VOV4.Êđê- Y-Pôt Niê (mnuih djuê ana Êđê, kkiêng thŭn 1988) jing khua kiă kriê knơ̆ng bruă Êđê Kphê ti ƀuôn kla, să Drai Săp, kdriêk Krông Ana, čar Dak Lak. Knơ̆ng bruă anei dưi tŭ mă klei pah mni “Sa hlăm 10 mnơ̆ng dhơ̆ng, anăn knăl hing ang thŭn 2019”. Hlăm wưng klei ruă tưp Covid-19 dôk dleh dưi ksiêm dlăng, ƀiădah knơ̆ng bruă Êđê Kphê ăt mâo klei đĭ kyar djŏ guôp hlăm wưng aguah tlam mrâo. Ară anei lu ƀĭng hgŭm mơ̆ng ala tač êngao mâo klei kluôl kă bi mguôp, ba anăn knăl Êđê Kphê dưi truh kơ anôk mnia mblei tar rŏng lăn:

- Ơ ayŏng! Hlăm boh klei ruă Covid-19 dleh ktuê dlăng, Si knơ̆ng bruă Êđê Café ngă bruă?

Y Pôt Niê: “Hlăm thŭn 2019, mrâo mkŏ mjing ƀiădah prăk mnga hmei mâo hlăm brô 900 êklăk prăk, truh thŭn 2020 hlăm brô 1 êklai prăk. Truh thŭn aneu prăk hrui wĭt hmei ƀiă snăk, amâo truh 500 êklăk prăk ôh. Êlâo hĭn, drei ƀuh klei ruă Covid-19 hmaĭ kơ jih jang bruă hlăm klei hdĭp, amâo djŏ hjăn dŭm anôk bruă mkra mjing đuič ôh. Klei ruă tưp hmaĭ kơ lu knơ̆ng bruă duh mkra, amâo djŏ hjăn hmei ôh. Ƀiădah amâo djŏ kyua snăn ôh hmei kdŭn tluôn. Hmei gĭr hĭn mơh. Bi hŏng knơ̆ng bruă hmei kyua dŭm êdeh dŭ mdiăng leh anăn dăng kông ăt mdei. Hmei kƀĭn čhĭ hlăm hla pŏk ala web ala ƀuôn leh anăn hlăm Tiki leh anăn Shopee, livestream hlăm facebook, Zalo. Phung kăp blei hlăm djăp anôk ăt iêô đĭng blŭ kơ hmei čiăng blei kphê mơ̆ng Êđê Café hmei. Hmei bi trông hŏng bruă dang kông leh anăn dưi mơĭt 5 kg hlăm sa blư̆. Amâo dưi mơĭt msĕ si êlâo kơ mâo klei ruă tưp ôh. Hmei khăng čhĭ snăn. Grăp hruê dưi ba čhĭ hlăm brô 30-50kg kơ dlông.

Ayŏng Y Pôt Niê hŏng masin đeh kphê

-  Snăn! Klei ruă Covid-19 hmaĭ truh kơ bruă duh mkra, ƀiădah hlăm boh klei anăn, Êđê càphê ba čhĭ leh dŭm mta kphê mrâo msĕ si kphê durian, khpê hbei bua. Ya klei mđĭ ai kơ ih ngă dŭm mta kphê anăn?

 Y Pôt Niê: “Boh sĭt, kâo mâo klei mĭn mkra kphê anei sui leh. Năng ai ñu kaoa jing sa čô mnuih Êđê mda asei jhŏng mkŏ mjing knơ̆ng bruă kphê. Kâo mơak snăk leh anăn čiăng kơ phung hđeh ktưn hưn leh anăn tui hriăm, đĭ kyar hĭn kyua kâo ƀuh êpul êya pô dôk klei êdu kƀah msĕ klei thâo hlăm klei hdĭp, hriăm hră mởả… Tal dua, kâo ƀuh, lu phung khua thŭn mnăm kphê jŭ amâo bi luk, khpê snăn jăk snăk ƀiădah hmaĭ kơ klei suaih pral digơ̆ msĕ si hnơ̆ng êrah đĭ. Kyua anăn kâo čiăng mkra mjing kphê djŏ guôp hŏng klei suaih pral phung khua thŭn, kâo pĕ bph durian, kâo lông bi thu leh anăn kwă bi lŭk hŏng kphê ƀuh jăk snăk. Kâo mă khpê Robusta bi lŭk hŏng duarian, sik, êa ksâo, hlue si hdră mkra mjing mdê hjăn. Truh ară anei jing leh sa mta kphê mâo lu mnuih khăp. Kâo ƀuh mơak snăk.

Thŭn 2022 Êđê Cafe lŏ dơ̆ng gĭr ktưn ba čhĭ kơ ala tač êngao

-  Ya boh kdrŭt đru kơ ih jhŏng hgao jih djăp klei dleh dlan čiăng gĭr ktưn mâo klei tŭ jing?

 Y Pôt Niê: “Drei amâo thâo ôh hruê mgi si srăng jing. Ƀiădah Êđê kphê hmei gĭr mdrơ̆ng hlăm djăp boh klei. Gĭr tui hriăm, tui duah, klei mĭn mbruă, mkra mjing mnơ̆ng dhơ̆ng mrâo ba čhĭ čiăng mâo lu mnuih khăp yua mnơ̆ng dhơ̆ng mơ̆ng knơ̆ng bruă pô. Êđê Càphê mrâo mkŏ mjing ƀiădah gĭr ktưn hlăm djăp mta bruă, hlăm klei gĭr ktưn mâo klei tŭ dưn, klei tŭ dưn ba klei jăk siam hlăm klei hdĭp, anăn jing klei jăk yuôm bhăn mơ̆ng knơ̆ng bruă hmei. Hlăk hmei mrâo mkŏ mjing mnuih ƀuôn sang hlăm ƀuôn nao mă bruă ti Bình Dương leh anăn dŭm ƀuôn prŏng lu snăk. Ƀiădah leh klei ruă tưp bluh mâo diñu wĭt kơ ƀuôn sang, kâo lŏ dơ̆ng mjing klei găl kơ grăp čô mnuih mă bruă mbĭt. Ară anei mâo 10 čô ti Ƀuôn Kla mă klă sĭt hŏng Êđê Café. Êngao anăn, lŏ mâo phung mă amâo jih mlan, pĕ kphê amâodah kriê dlăng đang kphê ăt hlăm brô 20-30 čô mnuih. Kâo tla prăk kơ digơ̆ hlăm brô 200 êbâo hlăm sa hruê/sa čô. Hmei jum nanao mnuih ƀuôn sang mă bruă mbĭt čiăng mâo thiăm prăk hrui wĭt.

-  Hlăm wưng kơ anăp, si hdră kčah, hdră kñăm ih mâo čiăng mđĭ kyar knơ̆ng bruă Êđê café?

 Y Pôt Niê: “Mơ̆ng ară anei, kâo mâo leh dŭm hdră kčah klă klơ̆ng hlăm thŭn 2022. Hdră kñăm prŏng hĭn kâo kčah jing ba čhĭ kơ dŭm ala čar tač êngao. Kâo čih anăn hgŭm hlăm dŭm hdră mnia blei Amazon, Alibaba. Anăn jing sa hlăm dŭm bryă mnia blei prŏng hĭn dlông rŏng lăn. Kâo bi siñê leh klei kuôl kă čiăng ba čhĭ kơ ala tač êngao dlông rŏng lăn hlăm hdră Amazon leh anăn Alibaba hlăm sa thŭn ƀiă êdi 10 ton kphê kpŭng. Sĭt hgŭm hlăm hdră anei kâo mâo thiăm klei hriăm, klei thâo jing klei yuôm bhăn hĭn. Kâo ngă jih jang bruă hŏng klei gĭr amâo mdei.  Hlăm thŭn mrâo kâo čang hmăng jih jang phung mă bruă hŏng kâo hlăm knơ̆ng bruă suaih pral leh anăn jih jang mnuih ƀuôn snag suaih pral nanao. Hlăm boh klei ruă tưp thâo răng mgang pô leh anăn êpul êya. Kâo pô srăng mkŏ mjing hdră kčah klă mngač hĭn čiăng djăp hdră kčah ba čhĭ kơ ala tač êngao. Hmei mă bruă hlăm klei mơak. Čang hmăng hlăm thŭn mrâo srăng đĭ kyar hĭn anôk mă bruă, kdrăp mnơ̆ng, lu phung blei hlăm ala čar, ala tač êngao blei kphê, čiăng đru kơ mnuih ƀuôn sang pô mâo thiăm prăl hrui wĭt.

-          Lač jăk kơ ih lu!

Pô mblang: H’Zawut Ƀuôn Yă