VOV4.Êđê - Leh du\m mlan yan bhang, truh yan hjan, ana kphê c\ia\ng mâo klei kriê dla\ng pioh mjing mnơ\ng tu\ ja\k kơ boh leh ana\n mđ^ myar adhan kơ thu\n êdei. Ho\ng đang kphê tuôm ho\ng klei k[ah êa, brua\ kriê dla\ng h^n mơh c\ia\ng bi mđing pioh ana kphê dja\l lo\ bi hlua\ mda. Kỹ sư Nguyễn Thị Thảo, Anôk brua\ mtru\t mjhar nga\ lo\ hma c\ar Dak Nông mâo klei kc\e\ ktrâo brei snei: “ Leh sa wưng adiê không yan bhang k[ah êa sui, sna\n đang kphê,  mâo klei bi krô adhan êluh adiê boh, c\ia\ng msir he\ klei anei s^t truh yan hjan êlâo h^n jing drei c\ia\ng bi mdoh đang kphê, kha\t lui he\ adhan krô, adhan hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\. Bi mdoh war bhung bhang leh kơ ana\n bi mđ^ brua\ dưm hbâo pruê: tal 1 jing krih hbâo kơ hla, leh kơ ana\n ba yua du\m mta hbâo vô cơ, sna\n hnơ\ng đạm ho\ng lân c\ia\ng lu h^n mka\ ho\ng thu\n aguah tlam; êngao kơ ana\n c\ia\ng bi mbo\ hbâo hữu cơ pioh la\n `u êbhui, agha kphê đ^ jing.”

      Hluê si Kỹ sư Nguyễn Thị Thảo, êngao kơ kyua klei adiê không k[ah êa nga\ kơ ana kphê krô adhan êluh boh, sna\n truh yan hjan, ana kphê lo\ êlưih êluh adiê boh kyua kdja\t s^t lu đei êa, ênoh êluh adiê boh truh 20%: “ Hla\m wưng mlan 5, mlan 6 anei `u sra\ng mâo klei bhia\n êluh boh, êluh boh [ia\ amâo mâo ôh du\m ad^t ju\ uê ti anôk kuôp ho\ng boh. Kyua ana\n mnuih [uôn sang drei c\ia\ng bi nao c\ua\ nnao đang kphê pô pioh hmao thâo [uh, tơ `u k[ah mnơ\ng sna\n `u sra\ng nga\ êluh boh mơh, amâo dah boh lu đei sna\n a\t srăng êluh he\ mơh. C|ia\ng bi mkhư\ klei êluh boh, sna\n mnuih [uôn sang drei dưi ba krih du\m mta hbâo krih kơ hla, bohnik jing bi mđ^ hnơ\ng Bo, kali. Hbâo pruê drei c\ia\ng bi mđing kah mbha jing [ia\ êdi mâo 3 gưl dưm hbâo: hla\m ako\ yan hjan, krah yan hjan hla\m brô mlan 7 leh ana\n gưl 3 jing hla\m mlan 9. Hla\m gưl knhal tuc\ sna\n bi mđ^ hnơ\ng dưm hbâo Kali, kyua mmông anei ana kphê c\ia\ng pioh bi mjing mta bi krô rông boh.”

      Du\m klei c\ia\ng yuôm bha\n ho\ng brua\ kriê dla\ng đang kphê hla\m yan hjan jing bi dưm hbâo, mgang mdjiê klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\ leh ana\n kha\t adhan, kt^ kna\t bi mjing pum djo\ guôp pioh bi h’^t hnơ\ng boh mnga mâo kơ thu\n êdei. Kỹ sư Nguyễn Thị Thảo brei thâo:“ Yan hjan sna\n drei c\ia\ng bi mđing kơ brua\ kriê dla\ng đang kphê, bi kah [ia\ hnơ\ng dưm hbâo hla\m lu bliư\. Leh ana\n bi tlah nnao k[iêng, leh ana\n truh hla\m brô mlan 8,9  du\m adhan k[iêng sra\ng bluh c\a\t đ^ lu ana\n c\ia\ng bi kha\t nnaoi pioh bi mkhư\ klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng nga\; leh ana\n lui du\m adhan pô rông mka\p pioh kơ thu\n êdei, jing du\m adhan pro\ng kja\p c\a\t đ^ nao pha\ dja\p t^ng.

      Ho\ng du\m đang kphê amâo lo\ dưi bi hlua\ ôh, mnuih [uôn sang drei đa\m hlo\ng ru\ lo\ w^t ba pla mrâo mtam ôh, [ia\ c\ia\ng bi kmlah ba pla du\m ta ana  mse\ si êtak êbai, amâo dah mlih ba pla du\m mta mnơ\ng mka\n c\ia\ng [ia\ êa h^n pioh bi mgang mkhư\ klei k[ah êa. Brua\ ba yua djuê mjeh kphê sari mplua\ mb^t a\t dưi bi kdơ\ng ho\ng klei k[ah êa mơh ti du\m anôk la\n k[ah êa yua. Kỹ sư Nguỹên Thị Thảo mta\ snei: “ Ti kr^ng Dap Kngư  mâo mta kphê mjeh mrâo mơ\ng Knơ\ng brua\ kreh knhâo hdra\ mnêc\ nga\ brua\ Lo\ hma dliê kmrơ\ng Tây Nguyên ksiêm mđing hria\m nga\ ana\n jing TR4, TR12, sna\n amâo mâo ôh djuê mjeh kphê dưi bi kdơ\ng ho\ng klei k[ah êa. Ho\ng ana kphê sari tơ c\a\t đ^ jing ja\k agha `u sra\ng mtru\n êlam sna\n a\t dưi bi kdơ\ng mơh ho\ng klei k[ah êa, [ia\ s^t drei kha\t he\ kna\t êduk `u sna\n agha  a\t sra\ng mdei mơh mtru\n c\ia\ng bi knar plah wah ti  dlông ho\ng ti gu\, sna\n hluê si klei tu\ mơ\ng hmei leh nga\, ana grep `u ka\n dưi tu\ lei klei k[ah êa ktang đei. {ia\ tơ mnuih [uôn sang drei ru\ lo\ w^t ba pla mrâo mtam, sna\n gơ\ ka\n djo\ hdra\ lei, kyua ana\n kâo mta\ kơ mnuih [uôn sang drei đa\m ru\ lo\ w^t ba pla mrâo mse\ si ana\n ôh, c\ia\ng bi mâo gưl mlih ba pla du\m mta mnơ\ng mka\n êlâo”.

                                                     H’Nga pô ]ih mkra.