VOV4.Êđê - Boh mâo jing lu, [ia\dah klei tu\ dưn ka lu ôh, klei anei lu dôk bi la] kơ boh kphê Việt Nam ara\ anei, boh nik ti Daklak. }ia\ng mđ^ klei tu\ dưn mơ\ng asa\r kphê, mb^t ho\ng brua\ dlăng kriê wiê ênăk kphê mơ\ng pla hlo\ng kơ pe\ djăp ênoh ]ua\n quốc tế, lehana\n wa\t brua\ mkra mjing asa\r kphê hlăk mâo ]ar dôk mđing mơh. }ia\ng kơ diih dưi lo\ [uh kơ hdră êlan mđ^ kyar kphê ti ]ar Daklak hlăm wưng kơ ana\p, pô ]ih klei mrâo kơ kdrê] anei mâo leh klei bi blu\ hrăm ho\ng Huỳnh Quốc Thích, K’ia\ng khua kia\ kriê knơ\ng brua\ lo\ hma ]ar Daklak kơ brua\ anei:

Ho\ng bruă kphê la] kluôm leh ana\n bruă kphê Daklak la] hjăn, êlâo dih mâo lu klei blu\ la] snei: bruă drei ba ]h^ kphê asa\r kơ ala ta] êngao lu ngă truh ênoh kphê ba ]h^ kơ ala ta] êngao amâo mâo đ^ leh ana\n sa hlăm du\m hdră bruă mâo ba hưn mdah ana\n jing bi mđ^ h^n hdră mkra mjing. Snăn, ]ar Daklak  mâo leh si klei bi mđing kơ bruă anei?

Huỳnh Quốc Thích: Thu\n 2008, ]ar mâo mklă mklơ\ng hdră bruă tă ]ua mđ^ kyar kphê h’^t kjăp truh kơ thu\n 2015 leh ana\n thu\n 2020, sơnăn ăt k]ah mtru\n hnơ\ng ]ua\n mkra mjing êlam h^n. Khă sơnăn hlăm hdră po\k ngă amâo mâo djăp ôh hnơ\ng ]ua\n anei. Ara\ anei, ]ar hlăk jao kơ Knơ\ng bruă lo\ hma đru k]e\ lo\ ksiêm dlăng hdră bruă mđ^ kyar kphê h’^t kjăp leh ana\n Knơ\ng bruă ]ar mklă mklơ\ng hdră mtru\n mrô 41 ara\ anei hlăk ba hưn mdah kơ Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar ksiêm dlăng. Hlăm hdră bruă anei, ăt k]ah mtru\n hnơ\ng ]ua\n mkra mjing, [ia\dah drei kno\ng djăp ti hnơ\ng djo\ guôp h^n si tô hmô ênoh mkra mjing kphê amlơ\k amâo dah kphê bi lik hlăm brô 10 – 15%. Hluê si kâo ênoh ]ua\n anei jing djo\ guôp.

Ơ, dahanăn hlăm hdră bruă tal anei, hnơ\ng ]ua\n lo\ dưi c\ih mkra  hdra\ mkra mjing ]ia\ng bi djo\ guôp ho\ng boh s^t. Snăn [ia\dah, ]ia\ng mâo djăp ho\ng hnơ\ng ]ua\n k]ah mtru\n, knơ\ng bruă lo\ hma mâo leh ya hdra\ msir ngă?

Huỳnh Quốc Thích: Dlăng kơ ênoh mrô, snăn drei [uh anei jing ênoh mrô ]ua\n hro\ tru\n, [ia\dah dlăng kơ hnơ\ng mâo kphê, snăn amâo mâo hro\ ôh. Kyua êlâo dih kno\ng mâo 350 êbâo ton đui], bi ara\ anei klă s^t drei mâo êbeh 450 êbâo ton, tăp năng đa mâo thu\n mâo truh êbeh 460 êbâo ton. Kơ hdră nga\ bruă, êngao kơ du\m anôk đeh kwa\ hlăm ]ar, snăn ăt jak iêu phung duh bi liê ala ta] êngao hriê đru ngă. Anei jing hdră bruă ngă wưng sui amâo dưi hlo\ng ngă mtam ôh. Wưng kơ ana\p srăng trông bi mklă du\m hdră hluê nga\ bruă mnia mblei mtru\t mnuih blei yua.

Mse\ si ih mrâo lac\, mtru\t blei yua ăt jing 1 hlăm du\m hdră bruă yuôm bhăn. Hlăm klei mtru\t blei yua ara\ anei, sang ]ơ mnia kphê ]o\ng ngă mkra pô adôk mâo lu, kyua hnơ\ng ka dưi ksiêm dlăng ôh leh ana\n anei ăt jing 1 hlăm du\m klei ngă gun kpăk tơdah drei jak iêu phung duh bi liê hluê ngă hdră bruă anei. Snăn ho\ng bruă kriê dlăng hnơ\ng jăk, t^ng kơ Knơ\ng bruă  mâo leh ya hdră ngă ]ia\ng phung duh bi liê h’^t ai tiê kơ hnơ\ng tu\ jăk tơdah duh bi liê kơ bruă mkra mjing?

Huỳnh Quốc Thích: Sanei jing amâo djo\ kno\ng hjăn Daklak đui] ôh, [ia\ Phu\n bruă Lo\ hma ăt bi mđing mơh. Phu\n bruă ruah mă thu\n 2015 leh ana\n thu\n 2016 jing thu\n doh jăk mnơ\ng [ơ\ng, anăn bruă kriê dlăng hnơ\ng tu\ jăk mâo klei bi mđing êdi leh ana\n ]ar ăt mâo leh mơh hdră k]ah kơ bruă kriê dlăng hnơ\ng tu\ jăk mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma, dliê kyâo, mơ\ng êa mb^t ana\n. T^ng kơ Knơ\ng bruă Lo\ hma jao kơ anôk bruă kriê dlăng hnơ\ng tu\ jăk po\k ngă mko\ mjing du\m gru hmô mnơ\ng [ơ\ng doh jăk leh ana\n kphê mâo klei bi mđing kơ bruă mkra mjing leh ana\n kriê dlăng kphê. Boh nik gơ\ wưng kriê dlăng kphê asa\r leh ana\n mkra mjing kphê kpu\ng amâo dah kphê bi lik ăt mâo klei bi mđing mơh. Knơ\ng bruă ăt mko\ mjing lu êpul nao ksiêm dlăng, ]ia\ng ksiêm dlăng du\m anôk mkra mjing rơ\ng hnơ\ng doh jăk kphê, boh nik gơ\ ho\ng kphê kpu\ng tơdah ba ]h^ hlăm sang ]ơ mnia.

Sna\n he\ ]ang hmang ho\ng du\m hdră bruă ih mrâo hưn lac\ si ti dlông srăng đru phung duh bi liê h’^t ai tiê tơdah duh bi liê kơ bruă mkra mjing tu\ ja\k h^n leh ana\n ba ênoh mkra mjing kphê tu\ ja\k đ^ h^n mjing ênoh yuôm kphê ba ]h^  kơ ala ta] êngao đ^ h^n hlăm wưng kơ ana\p.

Mni la] jăk kơ ih lu!

                                           H’Nga – Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.