VOV4.Êđê - Ngă bruă đ^ hriê kơ sah mdro\ng jing klei ]ang hmang mơ\ng lu mnuih. Ho\ng mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ti Daklak, ngă bruă đ^ hriê kơ sah mdro\ng amâo djo\ ti anôk kbưi ôh, [ia\dah hlăm lăn ala mơ\ng pô mtam. Ho\ng klei bi m^n leh ana\n klei g^r kt^r ana\n, amâo djo\ [ia\ ôh mnuih [uôn sang ngă lo\ hma jing leh pô mdro\ng prăk êklai.

Tal êlâo mâo klei ]ia\ng yăl dliê kơ brua\ tui duah klei sah mdro\ng mơ\ng go\ sang aduôn Nguyễn Thị Thái Hà, ti wa\l krah Quảng Phú, kdriêk }ư\ Mgar. Wưng thu\n 1990, êjai hlăm klei duah [ơ\ng, go\ sang aduôn Hà nao mko\ mkra ala [uôn ti }ư\ Mgar, ]ar Daklak. Leh lu thu\n êngu\n mlan suăi êmăn hla\m klei hd^p mda, aduôn Hà tloh blei mâo 5 ha lăn. Phu\n tal êlâo pla kno\ng kphê leh lo\ ksiêm hriăm, [uh mâo klei pla plua\ boh kroh hlăm đang kphê. Boh tu\ dưn jăk mơ\ng brua\ pla mjing snăn, ho\ng du\m mjeh mrâo, lehana\n mđ^ kyar nanao [rư\ [rư\, truh kơ ara\ anei mâo leh jih jang truh 22ha, ho\ng lu mta mnơ\ng pla dơ\ng mơ\ng kphê truh kơ djăp mta ana boh kroh mâo boh kneh, boh sầu riêng, boh [ơr, boh krue# du\ng kl^t mtah… Lehana\n jih jang pla ho\ng mjeh jăk mâo boh mnga lu, kah knar hlăm grăp thu\n mâo ba w^t hlăm brô 7 êklai prăk. Kah mbha klei m^n pô duah [ơ\ng, aduôn Nguyễn Thị Thái Hà brei thâo: “ Phu\n tal êlâo kâo pla mâo 5 êbâo phu\n kphê, 3 thu\n kơ êdei kphê mâo boh, mmông ana\n ]h^ kphê amâo mâo ênoh, kâo ma\ brua\ lu] liê lu, [ia\dah mâo du\m ana kyâo kâo pla pioh gang ang^n, gang mđia\ kơ kphê, ti ana\n kâo pla tiêu, leh du\m thu\n êngu\n mlan lo\ tui hriăm kâo [uh pla boh sầu riêng ăt guôp mơh ho\ng lăn kr^ng anei snăn kâo pla plua\ boh sầu riêng đa. Lehana\n kreh kru` dlăng kriê 4 thu\n êdei boh sầu riêng dơ\ng mboh, lo\ dơ\ng ksiêm hriăm ]ia\ng kơ ana boh mboh siam, mboh jơr. Truh kơ ara\ anei, khăp kơ brua\ pla mjing kâo lo\ pla ana boh krue# du\ng, pla ana boh kneh Thailan, boh krue# kuit mmih snăn ăt ba w^t klei tu\ dưn jăk sơăi”.

Amâo mâo lăn pro\ng mse\ ho\ng aduôn Hà ôh, [ia\dah go\ sang Y-Mai Knul, ti sa\ }uôr Dăng, kdriêk }ư\ Mgar kno\ng k]ưm ma\ brua\ ho\ng 5 sao lăn kphê. Pla plua\ mb^t tiêu, ana boh kroh hla\m war kphê ana\n, mb^t ana\n lo\ rông êmô. Kreh kru` bi mguôp ho\ng klei tui hriăm ba yua klei kreh knhâo hla\m brua\ pô duh mkra pla mjing, đru leh `u mâo hnơ\ng hrui w^t hơ^t, mđ^ kyar nanao brua\ duh mkra hluê thu\n mlan. Truh kơ ara\ anei, go\ sang `u mâo leh 1,5ha war kphê pla plua\ tiêu, boh kroh, lehana\n rông mnơ\ng, mâo ba w^t kah knar mơ\ng 500 – 700 êklăk prăk/thu\n. }ia\ng mâo klei mđ^ kyar kjăp Y – Mai Knul la] lo\ dơ\ng tui hriăm hdră ma\ brua\ mrâo, du\m mta boh kroh mrâo ba pla, ]ia\ng kơ brua\ knua\ ma\ mâoklei tu\ dưn h^n:“ Bi t^ng he\ êlâo, si hdră ba yua êa drao răng mgang mnơ\ng pla mjing ho\ng grăp mta mnơ\ng pla, ]ia\ng bi djo\. Lo\ dơ\ng hriăm êmuh mơ\ng hra\ mơar, lehana\n tui nao hriăm ho\ng war riêng gah phung pla leh êlâo, [uh klei tu\ dưn, pô lo\ tui ngă êdei snăn thâo mơh”.

Klei yăl dliê mơ\ng aduôn Hà lehana\n Y- Mai anei kno\ng jing 2 hlăm ênoh lu mnuih thâo hla\m brua\ duh mkra pla mjing hlăm [uôn sang drei. Grăp ]ô mnuih mâo hdră duah [ơ\ng, mâo klei m^n mdê mdê, [ia\dah mâo sa klei mse\ hla\m di`u ana\n jing kreh kru` hriăm êmuh, lehana\n thâo ba yua hdră ma\ brua\ mrâo, ya jing klei jăk, klei djo\ kơ brua\ pô duh mkra pla mjing. }o\ng tui duah, ksiêm hriăm kơ lu brua\ pla mjing djăp mta ana boh kroh, mnơ\ng rông, ana\n yơh jing hdră ma\ brua\ djo\, kơ drei pioh mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yăn adiê ara\ anei, mb^t ana\n ho\ng eneoh ênil ]h^ mnia amâo mâo klei hơ^t mse\ ara\ anei./.

                                                                      Y Khem pô ]ih mkra.