VOV4.Êđê - Mơ\ng thu\n 2016, djuê mjeh ana mtei Dhu\ng }âu Mi dưi ba pla ti du\m sa\ hla\m kdriêk {uôn Đon, ]ar Daklak. }ia\ng rơ\ng klei tu\ dưn kơ mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma, brua\ djo\ tuôm mko\ mjing leh brua\ bi mko\ hgu\m ho\ng Anôk brua\ đru brei kơ djuê mjeh, hdra\ mnê] nga\ brua\ leh ana\n hrui blei jih mtei kơ mnuih [uôn sang. Ho\ng gru bi hmô anei, ana mtei hla\k po\k sa klei ]ang đ^ mrâo hla\m hdra\ bi mlih mnơ\ng ba pla ti alu\ wa\l.

Đang mtei êbeh 1 ha mơ\ng go\ sang Phùng Thị Mai ti [uôn Êa Mar, sa\ Krông Ana, kdriêk {uôn Đon, c\ar Daklak ara\ anei mâo 7 mlan leh, ana mtei dlông êgao ko\ leh, boh pro\ng ana mâo êbeh 20cm, đa ana mtru\n leh mmông, hla\m 3, 4 mlan êdei mâo [ơ\ng boh yơh. Amai Mai brei thâo: anei jing djuê mjeh mtei Dhu\ng C|âu Mi kyua mơ\ng sa anôk brua\ ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh mka\p brei. Anôk brua\ anei  hluê ho\ng Adu\ brua\ Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kdriêk bi si`ê hra\ m’ar hgu\m ho\ng muih [uôn sang, đru mka\p brei djuê mjeh, hdra\ dla\ng kriê leh ana\n hlo\ng hrui blei mtei mâo. Hla\m klei pla mjing, pô bi ala Adu brua\ Lo\ hma kdriêk leh ana\n  pô nga\ brua\ mơ\ng Knơ\ng brua\ kha\ng hriê c\ua\ đang mtei, tuê hluê dla\ng klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\ leh ana\n ktrâo lac\ brei hdra\  mgang  mdjiê. “ Knơ\ng brua\ ara\ng jưh kơ sa\, kơ kdriêk bi si`ê  hra\ m’ar hgu\m hrui blei mtei mâo. T^ng kơ phung dla\ng hdra\ mnêc\ nga\ brua\ mb^t ho\ng t^ng kơ brua\ lo\ hma kha\ng hriê c\ua\ nanao, hla\m sa mlan bi nao c\ua mâo dưm blư\. Pla mtei ti kr^ng la\n anei [uh `u djo\ guôp ja\k, đ^ jing pral dlông mâo leh 4m t^ng wa\l hla, ana le\ pro\ng sna\k.”

         Đang mtei mơ\ng go\ sang amai Mai mphu\n mtru\n mmông leh

A|t mse\ ho\ng go\ êsei amai Mai mơh, go\ êsei H’~ap Hra ti [uôn Mdrêc\ A, sa\ êa Huar, kdriêk {uôn Đon, leh mâo lu gưl nao hiu duah dla\ng ti đang war  lông nga\ leh ana\n mâo sa\ mtru\t mjhar ana\n `u kmla\n ba pla mâo 8 sao mtei mjeh mrâo. Kha\ mrâo pla [ia\ [uh ana mtei đ^ jing ja\k mtah mda, amâo đei mâo hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\.  Êngao kơ ana\n,  mâo anôk brua\ pô mtam đru mka\p brei djuê mjeh leh ana\n bi si`ê hra\ m’ar hgu\m hrui  blei jih đơ mtei mâo, hla\m hra\ m’ar hgu\m lac\ kla\, tơ anôk brua\ nga\ soh amâo hrui blei ôh mtei mơ\ng mnuih [uôn sang mse\ si klei leh bi [ua\n rơ\ng sna\n sra\ng tla hnô kơ mnuih [uôn sang 100 êkla\k pra\k/ 1 ha, ana\n go\ êsei `u h’^t ai tiê ba pla. H’~ap lac\:

“ Ti sa\, kdriêk mko\ mjing klei k[^n leh ana\n hưn mthâo jing knơ\ng brua\ dơ\ng duh bi liê, wa\t ung kâo nao duah dla\ng leh mơh gru hmô lông ba pla êlâo ana\n. leh kơ ana\n hmei nga\ hra\ m’ar mpra\p ba pla. Hmư\ lac\ Knơ\ng brua\ mko\ mjing klei blei mtei mơ\ng mnuih [uôn sang pla, kyua ana\n hmei jho\ng pla, tơ kno\ng duh bi liê đuic\ [ia\ amâo mâo ôh anôk ba c\h^ sna\n hmei ka\n jho\ng duah pal lei.”

Hluê si hdra\ brua\ bi mlih mnơ\ng pla ti alu\ wa\l, thu\n 2016, kdriêk {uôn Đon mko\ mjing leh Anôk g^t gai brua\ ba pla mtei pioh ba c\h^ kơ ala tac\ êngao, kyua mơ\ng Khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa kdriêk nga\ Khua Anôk brua\, bi mko\ hgu\m ho\ng Knơ\ng brua\ mguôp hnư duh bi liê kơ brua\ mtei Việt, sa anôk brua\ thơ\ng ba pla leh ana\n ba c\h^ mtei kơ ala tac\ êngao ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, bi mjing kr^ng thơ\ng ba pla mtei. Anôk brua\ anei đru kơ mnuih [uôn sang mkrah wah ênoh blei djuê mjeh mtei, ktrâo lac\ brei kơ hdra\ mnêc\ dla\ng kriê leh ana\n hrui blei jih đơ mtei mơ\ng mnuih [uôn sang mâo. Ti du\m anôk nga\ bi hmô, pra\k knu\k kna alu\ wa\l đru kơ mnuih [uôn sang mkrah wah ênoh pra\k blei djuê mjeh leh ana\n kdra\p  kriê êa bi mkiêr mkriêm.

   Đang mtei mrâo pla mơ\ng go\ sang H’~ap Hra

Truh kơ ara\ anei kldriêk {uôn Đon mâo lông ba pla leh 24 ha mtei mjeh Dhu\ng C|âu Mi. Du\m đang mtei hla\k đ^ jing ja\k, đa đang mtei mphu\n mrtru\n mmông leh. Aduôn Trần Thị Thuỷ, K’ia\ng khua Adu\ brua\ lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang kdriêk {uôn Đon brei thâo:

hluê si klei bi hgu\m, knơ\ng brua\ [ua\n rơ\ng hrui blei jh mtei mơ\ng mnuih [uôn sang pla ho\ng 5.000 pra\k/ 1kg. Ho\ng ênoh anei, kno\ng mtei mâo boh ktro\ 20kg hla\m sa amung, kah knar hla\m gra\p ha leh  hrui  koh gra\p thu\n mnuih [uôn sang sra\ng mâo mnga mơ\ng 100 êkla\k pra\k.“ Brua\ anei mâo klei bi mđing mơng kdriêk, hla\k bi mko\ mjing sna\n Khua knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa kdriêk nga\ khua Anôk g^t gai leh ana\n mâo 13  adu\ anôk dla\ng kơ brua\ anei Hluê ana\n, knơ\ng brua\ bi si`ê hra\ m’ar hgu\m ho\ng mnuih [uôn sang pô mtam mâo klei tuê hluê dla\ng mơ\ng brua\ knu\k kna alu\ wa\l. Truh kơ mmông anei, mâo leh du\m đang mrtei dơ\ng truh mlan tal 7 leh mphu\n mtru\n mmông leh. Mâo leh hruê mmông kơ [uôn sang hriê hưn kơ knơ\ng brua\ c\ia\ng du\ mdia\ng du\m mta kdra\p mse\ si hruh đu\ng hruôm, klei leh ana\n ktrâo lac\ kơ mnuih [uôn sang thâo ba yua leh kơ ana\n sra\ng t^ng  pra\k bi liê leh hrui  koh mtei ba c\h^. Ara\ anei ho\ng đang mtei anei sna\n mnuih [uôn sang [uh h’^t ai tiê leh ana\n a\t jing klei mlih đ^ ja\k kơ kdriêk pô.”

Hluê si hdra\ kc\ah, hla\m thu\n anei, kdriêk {uôn Đon sra\ng lo\ dơ\ng mđ^ ba pla mâo 50 ha dơ\ng mtei Dhu\ng C|âu Mi leh ana\n m^n t^ng truh kơ thu\n 2020 sra\ng po\k mlar leh ana\n bi h’^t kr^ng ba pla mtei hla\m anôk pro\ng truh 200 ha. Ho\ng gru hmô  bi mko\ hgu\m 3 pô mâo: Brua\ knu\k kna - phung nga\ lo\ hma - phung duh bi liê, brua\ djo\ tuôm nga\ brua\ tuê hluê dla\ng, phung duh bi liê mka\p djuê mjeh, ktrâo lac\ brei hdra\ dla\ng kriê leh ana\n hrui blei jih mtei mâo mơ\ng mnuih [uôn sang pla mjing. Ana mtei Dhu\ng C|âu Mi hla\k po\k mlar sa hdra\ êlan nao mrâo kơ mta mnơ\ng ba pla mâo ênoh yuôm brua\ duh mkra ti {uôn Đon.

                                                                                                                                                         H’Nga pô ]ih hlo\ng răk