VOV4.Êđê- Klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda leh anăn dôk anak amiêt awa ngă leh, leh anăn dôk ba lu klei amâo jăk kơ̆ lu gŏ sang, jing sa hlăm dŭm mta phŭn bi hrŏ hnơ̆ng ênoh mnuih, jing klei bi kgăn hŏng bruă đĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn. Leh 5 thŭn pŏk ngă Hdră mtrŭn mrô 498 mơ̆ng Khua Knŭk kna, ênoh bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda krĭng mnuih djuê ƀiă mâo klei bi knăl hrŏ. Ti dŭm čar krĭng mnuih djuê ƀiă, dŭm boh phŭn djŏ tuôm truh kơ bruă mtô bi hriăm kơ êkei mniê, klei thâo hdră bhiăn dưi ba hlăm hdră mtô bi hriăm, ngă bruă êngao sang hră, grăp knhuang bi mlih klei thâo săng anak čô mnuih djuê ƀiă ti krĭng čư̆ chiăng.

Hlue ngă hdră mtrŭn mrô 498 thŭn 2015 mơ̆ng khua knŭk kna, Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Nghệ An mâo mtrŭn leh hdră mrô 599 kơ klei hlue ngă bruă bi hrŏ tuič hnơ̆ng klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda, lehanăn klei bi dôk sa êrah anak amiêt awa hlăm krĭng mnuih djuê ƀiă hlăm čar. Lu bruă ngă mâo mkŏ mjing leh lu klei bi hmô, klei hâo hưn kčĕ đru kơ dŭm bruă djŏ tuôm mâo ngă leh ti dŭm boh sang hră gưl 3, hlăm dŭm klei bi hriăm nah êngao. Adei Lương Thanh Thảo, hđeh hriăm hră gưl 2 Lạng Khê, kdriêk Kon Kuông, čar Nghệ An lač:

“Leh mâo hmư̆ klei hâo hưn anei snăn kâo thâo amâo mâo dưi bi dôk ôh ung mô̆ tơdah pô adôk kgŭ 18 thŭn, lehanăn kăn dưi bi dôk rei hŏng mnuih jing sa êrah hŏng pô msĕ si anak amiêt awa. Ñu srăng ba hriê klei amâo mâo jăk kơ klei suaih pral, lehanăn jing soh hŏng hdră bhiăn knŭk kna”.

Să Nậm Nhoong, kdriêk Quế Phong, čar Nghệ An jing sa hlăm 12 boh să hlăm čar Nghệ An mâo leh Dhar bruă djuê ana hlăm čar hlue ngă leh jing anôk bi hmô hlăm hdră anei. Tui si Lữ Trung Thành, Khua knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să Nậm Nhoong, kdriêk Quế Phong, čar Nghệ An brei thâo, êlâo kơ thŭn 2015, grăp thŭn hlăm să mâo dŭm pluh čô mnuih bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda, ƀiădah truh kơ ară anei klei anăn dơ̆ng hrŏ leh:

“Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să mkŏ mjing leh bruă mtrŭn truh kơ jih jang phung knuă druh, đảng viên lehanăn phung ƀuôn sang, leh kơ anăn mkŏ mjing bi djŏ hŏng hdra êlan mơ̆ng bruă anei. Mơ̆ng klei anăn mâo bi hrŏ leh lu klei bi dôk ung mô̆ mơư̆ng mda, lehanăn klei bi dôk sa êrah anak amiêt awa. Snăn truh kơ thŭn 2017 mâo sa kruôp. Lehanăn mơ̆ng wưng anăn truh ară anei amâo lŏ mâo ôh”.

Ti čar Bắc Cạn, Dhar bruă djuê ana čar ăt kiă kriê leh, mâo klei bi hgŭm hŏng dŭm êpul êya bruă, tui ngă bruă anei, kñăm čiăng bi hrŏ klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda, lehanăn klei bi dôk ung mô̆ jing anak amiêt awa sa êrah hlăm krĭng mnuih djuê ƀiă, hŏng 11 mta klei mâo bi hmô hlăm dŭm alŭ wăl, boh nik hlăm krĭng djuê ana Mông, Dao msĕ si kdriêk Pắc Nặm, kdriêk Chợ Đồn…

Boh nik bruă êdam êra čar Bắc Cạn lŏ ngă dŭm hdră êlan mdah klei hlăp mgưt ti dŭm boh sang hră, mdah ti dŭm boh alŭ, ƀuôn lehanăn mkŏ mjing klei bi lông čiăng kơ phung hđeh hriăm hră ksiêm hriăm kơ klei bi dôk ung mô̆. Amai Ma Thị Mận, k’iăng khua bruă êdam êra čar Bắc Cạn brei thâo: Dŭm thŭn leh êgao nao hlăm klei hâo hưn gang mkhư̆ klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda, lehanăn klei bi dôk sa êrah dưi yap jing sa bruă čuăn hlăm bruă êdam êra lehanăn hđeh êlăk hlăm alŭ wăl:

“Hmei ba yua leh lu hdră msĕ si mdah klei hlăp mgưt, čih mkra bi jăk ngă djŏ hŏng hdră mtrŭn mơ̆ng hdră bhiăn, mguôp hlăm klei hâo hưn. Mơ̆ng anăn ngă kơ mnuih hmư̆ ênưih thâo săng, ênưih mă tŭ boh nik hlăm alŭ wăl nah gŭ mâo ngă leh klei hâo hưn hŏng klei blŭ phung ƀuôn sang pô mtam msĕ si klei Mông, klei Dao. Êlâo hĭn hmei hlăk mđing kơ phung hđeh mrâo prŏng jing phung ênưih lĕ hlăm klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda. Êngao anăn, phung amĭ ama hđeh hriăm hră ăt jing phung năng lŏ mbŏ mơh klei thâo săng djăp ênŭm kơ hdră bhiăn knŭk kna. Kyudah boh sĭt brei ƀuh mâo lu snăk mta klei truh kơ bruă anei anăn jing mâo klei mgô̆ mơ̆ng găp djuê”.

Tơdah msĕ hŏng thŭn 2016, Bắc Cạn mâo hlăm brô 200 klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda snăn thŭn 2020 hrŏ leh hlăm brô 50%. Khă snăn, ƀiă adôk ăt jing prŏng, lehanăn dleh dưi gang mkhư̆. Bắc Cạn bi klă leh mbĭt hŏng bruă hâo hưn, hlăm djăp hdră mtrŭt mjhar kñăm čiăng mđĭ klei thâo săng mơ̆ng phung ƀuôn sang snăn klei bi sa ai mơ̆ng dŭm gưl, dhar bruă lehanăn bruă sang čư̆ êa alŭ wăl jing yuôm bhăn snăk. Klei bi sa ai mơ̆ng jih jang bruă kđĭ čar. Êpul êya mơ̆ng čar hlŏng truh kơ ƀuôn sang srăng jing knơ̆ng kjăp pioh gang mkhư̆ lehanăn lăm lui jih klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda, lehanăn klei bi adôk anak amiêt awa sa êrah.

Khădah mâo leh yơh klei bi knăl jăk kơ hnơ̆ng ênoh klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda lehanăn klei bi dôk anak amiêt awa sa êrah hrŏ leh hlăm dŭm thŭn giăm anei, ƀiădah mkă hŏng ênoh čuăn mơ̆ng hdră mtrŭn 498 ăt yap jing ka djăp ôh ênoh čuăn kčah. Hlăm wưng thŭn 2021 – 2025, jih jang bruă kđĭ čar dŭm alŭ wăl bi mâo ênoh čuăn kñăm kơ dŭm klei bi dôk ung mô̆ mơ̆ng mda, lehanăn klei bi dôk anak amiêt awa sa êrah hŏng hdră pŏk mlar lehanăn lu hdră hĭn. Mđĭ hĭn bruă gang mkhư̆, lehanăn mdrơ̆ng hŏng djăp klei amâo mâo jăk truh hŏng phung hđeh mniê, lehanăn hđeh êkei jing mnuih djuê ƀiă. Mbĭt hŏng anăn, bi mkŏ mjing djăp hdră, mâo klei bi mguôp mơ̆ng jih jang klei dưi kñăm bi hgŭm ngă bruă bi jăk. Boh nik, ngă bi mngač jih jang boh phŭn, ênoh čuăn, bruă čuăn čiăng bi mguôp jih jang klei hlue ngă hdră êlan ala čar kñăm mđĭ kyar klei hdĭp mda ala ƀuôn krĭng mnuih djuê ƀiă lehanăn čư̆ čhiăng wưng thŭn 2020 – 2025./.

Pô mblang: Y-Khem Niê