VOV4.Êđê- Kyua hma^ mơ\ng klei u\n ruă o# eh, anôk mkăp ]^m u\n hin snăn mđ^ ênoh ]h^ ]^m u\n ti ]ar Dak Lak yuôm h^n, dua blư\ mkă ho\ng du\m mlan êlâo. Klei anei amâo djo\ kno\ng ngă kơ mnuih blei yua amâo hơ^t ai tiê ôh, [ia\dah wa\t phung ]h^ mnia ]^m u\n ăt kăn hơ^t ai tiê mơh.

Po\k ]h^ mnia mơ\ng aguah ưm [ia\dah truh krah yang hruê dơ\ng, anôk ]h^ mnia ăt dôk hrông kđeh ]^m u\n, amai Nguyễn Thị Ty, pô ngă bruă mnia mblei ti sang ]ơ mnia {uôn Ma Thuột la], êbeh pluh thu\n ]h^ mnia ka tuôm mâo thu\n kjham mse\ si thu\n anei. ~u brei thâo; êlâo dih tuê blei 1 blư\ truh du\m kg ]^m, ara\ anei kno\ng blei 2,3 lạng đui]. Amâo mâo pô blei, `u hro\ ma\ mkrah wah ênoh ]^m mkă ho\ng êlâo dih, grăp hruê kno\ng blei mơ\ng 30- 40 kg, [ia\dah ba ]h^ kăn jih lei kyua ênoh ]^m đ^ đei:

“Ênoh yuôm đei, 4 kg kphê sơnăn mâo blei 1 kg ]^m, hlei pô dưi blei [ơ\ng? Kâo mdei 1 mlan ho\ng anei, ara\ anei kâo mrâo lo\ ]h^, ]h^ hruê anei jing hruê tal 4. Lô anei kâo jao prăk 9 thu\n leh, tơdah ka jao kâo tla w^t mơh, kâo ]h^ kno\ng [ia\ đui]. }h^ hlăm hruê [ia\ đui], kno\ng mkrah drei u\n ]h^ mơ\ng aguah truh kơ ara\ anei”.

 Anôk ]h^ ]^m u\n k[ah phung blei ti Anôk ]h^ mnia {uôn Ama Thuột

            Mse\ djuê ana\n, anôk ]h^ ]^m mơ\ng amai Vũ Thị Hạnh Khuyên giăm ana\n ăt kăn mâo pô blei lei, tuê blei kno\ng [ia\ mơh. ~u brei thâo ka tuôm mâo ôh kđeh ]^m u\n ênoh đ^ mse\ si wưng êgao. Ara\ anei kđeh tian, mra ba ]h^ ho\ng ênoh 110 êbâo prăk hlăm 1 kg, kđeh pha 120 êbâo prăk hlăm 1 kg, klang grưh 140 êbâo prăk hlăm 1 kg… Tơdah ênoh ]^m u\n đ^ n’nao mse\ djuê anei, anôk ]h^ ]^m dleh yơh dưi krơ\ng kjăp nanao:

“}h^ mnia ara\ anei amâo mâo ba w^t prăk mnga ôh, kyua ênoh ênil đ^ đei. Si tô hmô êlâo dih kđeh ]^m u\n kno\ng êma pluh du\m êbâo, sơnăn pô ]h^ 70 êbâo tla w^t tla nao gơ\ mâo mơh prăk mnga, bi ara\ anei ênoh u\n đ^ đei truh 100 êbâo prăk, pô kăn dưi ]h^ lei kyua ênoh đ^ đei mnuih [uôn sang kăn dưi blei lei, pô ]h^ ênoh êlưih amâo mâo prăk mnga. Hnơ\ng blei [ơ\ng [ia\, êlâo dih digơ\ blei 1 kg, 2,3 kg, bi ara\ anei digơ\ kno\ng blei du\m lạng đui]. Tơl hnơ\ng phung ]h^ mnia mnơ\ng [ơ\ng sơnăn mơh, digơ\ hriê blei ]^m pô ăt [ia\ mơh”.

            Ênoh kđeh ]^m u\n ti Dak Lak đ^ h^n ngă kơ phung ghan mnia dleh ]h^ mnia, mnuih blei [ơ\ng h^n mơh bư\ ban. Amai Nguyễn Thị Tới, ti phường Tự An, [uôn pro\ng {uôn Ma Thuột yăl dliê, kđeh ]^m u\n đ^, hlăm klei huă [ơ\ng go\ sang `u ăt mâo lu klei bi mlih:

“Ênoh ]^m u\n đ^ đei sơnăn pô [ơ\ng [ia\ đui], êlâo dih blei 1 kg, bi ara\ anei kno\ng blei 5-6 lạng đui]. Si la] he\ [ơ\ng [ia\ đui] yơh”.

            Hluê si Anôk bruă kriê dlăng sang ]ơ mnia {uôn Ma Thuột, ênoh kđeh ]^m u\n đ^ ngă êbeh 20 ]ô mnuih ]h^ mnia kđeh ]^m u\n ti sang ]ơ mnia tuôm ho\ng klei dleh dlan kyua hnơ\ng blei [ơ\ng [ia\ h^n. Aduôn Trần Thị Thảo Nguyên, Anôk bruă kriê dlăng sang ]ơ mnia {uôn Ma Thuột brei thâo; đađa phung ghan mnia mâo klei m^n jao w^t he\ anôk ]h^ mnia anei, lui bruă ]h^ kđeh ]^m u\n:

“Mâo du\m anôk ]h^ mnia hliê hluôt hlăm sang ]ơ amâo lo\ ]h^ mnia kyua ênoh đ^ đei, [ia\ mnuih blei sơnăn mâo 2- 3 anôk ]h^ mnia mdei ]h^. Tơdah hruê mlan kơ ana\p ênoh ênil ăt đ^ mơh, srăng mâo 1, 2 anôk ]h^ mnia hliê hluôt amâo lo\ ]h^ mnia ôh”

            Ênoh u\n đ^ jing klei bi êdah năng m’ak kơ mnuih rông u\n leh 1 wưng lui] liê kyua u\n djo\ klei ruă tian o# eh. Khă sơnăn, tơdah klei mkăp kđeh ]^m amâo mâo djăp ho\ng klei ]ia\ng blei [ơ\ng ăt mâo n’nao sơnăn ktang giăm tit Nguyên đán, ênoh kđeh ]^m u\n srăng đ^ h^n ngă kơ sang ]ơ mnia ăt mse\ mơh klei hd^p mda mnuih [uôn sang tuôm ho\ng lu klei mtu\k mtu\l./.

H'Mrư Ayun mblang