VOV4.Êđê - Mơ\ng klei ga\l djo\ ana k`^t triêl ti la\n ala Daklak, hla\m ako\ thu\n 2017, lu anôk brua\ nao duah dla\ng leh ana\n duh bi liê ba pla k`^t triêl jing kr^ng thơ\ng ba pla  mnơ\ng pioh mkra mjing êa drao. Hla\m ênoh ana\n, mâo Knơ\ng brua\ Solavina, sa hla\m du\m knơ\ng brua\ thơ\ng ba pla na êa drao leh ana\n duh bi liê mkra mjing ba c\h^ kơ ala tac\ êngao. Mơ\ng klei nao duah dla\ng knơ\ng brua\ ruah leh 200 go\ êsei ho\ng 200ha ti kdriêk Krông Pac\, c\ar Daklak c\ia\ng hluê nga\ hdra\ brua\. Du\m go\ êsei hluê nga\ hdra\ brua\ mâo knơ\ng brua\ đru brei kơ djuê mjeh, hdra\ mnêc\ nga\ brua\ leh ana\n nga\ hra\ m’ar hgu\m hrui blei jih k`^t mâo. Ara\ anei ênha\ ba pla k`^t triêl mâo leh knhuang đ^ kyar ja\k. Ti gu\ anei, Nguyễn Hồng Quang, Khua Êpui; hgu\m kia\ kriê, Khua knơ\ng Knơ\ng brua Solavina srang hưn lac\  kla\ klơ\ng h^n kơ hdra\ êlan mđ^ kyar kr^ng ba pla k`^t triêl a\t mse\ mơh klei bi mko\ hgu\m plah wah anôk brua\ ho\ng muih [uôn sang nga\ lo\ hma:

- Si ih [uh kơ klei găl brua\ pla k`^t triêl ti ]ar Daklak?

. Nguyễn Hồng Quang: Hla\m kr^ng Lăn Dap Kngư anei, mb^t ana\n mâo ]ar Daklak jing kr^ng mâo lăn ala yăn adiê jăk guôp snăk ho\ng brua\ pla k`^l triêl, kyuadah mâo dua yan kla\ mnga] jing yan hjan lehana\n yan bhang. Lăn jing lăn hrah bazan, lăn jăk jing snăk, jing leh sa hlăm anôk jăk êdi kơ brua\ pla mjing ti Việt Nam.

Tal dua, alu\ wa\l pla mjing ti Daklak adôk pro\ng snăk, ho\ng k`^l triêl dua tlâo thu\n êgao mnuih [uôn sang dơ\ng bi pla. K`^l triêl pla ênưih, lehana\n jing sa mta ana êa drao jăk snăk.

Mơ\ng klei ana\n, mâo knơ\ng brua\ truh hriê bi ksiêm dlăng bi nik, lehana\n [uh du\m kdriêk hlăm ]ar Daklak mâo hnơ\ng curcumin pro\ng snăk hlăm k`^l triêl. Mơ\ng ana\n phung kreh knhâo bi ksiêm duah, lehana\n mko\ mjing hdră pla mjing, lehana\n duh bi liê pro\ng kơ k`^t triêl ti Daklak.

- Mơ\ng klei găl ana\n, si hdră knơ\ng brua\ ta\ êlan ma\ brua\ ]ia\ng pla mjing k`^t triêl ti Daklak?

. Nguyễn Hồng Quang: Ara\ anei knơ\ng brua\ mâo leh hdră êlan thơ\ng kơ brua\ pla k`^t triêl hlăm 5 kdriêk mơ\ng ]ar Daklak, ho\ng ênoh pla mjing k`^l triêl thu\n 2017 hlăm brô 200ha. Knơ\ng brua\ duh bi liê leh mjeh, hbâo pruê, lehana\n k]e\ brei kơ hdră dlăng kriê wiê ênăk ho\ng mnuih [uôn sang, kơ du\m êpul brua\ hgu\m. Ana\p truh kơ brua\ pla lehana\n mkra mjing k`^t triêl mâo ana\n knăl Daklak.

Hmei mâo leh mơh hdră dlăng kriê kơ brua\ ru\ k`^t bi djo\ ho\ng ênoh ]ua\n mơ\ng Phu\n brua\ mdrao mgu\n. Ara\ anei knơ\ng brua\ ta\ leh hdră duh bi liê kơ du\m sang mkra mjing ti du\m kdriêk, du\m kr^ng pla mjing hlăm ]ar. Thu\n 2018 srăng ru\ mkra sang djiêl ma\ curcumin ti ]ar Daklak.

-Ih mrâo bơ\k bâo kơ brua\ duh mkra pla mjing djo\ ho\ng ênoh ]ua\n mơ\ng phu\n brua\ mdrao mgu\n, snăn boh s^t ya jing ênoh ]ua\n anei, akâo kơ ih mblang lăng?

. Nguyễn Hồng Quang: GACP jing ênoh ]ua\n mơ\ng Êpul brua\ mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn, lehana\n phu\n brua\ êa drao gu\n mtru\n. Anei jing ênoh ]ua\n kơ brua\ dlăng kriê lehana\n ru\ ho\ng klei jăk. Amâo mâo ba yua êa drao hlua\t ôh, kăn yua hbâo hoá học rei, lehana\n bi pla mjing bi djo\ ho\ng klei jing phu\n agha k`^t kơ ana\n leh. Lehana\n mnơ\ng pla bi mâo phu\n agha kjăp. Pla mjing dlăng kriê hrui êmiêt, bi dlăng kriê, pruê hbâo. Jih jang brua\ ana\n hrăm mb^t bi ma\ brua\ lehana\n mâo klei mnuih [uôn sang ]ih pioh brua\ pô ma\. Ti mmông ru\ k`^t jih jang mnuih bi ma\ brua\ djo\ ho\ng mta k`ăm mơ\ng ênoh ]ua\n doh, lehana\n amâo mâo êka jhat ôh. Anei jing ênoh ]ua\n tal êlâo êjai mnuih [uôn sang ngă nanao leh mơh, [ia\dah ara\ anei bi klin, ksiêm dlăng ]ia\ng kơ bi nik phu\n agha mjeh anôk pla mjing ana\n.

-}ia\ng dưi bi leh mta k`ăm kơ brua\ pla mjing k`^t ti Daklak, knơ\ng brua\ mâo mơ\ si klei bi mguôp ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang jưh knang s^t, lehana\n ma\ brua\ nanao ho\ng knơ\ng brua\?

. Nguyễn Hồng Quang: Knơ\ng brua\ Solavina jing sa knơ\ng brua\ mâo bi mguôp leh kjăp ho\ng 4 phung: Phung ngă lo\ hma bi mguôp ho\ng phung duh mkra jing du\m êpul êya brua\ mâo ngăn prăk, klei kreh knhâo ta\ êlan lehana\n mâo du\m ênoh ]ua\n, lehana\n du\m hdră ngă brua\ ho\ng klei kreh knhâo, lehana\n brua\ sang ]ư\ êa.

Hdră anei jing sa hlăm du\m hdră hmei dôk ngă mâo leh klei bi mguôp kjăp mb^t. Ti anei hmei ]ia\ng kơ kr^ng pla mjing bi mguôp kjăp ho\ng mnuih [uôn sang. Êngao kơ mnuih [uôn sang hmei ăt tui tio\ hdră mơ\ng sang ]ư\ êa ta\ mâo klei kia\ kriê kjăp jih jang brua\ mơ\ng du\m go\ êsei, du\m êpul hgu\m lehana\n phung duh mkra ngă brua\. Ana\n yơh jing klei hmei hlăk dôk ngă, lehana\n mâo ma\ leh lu klei hriăm hlăm klei bi mguôp anei.

- Sna\n he\, Mni la] jăk kơ ih lu!

Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.