VOV4.Êđê - Hla\m ako\ yan hjan, jing wưng boh kphê dja\l đ^ pro\ng, [ia\ a\t jing wưng êlưih mâo klei êluh adiê boh. Thạc sĩ Mai Minh Tuấn, Khua Adu\ brua\ hdra\ mnêc\ nga\ brua\, Anôk mtru\t mjhar brua\ nga\ lo\ hma c\ar Gia Lai ktrâo lac\ brei hdra\ kriê dla\ng, mgang kdơ\ng klei êluh adiê boh kphê.

- Hlăm wưng anei leh du\m gưl mâo hjăn hlăm ako\ yăn, boh kphê hlăk dơ\ng đ^ pro\ng. Akâo kơ ih brei thâo si hdră dlăng kriê wiê ênăk ]ia\ng kơ ana kphê đ^ jing jăk h^n hlăm wưng anei?

Thạc sĩ Mai Minh Tuấn: K]ưm hlăm yăn hjan, hlăm brua\ dlăng kriê wiê ênăk ana kphê, êlâo h^n brei drei mâo hdră răng mgang klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă, leh kơ năn drei mkăp hbâo pruê. Ara\ anei k]ưm mu\t hlăm yăn hjan leh, kreh mâo lu mta eh kan bi suôp, eh kan bi mlâo kraih djip êa kuôp boh kphê. Kha\dah ara\ anei drei [uh ka lu ôh, [ia\dah brei drei krih êa drao răng mgang he\ êlâo. Ti wưng anei, mnơ\ng nga\ mrâo k]ưm, adiê boh adôk điêt, êdah êdi kuôp boh, krih êa drao hla\m kuôp boh ana\n jing jăk h^n. Mâo đơ mta êa drao mse\ si Alvin, Epmetatop, Bordo… krih pioh mkhư\ gang mmao jhat hrah, tơdah hlăm war kphê mâo eh kan gam snăn drei krih êa drao mdjiê eh kan mâo Suprasion, cumpơlut…leh kơ năn diih pruê hbâo yơh ]ia\ng bi djăp mnơ\ng tu\ jăk kơ ana kphê hlăm ako\ yăn.

       - Ti wưng anei, ăt hlăk đ^ jing pral, boh đ^ pro\ng, mnuih pla mjing dôk hyưt kơ klei luh adiê mda. Akâo kơ ih mblang brei ya ngă mâo he\ klei luh adiê mda mse\ snăn?

. Thạc sĩ Mai Minh Tuấn: Luh adiê mda kbia\ hriê mơ\ng 3 mta phu\n: luh kbia\ hriê mơ\ng klei bhiăn hd^p, kyua ênoh boh mâo jing lu, tal 2 kbia\ hriê mơ\ng mmao jhat hrah gam, tal 3 kbia\ hriê mơ\ng adiê amâo mâo jăk ăt luh adiê mơh. }ia\ng mghaih msir klei luh adiê boh, brei diih tui duah phu\n agha mơ\ng mâo êlâo. Tơdah kuôp boh pê he\, drei dje\ mso# ti ana\n [uh kuôp bru\ ana\n jing mmao hrah leh ngă, boh luh leh kuôp adôk đuôm, dôk kjăp ti ana\n ana\n jing kbia\ hriê mơ\ng adiê amâo mâo jăk, amâodah adiê boh lu đei `u luh mưh.

       - Brua\ pruê hbâo kơ kphê hlăm wưng anei si klei bhiăn srăng ngă ]ia\ng mkhư\ klei luh adiê, akâo kơ ih mblang brei?

 . Thạc sĩ Mai Minh Tuấn: Phung pla mjing kno\ng mưng ngă leh [uh adiê boh kphê luh, snăn ma\ hbâo urê yơh ba pruê. Ktang pruê hbâo urê ktang h^n adiê boh srăng luh. }ia\ng mghaih msir klei anei, diih ba yua hbâo sinh học mâo đơ mta acid amin, đru krơ\ng klei đ^ jing. Tôhmô hbâo Prôtiphớt, Cầu vồng 5, Ami ami…Êngao ana\n, ana kphê ]ia\ng lu kơ calci ênưih lik, diih lo\ pruê ]u\r, boh s^t calci anei dleh hrip kma. Jăk h^n diih yua du\m mta hbâo vi lượng lehana\n NPK mâo hnơ\ng calsi ênưih lik, lo\ bi ktang kl^t tế bào, ngă kơ kl^t tế bào khăng h^n đru mkhư\ klei luh adiê. Hlăm wưng anei diih mkăp hbâo kơ ana kphê tui hluê ho\ng hnơ\ng ana kphê ]ia\ng. wưng anei, ana kphê kno\ng ]ia\ng hlăm brô 26% hnơ\ng đạm, 32% hnơ\ng hbâo lân, 31% hnơ\ng kali hlăm ênoh jih jang hbâo pruê ]ia\ng jih hlăm sa thu\n. Brei diih mđing, pruê hbâo tui hluê ho\ng hnơ\ng jing ana kphê. T^ng tui hluê ho\ng hnơ\ng boh mnga mâo êbeh kơ 3 tôn. {ia\dah boh s^t, boh mnga kphê mâo truh 4 tôn, 5 tôn. Grăp tôn lo\ đ^, snăn srăng mđ^ mơh ênoh hbâo pruê jing 20%. Tôhmô ana kphê sa thu\n mâo 3tôn kphê asa\r, snăn ]ia\ng 270kg hbâo đạm, 100kg lân, lehana\n 240kg. Grăp tôn boh kphê asa\r đ^ snăn drei lo\ mđ^ 20% hnơ\ng hbâo pruê.

       - Tui si ih, si hdră t^ng hbâo pruê, lehana\n ya mta hbâo srăng pruê djo\ guôp đru kơ ana kphê bi kna hnơ\ng tu\ jăk, dưi mkhư\ klei luh adiê mda?

 . Thạc sĩ Mai Minh Tuấn: Tơdah drei ba yua hbâo hliê snăn drei mta hbâo mâo hnơ\ng mtlai 2 – 1 -2. Bi du\m mta hbâo NPK mâo hnơ\ng leh bi lu\k snei 16 – 8 – 16, amâodah 16 – 7 – 17, ana\n jing hnơ\ng bi lu\k tui si ênoh 2 – 1 – 2 kơ NPK. Bi boh mnga mâo mơ\ng 4 – 4,5 tôn snăn diih pruê mơ\ng 12 – 14 kdô, kdô 50kg ana\n, snăn man djăp kơ kphê hlăm wưng anei. Tơdah ăt lo\ [uh adiê mda luh mơh, snăn diih nao blei đơ mta hbâo sinh học pioh lo\ dơ\ng krih, `u srăng đru mkăp djăp pral mơh mnơ\ng tu\ jăk kơ ana kphê.

        - La] jăk kơ Thạc sĩ!

                        H’Nga Êban – Y-Khem Niê pô mblang, răk dlăng.