VOV4.Êđê - Hla\k ênoh ]h^ [ê` hra tru\n ktu\ng mb^t ho\ng ana\n jing ênoh ]h^ kbâo a\t tru\n mơh, lu mnuih pla kbâo ti du\m kr^ng kwar Krah lehana\n La\n dap kngư lui leh lu ênha\ kbâo ba pla mnơ\ng mka\n. Kha\ sna\n, ti kr^ng pla kbâo Êa Kar lehana\n Mdrak, ]ar Daklak, yan 2018 – 2019 anei dôk [uh klei bi knăl ja\k hla\k du\m êbâo ha kbâo pla bi hgu\m ho\ng anôk brua\ duh mkra mnia mblei ba w^t leh pra\k mnga.

Ti krah mđia\ ktang ph^t mơ\ng yan bhang hlăm Lăn Dap Kngư, hlăm đang kbâo pro\ng 1,8 ha mơ\ng Tô Minh Châu, ti sa\ Êa Pil, kdriêk Mdrak, êbeh 10 ]ô mnuih dôk koh kbâo, ]a\p he\ sơăi lehana\n pu\ dăp hlăm êdeh. Châu brei thâo, yan êlâo, hlăm đang kbâo anei mâo koh truh 120 tôn kbâo, [ia\dah thu\n anei kyua dlăng kriê jăk h^n snăn mâo lu h^n êbeh 140 tôn. Ho\ng ênoh ]h^ 730 êbâo prăk/tôn mse\ ho\ng ara\ anei, kah he\ jih kơ ênoh bi liê, snăn go\ sang `u adôk mnga truh 35 êklăk prăk.

“T^ng hlăm thu\n anei, sang kâo mâo koh truh 145 tôn kbâo, dưi mâo he\ mse\ snăn, kyua go\ sang kâo ktuh êyuh dlăng kriê. Thu\n anei hmei pruê truh 1,6 tôn hbâo kơ jih ênha\ đang kbâo anei, snăn dưi mâo ênoh kbâo mse\ snăn. Bi du\m go\ êsei lui tha amâo mâo klei dlăng kriê, pruê hbâo, amâo mâo ma\ rơ\k snăn mâo amâo mâo lu ôh, du\m leh mmâo prăk mnga”.

Mse\ snăn mơh, Trần Văn Nam dôk ti sa\ Êa Tih, kdriêk Êa Kar mâo 10 ha kbâo pla bi mguôp ho\ng knơ\ng brua\ kbâo [ê` hra mrô 333 Daklak. Nam brei thâo, yan anei lo\ dơ\ng dlăng kriê wiê ênăk đang kbâo ]a\t đ^ mâo hlăm brô 80 tôn/ha, mka\ ho\ng yan êlâo đ^ amâo jăk lu ôh, [ia\dah dưi đru leh kơ go\ sang `u mâo prăk mnga. ~u mblang:

“Sang hmei mâo truh 80 tôn/ha, tơdah t^ng ho\ng ênoh 73 mse\ si ara\ anei snăn go\ sang kâo mâo ba w^t giăm 60 êklăk prăk/ha. Hlăm 60 êklăk prăk ana\n, kah he\ mơ\ng 20 – 22 êklăk prăk t^ng ai ngă brua\, lehana\n prăk dlăng kriê, pruê hbâo, blei hbâo, êa drao rơ\k ai tiê krih êa drao ăt liê truh 20 êklăk prăk, liê jih jang truh mơh 40 êklăk prăk, snăn dah t^ng mnga adôk hlăm brô 20 êklăk prăk/ha”.

Tui si Lê Tuân, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ kbâo [ê` hra mrô 333 Daklak, yan kbâo thu\n 2018 – 2019, Knơ\ng brua\ hgu\m pla kbâo giăm 7.300 ha kbâo ho\ng du\m go\ êsei mnuih [uôn sang ti dua kdriêk Êa Kar, lehana\n Mdrak, ]ar Daklak. Tuân brei thâo, ara\ anei, ênoh ]h^ [ê` hra hlăk tru\n êdi ka bo\ mơh 11 êbâo prăk/kg ti sang mkra mjing. Kha\dah ênoh ]h^ tru\n [ia\dah knơ\ng brua\ ăt hlăk hrui blei kbâo ti ênoh 730 êbâo prăk/tôn, anei jing ênoh blei yuôm h^n leh hlăm alu\ wa\l mka\ ho\ng du\m boh sang mkra mjing mkăn hlăm dôk ba yua:

“Kha\dah ênoh ]h^ kbâo tru\n êdi, [ia\dah hmei ăt g^r krơ\ng bi hrui blei ho\ng ênoh yuôm h^n mka\ ho\ng du\m sang mkra mjing mkăn, brua\ hmei ngă anei jing k`ăm ]ia\ng kơ mnuih pla mjing mâo ba w^t ênoh bi liê amâodah [ơ\ng knga [ia\ dưn mơh, ]ia\ng mđ^ ai digơ\ sia\ suôr ho\ng brua\ pla mjing kbâo. Lehana\n hmei đru mnuih pla mjing t^ng kơ sa hra 20 tôn hbâo bru\, jing knar 2 êklăk 500 êbâo prăk, ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang mđ^ mjing lăn. Ho\ng du\m go\ êsei pla mrâo hmei đru hlăm brô mơ\ng 30 – 32 êklăk prăk/ha pioh blei mjeh. Hbâo pruê; bi ênoh pla lehana\n dlăng kriê mơ\ng phu\n kbâo hđăp snăn đru mơ\ng 10 – 17 êklăk prăk/ha”.

Tui si hdră, yan thu\n 2019 – 2020, knơ\ng brua\ kbâo [ê` hra mrô 333 Daklak srăng lo\ dơ\ng bi mguôp ho\ng du\m go\ êsei ti dua kdriêk Êa Kar, lehana\n Mdrak pla hlăm brô 7.500 ha kbâo. Truh kơ wưng anei, jih jang ênha\ leh [ua\n mâo leh du\m go\ êsei lo\ duh bi liê kơ yan ti ana\p. Brua\ lo\ dơ\ng dlăng kriê ]ia\ng kơ kbâo đ^ jing h^n mâo ba w^t klei tu\ dưn mka ho\ng du\m mta mnơ\ng pla mkăn, hlăm sa kr^ng lăn mtlai ]uah êga ti kdriêk Êa Kar, lehana\n Mdrak, ]ar Daklak jing leh klei bi knăl jăk kơ dhar brua\ kbâo [ê` hra./.