Truh ară anei, hlăm ƀuôn hgŭm mâo lu knơ̆ng mbông êa mâo mkra msĕ si: Ênao Sông Quao, Suốt Đá, Cẩm Hang, kênh 812 - Châu Tá…. Mâo êa, mnuih ngă lŏ hma jih ai tiê rŭ mjing, pŏk mlar ênha pla mjing, lehanăn pla lu mta mnơ̆ng. Lê Xuân Sang ti alŭ Liêm An, ƀuôn hgŭm Hồng Sơn brei thâo, 3 thŭn kơ anei, kyua mâo leh êa krih mđoh snăn gŏ sang pla mâo 1,2 ha mdiê lŏ 3 yan. Giăm anei, ñu jhŏng bi mlih jih jang ênhă pla mjing mdiê pla mnga krih, čhĭ asăr, lehanăn čhĭ kuôt mnga krih.
Hlăk êlâo tinei pla mdiê sơăi, sa thŭn pla mâo 3 yan, ƀiădah mdiê amâo jăk mboh ôh. Ară anei pla mnga krih tĭng kah knar hlăm sa sao mâo hlăm brô mơ̆ng 15 - 16 êklăk prăk. Sa thŭn mâo ba wĭt mơ̆ng 3 truh kơ 4 yan. Mnga krih duh bi liê ƀiă hĭn kơ mdiê, jăk êdi jing truh yan djŏ hlăm wưng tết, êgao tết, thŭn dih mnga krih mâo čhĭ truh 52.000/kg, thŭn anei adôk 17.000/kg.
Gŏ sang Nguyễn Kế Lộc dôk hlăm alŭ mbĭt hŏng Sang mơh, bi mlih leh 1ha lăn lŏ pla mdiê ară anei pla mnga krih, snăn ƀuh mâo ba wĭt prăk mnga lu hĭn.
Ngă lŏ hlăm 1ha mâo amâo jăk lu ôh, tăp năng kăn lŏ djăp rei kơ ênoh bi liê. Bi pla mnga krih, kah knar duh bi liê mâo mơ̆ng 2 êklăk truh 3 êklăk prăk sa sào/yan. Tơdah djŏ hlăm yan jăk êa hlĭm hjan, ƀai hĭn ƀiă ênoh duh bi liê, bi ară anei adiê amâo mâo đei jăk ôh snăn lŏ duh lu hĭn, ƀiădah ăt mâo ba wĭt mnga mơh, phung ghan mniê hriê blei nanao amâo mâo mdei.”
Kyua mâo klei găk jăk, snăn êngao kơ bruă pla mjing mnga krih hlăm lăn lŏ pô, mâo lu gŏ sang lŏ duah mưn lăn anôk mkăn čiăng pŏk phai anôk pla mjing mnga krih. Dơ̆ng mơ̆ng anôk lăn pla mjing mnga krih hlăm dŭm kdrăn lŏ êngăp êa, ară anei alŭ Liêm An lŏ pŏk phai leh truh dŭm êtuh ha, mnga krih, čuh blang nanao jih thŭn bhang, ăt kyua mâo djăp êa mơ̆ng knơ̆ng kdơ̆ng êa.
Nguyễn Ngọc Chín, Khua alŭ Liêm An, ƀuôn hgŭm Hồng Sơn brei thâo, bruă pla mnga krih hlăm alŭ wăl jing leh hdră bi mlih mnơ̆ng pla mjing ba wĭt klei tŭ dưn hĭn mkă hŏng anôk pla mdiê. Mnga krih mjeh mơ̆ng Taiwan jing mjeh jăk dưi tŭ wăt hlăm klei kƀah êa, đĭ jing siam, mâo ba wĭt mơ̆ng asăr mnga krih, kuôt mnga krih, lehanăn lŏ bi msiam hlăm kdrăn lŏ mơh.
Dah tĭng ênoh mâo ba wĭt mơ̆ng mdiê jing 400kg – 500kg/ha. Lehanăn tĭng hŏng ênoh ênil dah čhĭ amâo mâo tŭ ôh. Kyuanăn mnuih ƀuôn sang bi ksiêm duah. Tal êlâo dua tlâo gŏ sang lông pla ƀuh mâo klei tŭ dưn hĭn, snăn jih jang dơ̆ng bi pla mjing mâo mơ̆ng 4 – 5 thŭn hŏng anei leh. Truh ară anei, hlăm alŭ Liêm An mâo hlăm brô 260 héc-ta ana mnga krih kluôm alŭ.
Ară anei hlăm kluôm ƀuôn hgŭm Hồng Sơn mâo êbeh 300 ha pla mnga krih, hjăn hlăm alŭ Liêm An êgao mkrah leh, lu jing mlih pla mơ̆ng lăn lŏ. Boh sĭt bruă pla mjing mnag krih jing pla hlăm dŭm lăn lŏ amâo lŏ jing mdiê ti dŭm alŭ wăl nah ngŏ dhŭng čar Lâm Đồng (čar Bình Thuận hđăp) mâo leh mơ̆ng lu thŭn êlâo, msĕ si Bắc Bình, Hải Ninh, Hàm Liêm, Đức Linh…
Dŭm đang mnga krih mâo leh lu phung tue hriê čhưn, lehanăn mâo leh lu gŏ sang pla mjing hlŏng ngă wăt bruă hiu čhưn ênguê hlăm đang mnga krih pô. Nguyễn Minh Sơn, pô truăn kơ bruă hlăm adŭ bruă duh mkra ƀuôn hgŭm Hồng Sơn, čar Lâm Đồng brei thâo:
Kơ hdră êlan tinăp, ƀuôn hgŭm srăng pŏk lu adŭ mjuăt bi hriăm, čiăng kơ đang mnga krih ba wĭt lu klei tŭ dưn hĭn, lehanăn mguôp mbĭt hŏng bruă hiu čhưn ênguê hlăm lăn lŏ pô. Kyuadah hlăm kdrăn đang mnga krih lŏ mjing sa anôk siam êdi.
Kdrăn đang mnga krih Liêm An, ƀuôn hgŭm Hồng Sơn dôk amâo mâo kbưi ôh hŏng êlan dơ̆ng prŏng mrô 1 lehanăn mâo mkŏ leh êlan hlŏng truh hlăm krĭng ƀuôn sang, êdeh prŏng dưi nao truh hlăm đang mnga krih. Anei jing dŭm anôk găl mơ̆ng alŭ wăl pioh đru kơ dŭm gŏ sang dưn yua bruă hiu čhưn ênguê./.
Viết bình luận