Tang liang (mâo anôk lŏ pia teng leng) jing djam căt hlăm dliê. Tang liang ana prŏng dlông, hla lehanan mnga păt čiăng msĕ hŏng ana mnga mngưi, amâodah msĕ hŏng ana tang, mâo klei phĭ. Djŏ hlăm yan mnga, ana anei dơ̆ng bi knăt, lehanăn bi mnga, ăt jing wưng mnuih ƀuôn sang Jarai ti Gia Lai lŏ hiu hlăm dliê duah pĕ hla lehanăn mnga pioh ngă djam ƀơ̆ng jăk snăk.
Tang liang amâo jăk tuôm hmư̆ ôh, ƀiădah leh mâo ƀơ̆ng snăk khăp snăk.
Djam tang liang phĭ phĭt phĭt, ƀiădah klei phĭ anei nao mbĭt hŏng klei mmih jing mta ngă kơ mnuih leh ƀơ̆ng amâo mâo dưi wơr ôh. Hiao Dương, ti alŭ anôk dôk mrô 7, ƀuôn hgŭm Phú Thiện, čar Gia Lai brei thâo:
“Djam tang liang thường kreh mâo mơ̆ng mlan 1 truh mlan 3 đuičyang anei jing ana kyâo bi knăt lehanăn bi mnga, mâo mnâo ƀâo mngưi, ƀơ̆ng jăk snăk. Snăn čiăng ƀơ̆ng djam jing dôk guôn truh yan, nao hlăm hma, hlăm dliê kơh mâo. Wăt mnga lehanăn hla mâo klei phĭ, ƀiădah thâo ƀơ̆ng phĭ lehanăn thâo mkra djam snăn klei phĭ anăn srăng êdu lehanăn jăk snăk.”
Hdră mkra mjing djam phĭ anei ênưih đuič. Hla lehanăn mnga tang liang mhưng hŏng pui bi êun, leh kơ anăn kpit hĕ mâo ƀiă čiăng bi kbiă mnâo. Leh kơ anăn, tlê mbĭt hŏng mbĭt hŏng amrêč hră.
Djam tang liang kreh bi lŭk hŏng kđeh čĭm ăm, hŏng kan krô, amâodah tlê hŏng hra pioh huă hŏng êsei. Ƀiădah ƀơ̆ng jăk hĭn jing bi lŭk mbĭt hŏng čĭm ăm, amâodah kan ăm. Kđeh čĭm mrâo ksă juăt juăt, ƀâo mngưi hdăng pui, hiêk hĕ kđeh čĭm điêt bi lŭk hŏng djam tang liang. Jih jang dŏ anei bi lŭk mbĭt mjing sa mta djam ƀơ̆ng jăk êdi.
Boh nik, čiăng bi mâo mnâo mnañ jăk hĭn êdi, mnuih ƀuôn sang kreh lŏ thiăm hdăm sao mtlaih hŏng klei phĭ djam, klei hăng mơ̆ng amrêč, lehanăn klei bi ƀăt mơ̆ng hră mjing sa mta djam ƀơ̆ng jăk đŏk kƀông êdi. Klei phĭ tal êlâo djŏ ti êlah, lehanăn kơ anăn ƀuh klei mmih, klei ƀâo mngưi, ngă kơ mnuih ƀơ̆ng lŏ tuah ƀơ̆ng mtam.
Tui si Siu H’Kyut, Plơi Tel A, ƀuôn hgŭm Phú Thiện, čar Gia Lai, mta djam anei jing mưng juăt leh mơ̆ng đưm hŏng mnuih Jarai. Khădah klei hdĭp mda bi mlih hĭn leh, lu mnuih ƀuôn sang ăt kăn wưr rei mta mnâo mnañ mơ̆ng djam anei, ƀai hĭn lŏ jing jăk hŏng mnuih mâo klei kriăng thâo mkra:
“Lŏ hdơr ênuk mphŭn dô dôk hlăm klei knap mñai, mưng ƀơ̆ng djam anei, hlŏng khăp kơ mta phĭ ñu. Mta djam anei ară anei ăt mâo leh lu ayŏng adei mnuih djuê lar khăp ƀơ̆ng mơh. Mnuih Jarai hmei kreh blŭ hlăp hdơ̆ng găp phĭ ƀiădah kriăng, ƀơ̆ng hăng jing alah. Thâodah snăn hei tang liang khădah phĭ ƀiădah jing jăk”.
Ară anei klei hdĭp bi mlih lu leh, mâo lu mta djam mtam mrâo, hŏng lu hdră mkra djam ƀơ̆ng jăk, lehanăn lu mnâo mnañ djăp mta. Ƀiădah, ti krah klei bi hrŏng ruah anăn, tang liang ăt jing mta djam amâo mâo dưi tlaih ôh hŏng mnuih Jarai tơdah truh yan gơ̆. Boh nik leh ruĕ yan Tết, leh êbah ƀơ̆ng dŭm mta djam mtam jing čĭm kan prăi êmă, snăn arăng dê lŏ hdơr kơ klei phĭ jăk mơ̆ng tang liang. Sa jam tang liang bi lŭk hŏng kđeh čĭm ăm, amâodah kan ăm jing leh klei mkra pral êdi djăl mâo ƀơ̆ng, ba hriê klei ƀâo mngưi, klei ƀăt hrăt jăk êdi.
Bi hŏng phung hiu duah ƀơ̆ng kbưi hŏgn ƀuôn sang pô, snăn leh truh yan tang liang bi knăt, bi mnga, snăn lu mnuih lŏ hdơr yơh kơ mnâo ñu. Ksor H’Ry, ti Ƀôn Chơ Ma, ƀuôn hgŭm Ia Pa, čar Gia Lai, lač:
“Kâo mơ̆ng điêt leh khăp kơ klei phĭ mơ̆ng djam tang liang. Ară anei đuĕ hiu mă bruă kbưi kreh hdơr kơ djam anei, kyuanăn grăp blư̆ truh yan tang liang bi knăt, lehanăn bi mnga snăn amĭ ama lŏ nao hlăm hma pĕ lehanăn mơĭt kơ kâo. Mrâo leh êgao, kâo mpŭ kơ ai tiê klei khăp mơ̆ng găp djuê hlăm grăp blư̆ huă ƀơ̆ng.”
Tang liang kyuanăn amâo mâo djŏ knŏng jing sa mta djam dliê đuič ôh. Ƀiădah lŏ jign mnâo mnañ mơ̆ng sa yan mnga hlăm čư̆ čhiăng, ñu siă suôr hŏng anak mnuih, hŏng yan adiê, jing leh knhuah siam hlăm dhar kreh mnơ̆ng ƀơ̆ng mơ̆ng mnuih Jarai. Ti krah klei hdĭp ênuk ară anei, êjai lu klei tŭ dưn mơ̆ng đưm dơ̆ng luič ram, dŭm mta djam mtam msĕ si tang liang ăt dôk mñă mñăng brei hdơr kơ phŭn agha ana hruĕ pô, hdơr kơ ƀuôn sang, anôk amĭ dơr la ama dơr sôk, hdơr kơ dŭm hre bi ring nao kơ hma, lehanăn klei kuh kŭm jŭm kpur pui bi yăl dliê êa./.
Viết bình luận