VOV4.Êđê - Hla\m wưng êgao, ênoh ]h^ tiêu tru\n, [^ng nga\ lo\ hma amâo duh bi liê kriê dla\ng kyua ana\n mnơ\ng nga\ ho\ng ana tiêu bluh đ^ lu êdi. Mb^t ana\n, lu ênha\ tiêu ba pla ti kr^ng tlung, ênga\p êa, nga\ djiê lu. Klei anei dôk mâo lu ti Daklak, nga\ kơ mnuih pla tiêu le\ hla\m klei dleh dlan, đuôm nư klei.

Dlăng kơ đang tiêu dliu krô, êluh atu\t adhan, leh ana\n djiê lu, kno\ng adôk kno\ng gơ\ng đui], Trần Văn Hải, ti alu\ 6, să Xuân Phú, kdriêk Êa Kar ]ar Dak Lak ênguôt ê-ưn, kyua ênoh hrui w^t phu\n mơ\ng go\ êsei hlăk lui] [rư\ [rư\, hlăk êjai ana\n nư knơ\ng prăk knu\k kna tla ka jih mơh. Trần Văn Hải brei thâo; go\ êsei duh bi liê 1 êklai prăk kơ đang tiêu anei, [ia\dah 2 thu\n êgao, ênoh ]h^ tiêu êlưih, ara\ anei đang tiêu lo\ mâo mnơ\ng ngă djiê păt ]ia\ng jih, ngă kơ go\ êsei dleh dlan: “}ia\ng dưi pla 1 ha tiêu jing bi liê knar 1 êklai prăk, hlăm ana\n ]an prăk Knu\k kna mâo 500 êklăk prăk, prăk hlăm go\ êsei mâo 500 êklăk prăk. Truh kơ ara\ anei kyua mnơ\ng ngă mơ\ng djiê pral, djiê êmưt, ana tiêu go\ êsei djiê truh 80%, mơng 1 êbâo gơ\ng truh kơ ara\ anei kno\ng adôk 200 gơ\ng, [ia\dah 200 gơ\ng anei ăt hlăk mâo mnơ\ng ngă ăt kăn sui lei. Sơnăn go\ êsei dleh dlan êdi kơ bruă tla nư knơ\ng prăk knu\k kna”.

Ăt mse\ ho\ng go\ êsei Trần Văn Hải, đang tiêu ênhă pro\ng 1 ha 7 sào mơ\ng go\ êsei Vũ Đức Trịnh hruê mlan êgao ăt mâo mnơ\ng ngă djiê păt ]ia\ng jih. Du\m gơ\ng tiêu leh djiê, Vũ Đức Trịnh hrui m[^n, lo\ klei lăn ]ia\ng lo\ ba pla ana mkăn. Ti du\m ênhă tiêu pla mrâo ăt mâo mnơ\ng ngă mơh, Vũ Đức Trịnh ăt duah djăp hdră msir mghaih, [ia\dah tiêu ăt lo\ dơ\ng djiê mơh: “Tiêu djiê lu êdi êluh hla, êluh atu\t adhan êdei kơnăn djiê [rư\ [rư\, truh kơ ara\ anei djiê jih leh. Bi ênhă mrâo pla hrui pe\ tal êlâo thu\n dih, thu\n anei ăt mâo mnơ\ng ngă năng ai ăt djiê mơh. Lui] liê lu êdi, truh kơ ara\ anei go\ êsei amâo lo\ mâo hnư hrui w^t ôh”.

Să Xuân Phú, kdriêk Êa Kar mâo giăm 1 êbâo ha tiêu, truh kơ ara\ anei djiê giăm mkrah wah; ênoh adôk hlăk lo\ dơ\ng djiê. Phạm Xuân Toàn – knuă druh mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ngă lo\ hma să Xuân Phú brei thâo, phu\n agha tiêu djiê kyua mnơ\ng ngă k`^ hla leh ana\n lu ênhă tiêu kyua mnuih [uôn sang pla ti du\m kr^ng lăn tlung amâo mâo djo\ guôp ôh, ngă kơ tiêu êngăp êa djiê. Ara\ anei klei hd^p mda mnuih [uôn sang hlăm să hlăk dleh dlan êdi, lu go\ êsei lui đang lo\ hma nao ngă bruă mưn ]ia\ng mâo prăk tla nư knơ\ng prăk knu\k kna: “Hluê si klei t^ng yap mơ\ng Anôk bruă lo\ hma să ênhă tiêu mơ\ng să Xuân Phú giăm 1 êbâo ha, khă sơnăn, leh rue# gưl ang^n êbu\ ênhă djiê giăm mkrah wah, ara\ anei ana tiêu ăt hlăk djiê. Hluê si klei t^ng yap mơ\ng du\m knơ\ng prăk knu\k kna m’^t, ênoh prăk mơ\ng mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l să Xuân Phú ]an leh truh êbeh 300 êklai prăk, kah mbha hlăm 1 ]ô mnuih, sơnăn grăp go\ êsei đuôm nư mơ\ng 200 – 300 êklăk prăk. Ara\ anei du\m ]ô mnuih [uôn sang mâo tiêu djiê sơnăn amâo mâo ôh prăk tla nư nao duh [ơ\ng ti kbưi ]ia\ng mâo prăk tla nư knơ\ng prăk knu\k kna”.

Amâo djo\ kno\ng ti să Xuân Phú đui] ôh, [ia\dah hlăm alu\ wa\l kdriêk Êa Kar, ]ar Dak Lak mâo êbeh 1 êbâo 500 ha tiêu djiê kyua êngăp êa leh ana\n mnơ\ng ngă djiê pral, djiê êmưt. Hluê si klei t^ng yap kluôm ]ar mâo êbeh 3 êbâo 800 ha tiêu djiê. Ti lu anôk, mnuih [uôn sang ru\ phu\n tiêu, hrui m[^n gơ\ng, kuai k[uơ lăn ba pla ana mkăn. Aduôn Vũ Thị Thanh Bình – K’iăng khua Anôk bruă Pla mjing leh ana\n Răng mgang mnơ\ng pla mjing ]ar Dak Lak brei thâo, ara\ anei ênoh tiêu hlăk tru\n, [ia\dah mnuih [uôn sang đăm ru\ ôh, ăt kriê kjăp du\m ênhă tiêu ti du\m kr^ng lăn djo\ guôp:“Đađa kr^ng ana tiêu lo\ dơ\ng djiê pral, djiê êmưt leh ana\n mâo du\m mta mnơ\ng ngă mkăn, hluê si klei mtă mtăn mơ\ng knơ\ng bruă lo\ hma, knơ\ng bruă kriê dlăng knu\k kna, khă gơ\ ênoh ênil tru\n sơnăn drei kriê kjăp ênhă tiêu hlăk mboh, lăn ala djo\ guôp. Mb^t ana\n drei ăt thâo hdră kriê dlăng tiêu, leh ana\n mnuih [uôn sang g^r dôk guôn ênoh ênil h’^t h^n. Du\m ênhă tiêu djiê kyua êngăp êa, lăn ala amâo djo\ guôp amâo dah ênhă tiêu djiê, kyua mnơ\ng ngă djiê pral, djiê êmưt sơnăn drei amâo mâo lo\ pla ôh, ênhă ana\n drei ba pla du\m mta ana mkăn mâo boh tu\ dưn h^n”.

Du\m thu\n êlâo dih, ênoh tiêu ti hnơ\ng đ^, mnuih [uôn sang Lăn Dap Kngư, ăt mse\ mơh mnuih [uôn sang Dak Lak bi kluh po\k phai ênhă pla tiêu, pla wa\t hlăm alu\ wa\l amâo djo\ guôp. Kyua bi tio\ êran, mnuih pla tiêu amâo bi mđing ôh kơ hnơ\ng jăk djuê mjeh leh ana\n hdră duh mkra pla mjing. Truh kơ ara\ anei. Ênoh tiêu hro\ tru\n, mnuih [uôn sang amâo lo\ duh bi liê, kriê dlăng ôh, mnơ\ng ngă mâo klei găl bluh đ^t, ngă kơ tiêu djiê lu. Khă gơ\ mâo knơ\ng bruă djo\ tuôm mtă mtăn hlăm lu thu\n êgao, [ia\ dah mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ăt tuôm ho\ng klei lui] liê leh ana\n đuôm nư jing klei amâo dưi tlaih ôh./.

H’Mrư pô ]ih hlo\ng ra\k