi hriăm mâo leh dŭm hdră êlan djŏ guôp bi hrŏ klei hriăm, mtô mjuăt leh anăn bi klă klei mtô hriăm hŏng klei mbruă leh anăn wăt kơ bruă mkŏ mjing klei bi lông bi ruê̆ klei hriăm gưl 3… Hluê anăn, grăp alŭ wăl mkŏ mjing hdră mtô mjuăt bi hriăm hluê si gưl hriăm, adŭ hriăm, rơ̆ng mâo ênŭm klei čoh čuăn klei hriăm hră mơar kơ phung hđeh sang hră kring êđăp ênang leh anăn phung hđeh jing F0, amâodah dôk ngă klei bi ktlah. Čar Bắc Giang jing alŭ wăl tal êlâo mkŏ mjing klei mtô mjuăt mdua. Hlăm adŭ hriăm anei, dŭm čô hđeh sang hră hriăm online srăng dưi mkŏ hŏng dŭm adŭ hriăm klă anăp ti sang hră hŏng sa boh camera ti adŭ hriăm. Aduôn Huỳnh Thị Hòa Bình, khua kiă kriê sang hră gưl 3 Lạng Sơn mrô 1 brei thâo:

Hmei dăp hlăm sa gưl adŭ hriăm srăng mâo sa adŭ hriăm bi mkŏ hŏng Microsoft Team leh anăn mơĭt êlan link anăn kơ phung hđeh dôk hriăm ti sang. Boh sĭt adŭ hriăm mdua êlan jing phung hđeh hriăm klă anăp leh anăn online thâo sơăi klei blŭ êmuh phung nai. Phung hđeh sang hră hriăm hlăm Microsoft Team srăng bluh êmuh phung nai hŏng computer, phung hđeh sang hră anăn dưi hriăm păt čiăng msĕ dưi nao hriăm klă anăp. Hlăm wưng klei ruă tưp Covid-19 dôk dleh dưi ksiêm dlăng, anăn jing hdră êlan mâo boh tŭ dưn čiăng kơ phung hđeh sang hră amâo bi kpăk ôh klei hriăm hră.

Hluê si khua phŭn bruă mtô mjuăt bi hriăm Nguyễn Kim Sơn, bi mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp Covid-19 thŭn 2021 brei ƀuh, klei năng mơak jing jing klei ngă bruă jih ai mơ̆ng êbeh 1 êklăk čô phung nai, phung knuă druh kiă kriê. Hdră hriăm hđăp ƀiădah hlăm wưng mrâo, hdră mtô mjuăt bi hriăm mrâo mơ̆ng anăn phung nai mâo klei mlih mrâo, dưn yua lu hĭn kdrăp yua internet čiăng ngă bruă mtô mjuăt bi hriăm kơ phung hđeh sang hră dưi mâo boh tŭ dưn hĭn.

Mlih mrâo, hŏng klei mbruă čiăng bi djŏ guôp êđăp ênang, ƀiădah ăt dôk mâo lu anôk bruă mtô mjuăt bi hriăm ka mâo ênŭm ôh kdrăp mrâo mrang yua hlăm bruă hriăm klă anăp leh anăn online. Lu phung hđeh sang hră krĭng tiah kbưi, hđeh sang hră mâo klei hdĭp dleh dlan amâo mâo kdrăp yua kơ klei hriăm online. Bruă mtô mjuăt bi hriăm plah wah dŭm dŭm wăl ka mâo ôh klei bi knar kyua hdră mtô mjuăt bi hriăm mdê mdê…boh nik jing bruă hđeh sang hră mlih nanao klei hriăm online hŏng klei hriăm klă anăp, amâodah klei hriăm online sui dei ngă truh klei hmăi kơ klei mĭn, ai tiê phung hđeh msĕ êmăn êmiêt, rŭng răng, kbah klei kah mbha leh anăn bi kltah hjan hlăm yang ƀuôn.

Dŭm klei kpăk, klei dôk mâo hlăm bruă mtô mjuăt bi hriăm leh anăn thŭn 2021 mâo leh knŭk kna, dhar bruă mtô mjuăt bi hriăm leh anăn yang ƀuôn ƀuh klă leh anăn dôk mâo dŭm hdră êlan mgaih msir. Hlăm anăn mâo hdră “êlan pui kmlă dăng kông leh anăn Computer kơ adei”, dŭm alŭ wăl ngă leh klei iêo mthưr bi mguôp leh anăn mđup brei dŭm êtuh êbâo kdrăp yua klei hriăm online leh anăn sim 4G mâo internet kơ phung hđeh mâo klei hdĭp dleh dlan, ka mâo kdrăp yua hriăm online. Khua phŭn bruă mtô mjuăt bi hriăm Nguyễn Kim Sơn brei thâo, srăng lŏ dơ̆ng dŭm klei mlih mrâo čiăng kơ bruă mtô mjuăt bi hriăm dưi mâo boh tŭ dưn hĭn:

Leh 2, 3 blư̆ mlih mrâo, bi hrŏ klei hriăm ăt lŏ dưi brei ƀuh hdră mtô mjuăt bi hriăm čiăng lŏ mâo dŭm klei ksiêm dlăng mkăn, wăt kơ klei hriăm, hdră mtô mjuăt bi hriăm leh anăn ăt jing wưng brei drei ksiêm dlăng klei kiă kriê hŏng bruă mtô mjuăt bi hriăm, mơ̆ng phung bruă mtô mjuăt bi hriăm truh kơ dŭm sang hră mơar, čiăng dưi mđĭ hĭn klei dưi bi mdrơ̆ng hŏng djăp mta bruă.

Tui ngă hdră “Hdĭp êđăp ênang, hŏng klei mbruă, ksiêm dlăng tŭ dưn klei ruă tưp Covid-19”, Dhar bruă mtô mjuăt bi hriăm dưi ngă jăk leh hdră mtrŭn mơ̆ng knŭk kna, anăn jing rơ̆ng klei dưi hriăm hră mơar kơ jih jng phung hđeh sang hră. Hŏng ai tiê “Jih jang kyua phung hđeh khăp hơiêng”, êbeh 1 êklăk čô phung nai, phung knuă druh bruă mtô mjuăt bi hriăm hlăm ala čar lŏ gĭr ktưn găn hgao klei dleh dlan, čiăng rơ̆ng hnơ̆ng tŭ jăk kơ phung hđeh sang hră, bi hrŏ jih hnơ̆ng dŭm klei hmăi amâo jăk mơ̆ng klei ruă tưp Covid-19 hlăm bruă mtô mjuăt bi hriăm kơ phung hđeh sang hră.

Pô mblang: Y-Ƀel Êban