VOV4. Êđê - Thâo sa\ng kla\ brua\ đua klam hla\m hdra\ mkra mjing, ]h^ mnia mnơ\ng [ơ\ng doh, êpul hgu\m phung mniê ]ar Daklak mâo leh lu hdra\ nga\ brua\ hla\m klei la] amâo mâo ôh ho\ng mnơ\ng [ơ\ng ]ho\. Mơ\ng ana\n đru bi mlih klei thâo sa\ng mơ\ng mnuih [uôn sang hla\m brua\ mkra mjing lehana\n blei yua mnơ\ng [ơ\ng.

Leh êbeh 1 thu\n mâo mkăp hra\ tu\ yap VietGAP lehana\n jing anôk mkăp djam mtam doh hlăm siêu thị Thành Phát ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, Amai Nguyễn Thị Lý dôk ti alu\ mrô 2, sa\ Êa Kao, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak mâo leh anôk h’^t hlăm klei nao blei djam mtam kơ go\ sang pô.

Amai Lý brei thâo, êlâo dih djam mtam mâo pla mjing lu, [ia\dah dleh dlan snăk hlăm brua\ blei mnia. Leh sa wưng ksiêm duah, hriăm êmuh mơ\ng djăp brua\ bi hmô, amai Lý mtru\t mjhar leh du\m amai adei mko\ mjing êpul hgu\m pla mjing djam mtam doh mâo ana\n Thuận An mâo 8 ]ô amai adei bi mguôp, pla truh kơ dua ha djam djăp mta.

Nao mu\t hlăm êpul hgu\m, phung amai adei mâo mjua\t bi hriăm kơ hdră pla mjing, lehana\n klei dlăng kriê wiê ênăk djam mtam, pla hlăm sang `uăl, amâo mâo krih êa drao hlua\t ôh, kăn krih êa drao bi mđ^ klei jing lei. Tui si amai Lý, hlăm grăp sao djam mtam doh mâo ]h^ truh 30 êklăk prăk, jing kdlưn h^n ho\ng pla mjing mnơ\ng mkăn, lehana\n brua\ ]h^ mnia ăt găl ênưih mơh:

“Hlăm klei mjua\t bi hriăm, snăn amâo mâo dưi lui ôh, kyuadah ho\ng djam mtam pô pla mjing kno\ng ba yua hbâo vi sinh, lehana\n djăp mta hbâo jăk. Bi êa drao hlua\t snăn amâo mâo yua ôh, kno\ng ba krih êa plăng ]ia\ng pruh mnơ\ng ngă. Mse\ ho\ng ara\ anei mâo ]h^ truh 80 kga djam, snăn ho\ng ênoh ana\n mâo ba ]h^ jing ăt adôk k[ah, pô ka dưi mâo djăp ôh djam mtam ]ia\ng ]h^. Kơ ana\p anei ăt ]ia\ng lo\ iêu ba lu go\ êsei mu\t hlăm êpul pioh pla mjing djam mtam bi djăp”.

Ti kdriêk }ư\ Mgar, ]ar Daklak, sa ai ho\ng klei mtru\t mjhar “Phung mniê hrăm mb^t ho\ng mnơ\ng [ơ\ng doh”, hlăm thu\n 2018, Êpul hgu\m brua\ mniê kdriêk g^t gai leh djăp êpul hgu\m nah gu\ ngă klei hâo hưn kơ klei doh ê[a\t mnơ\ng [ơ\ng, lehana\n mko\ mjing kơ phung amai adei hriăm mjua\t du\m hdră bi hmô pla mjing, lehana\n rông mnơ\ng mâo klei tu\ jing. Mơ\ng ana\n, mâo mko\ mjing leh truh 53 anôk bi hmô “Pla mjing djam mtam doh” ho\ng 22 klei bi hmô dưi bi mguôp wa\t kơ anôk ]h^ mnia.

Êpul hgu\m ăt mâo mko\ mjing gru bi hmô “Êpul pla mjing djam mtam doh ti wa\l krah Êa Pô]” mâo 11 ]ô amai adei hgu\m. Aduôn Hà Thị Hương, Khua êpul brua\ hgu\m mniê kdriêk }ư\ Mgar brei thâo, ho\ng du\m brua\ mâo lu [^ng hgu\m dưi mjua\t bi hriăm, mâo klei thâo leh hlăm brua\ pla mjing, lehana\n ]o\ng dưn yua jih klei m^n mrâo pô mâo. Mơ\ng ana\n, lu [^ng hgu\m dơ\ng bi thâo săng mâo klei bi mlih hlăm klei duh mkra pla mjing doh, ba klei suaih pral kơ jih jang mnuih.

“Ara\ anei lu mnuih [uôn sang dơ\ng bi thâo săng leh, jih jang mnuih ]ia\ng ba yua mnơ\ng doh sơăi. Ti anôk pla mjing doh, snăn lu mnuih nao blei amâo mâo uê` ôh kơ ênoh ênil, [ia\dah kha\ bi mâo djam mtam doh, mơ\ng klei ana\n yơh jing klei năng mơak kơ brua\ phung amai adei mniê hrăm mb^t ho\ng mnơ\ng [ơ\ng doh”.

Tui si Êpul hgu\m brua\ mniê ]ar Daklak, hlăm thu\n leh êgao, djăp gưl brua\ mniê hlăm ]ar mâo mko\ mjing truh 23 êpul hgu\m pla mjing djam mtam doh, mâo mko\ mjing truh 234 gru bi hmô “Mniê mjing klei doh ê[a\t kơ mnơ\ng [ơ\ng”. Mtru\t mjhar mâo êbeh 98 êbâo 700 anôk duh mkra mnia mblei ngă hra\ mơar [ua\n mjing klei doh ê[a\t hlăm mnơ\ng [ơ\ng; mtru\t mjhar mâo êbeh 289 êbâo ]ô amai adei ngă hra\ mơar [ua\n rơ\ng ba yua mnơ\ng [ơ\ng doh; đru kơ 805 ]ô amai adei mko\ mjing gru bi hmô ru\ mjing brua\ knua\, dơ\ng mơ\ng klei duh mkra mnia mblei mnơ\ng [ơ\ng doh, ho\ng ênoh prăk bi liê tal êlâo êbeh 12 êklai prăk. Aduôn Trần Thị Phong, k’ia\ng khua êpul hgu\m brua\ mniê ]ar Daklak la], mơ\ng klei tu\ dưn anei brei [uh mnuih [uôn sang dơ\ng mâo klei thâo săng lehana\n hlo\ng truh kơ brua\ pô ngă hlăm klei doh ê[a\t mnơ\ng [ơ\ng:

“Ho\ng lu klei m^n mdê mdê phung amai adei mâo ngă leh mơ\ng nah gu\ truh kơ ]ar, mâo ba w^t leh klei tu\ dưn jăk. Mâo leh lu klei bi hmô hla\m duh mkra pla mjing, hlăm klei mnia mblei, hla\m brua\ mkra mjing, lehana\n jih jang amai adei dơ\ng tui duah djam mtam doh pioh [ơ\ng, ]ia\ng rơ\ng dưi mâo klei suaih pral êđăp ênang kơ asei mlei pô, mơ\ng ana\n klei ]h^ mnia djam mtam doh sra\ng mâo anôk ]h^ mnia. Mơ\ng hdră ngă brua\ mse\ djuê ana\n, mâo po\k mlar leh lu hdră bi hmô, bi êdah klei bi mlih mơ\ng brua\ ngă, bi mlih hlăm klei ]h^ mnia, blei yua mnơ\ng [ơ\ng doh”.

Leh êbeh sa thu\n ngă brua\, hdră “phung mniê hrăm mb^t ho\ng mnơ\ng [ơ\ng doh” ti Daklak mâo ba w^t leh klei tu\ dưn jăk. Djăp hdră bi hmô kơ mnơ\ng [ơ\ng doh mơ\ng phung mniê ngă mâo ba w^t leh klei tu\ dưn, mâo djam mtam doh pioh kơ mnuih yua hơ^t ai tiê. Mơ\ng ana\n, klei thâo săng hlăm brua\ hro\ng ruah mnơ\ng [ơ\ng doh, ]ia\ng mâo klei suaih pral kơ pô mâo leh klei bi mlih hlăm klei m^n, đru hlăm brua\ bi răng mgang klei suaih pral jih jang mnuih./.